Toplumumuzda sık görülen bağımlılıkların başında tütün geliyor. Kurtulmanın oldukça zor ancak imkansız olmadığı bu bağımlılıkla tek başımıza mücadele etmek oldukça zor. Bursa'da, Sağlıklı Hayat Merkezlerinde ve çoğu il- ilçe hastanelerinde oluşturulan sigara bıraktırma poliklinikleri sayesinde sigarayı bırakmak isteyen vatandaşlar profesyonellerden yardım alabiliyor.
EZGİ KAYI / BURSADA BUGÜN
Bursa İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanı Dr. Esma Kuzhan çalışmalarını Bursada Bugün'e anlattı.
"TÜTÜN KULLANIMI CİDDİ BİR HALK SAĞLIĞI SORUNUDUR"
Esma Kuzhan "Bütün bağımlılıklar kişinin herhangi bir olaya, nesneye ya da varlığa karşı, karşı konulmaz bir şekilde istek duymasıdır" dedi. Kuzhan, "Bağımlılığı, tütün bağımlılığı, alkol bağımlılığı, uyuşturucu madde bağımlılığı ve davranışsal bağımlılık olarak dört tipte tanımlıyoruz. Davranışsal bağımlılığı, kumar bağımlılığı ve teknoloji bağımlılığı olarak açıklıyoruz. Tütün bağımlılığı toplumda yaygın görülen ve kullanan dört kişiden üçünün bağımlı olduğu biyopsikososyal bir hastalık" ifadelerini kullandı.
"Sigara bağımlılığını koah ve akciğer kanseri gibi hastalıklara sebep olması nedeniyle önlenebilir bir ölüm nedeni olarak adlandırıyoruz" diyen Kuzhan, sigara bıraktırma çalışmalarının başlamasını, "Tütün kullanımının tüm dünyada ciddi bir halk sağlığı sorunu olmasının ve önlenebilir bir tehlike olmasının saptanmasıyla birlikte Dünya Sağlık Örgütü 2003 yılında, bu konuyla ilgili 'Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi hazırlandı. Şu anda ülkemizin de içinde bulunduğu yaklaşık 181 ülke ve dünyanın yüzde 90'ı bu sözleşmeye imza attı. Biz bu sözleşmeyi imzalayan 43. ülkeyiz. Bu anlaşma imzalandıktan sonra da 2006 yılında çok paydaşlı kurumlar tarafından tütün kontrol eylem planı hazırlandı. 2007 yılında da İl Tütün Kontrol Kurulları kuruldu. Böylece hem il hem de ilçe düzeyinde tütün kontrolünde aktif çalışmaya başlamış olduk" ifadeleriyle anlattı.
"17 TANE SİGARAYI BIRAKTIRMA POLİKLİNİĞİMİZ VAR"
Tütün kontrolünde 3 hedefleri olduğunu belirten Kuzhan, "Birincisi sigaraya hiç başlamamayı sağlamak, ikincisi sigaraya başlayanlara sigarayı bıraktırmak, üçüncüsü de sigara içmeyenleri sigaranın pasif etkilerinden korumak. Sigarayı bıraktırma poliklinikleriyle ilgili çalışmalar, Bursa'da 2010 yılında Bursa Döne Ocak Ketem'de ilk polikliniğin açılmasıyla başladı. Bakanlığın 2011 yılında yayınladığı, tütün ve tütün ürünlerinin kontrolüyle ilgili eğitime yönelik yönetmelikten sonra bu konuda yol haritası çizildi ve sigarayı bıraktırma poliklinikleri hizmete girdi. 2011 yılında sayı beş iken, bu yıl 17'e yükseldi. İlimizde yaklaşık 22 hekim ve 11 yardımcı sağlık personeliyle 17 tane sigarayı bıraktırma polikliniği hizmet veriyor. Sigarayı bıraktırma polikliniklerimizin biri aile sağlığı merkezinde, yedi tanesi Sağlıklı Hayat Merkezleri'nde, dokuz tanesi ise merkez ve ilçe hastanelerinde hizmet veriyor" dedi.
Peki, hem kesemize hem de sağlığımıza bu denli zarar verdiğini bile bile kullanmaya devam ettiğimiz tütün ve tütün ürünlerini neden bırakmak istemiyoruz ya da bırakırken neden bu denli zorlanıyoruz? Bunu ve sigarayı bırakmakla ilgili merak edilenleri Nilüfer Sağlıklı Hayat Merkezi'nde görev yapan, Sigara Bırakma Polikliniği Sorumlu Hekimi Dr. Semiha Çakıcı Günaydın'a sorduk.
SİGARAYI BIRAKMAK NEDEN ÇOK ZOR?
Sözlerine, "Sigara tüm dünyada ve ülkemizde ciddi bir bağımlılık olarak ele alınıyor çünkü tütün bağımlılığı bırakma ve yeniden başlama dönemlerinin sıklıkla yaşanabildiği kronik, öldürücü bir beyin hastalığıdır" diyerek başlayan Günaydın, "Dolayısıyla beyin hastalığı ve bağımlılık olunca bırakma aşamalarında zorluklar yaşanması normal. Sigarayı bıraktığımızda huzursuzluk, öfkelenme, endişelenme, uykuda bozukluk gibi problemlerle karşılaşabiliyoruz bunlar neden yaşanıyor sorusunun cevabı ise, sigaranın içinde bulunan ve bağımlılık oluşmasının asıl sebebi olan nikotin beyindeki zevk merkezini uyarıyor ve bu zevk merkezinin uyarılmasıyla vücut davranış olarak bu merkezin sürekli uyarılmasını istiyor. Kişi içmediği zaman bu merkezi uyaramıyor ve bahsettiğimiz yoksunluk semptomları ortaya çıkıyor bu yüzden bırakmak zorlaşıyor ancak imkansız değil" sözleriyle tütün ve tütün ürünlerini bırakmak isteyenleri cesaretlendirdi.
"İSTEMEK EN BÜYÜK ADIM"
"Öncelikle sigarayı bırakmak istemek bir aşama kaydetmek anlamına geliyor. Çünkü sigara içen ve asla bırakmayı düşünmeyen bir kesim var bu ilk aşama bunu aştıktan sonra sigarayı bırakma fikri oluşuyor bu fikri edinmek aslında belli bir yol kat etmek demek" diyen Dr. Semiha Çakıcı Günaydın, tütün bağımlılığının üç aşaması olduğunu dile getirdi ve bu aşamaları, psikolojik bağımlılık, nörobiyolojik bağımlılık ve davranışsal boyut olarak adlandırdıklarını söyledi. Davranışsal boyut ve psikolojik kısımların yalnızca ilaç tedavileriyle çözülemeyeceğini ifade eden Günaydın, "Merkezlerimizde ilaç tedavilerimiz ve desteğimizle nörobiyolojik sorunları çözmemiz mümkün ancak danışanlarımızın da sigarayla birlikte edindikleri alışkanlıkları ve davranışlarını gözden geçirmesi ve sigaradan uzaklaşmaya başlaması gerekiyor" dedi.
"ELEKTRONİK SİGARA BIRAKMAYA YARDIMCI OLMAZ!"
"Elektronik sigara ve elektronik nargile gibi ürünler de bağımlılığın devam etmesini sağlayan yöntemlerdir, bırakmak isteyen danışanlarımızın bunlardan çok büyük beklentileri olmasını istemiyoruz çünkü bağımlılık bunlarla devam ediyor" diyerek bu yöntemlere karşı olduğunu belirten Günaydın, "Canı sigara isteyen bir insan o an elektronik sigara içtiğinde yine sigara içme alışkanlığını devam ettirmiş oluyor, dolayısıyla bunlar sigara bırakma sürecinde yardım yollarından değil. İlaç tedavisi şu an devletimizin ücretsiz olarak karşıladığı bir yöntem, danışanlarımıza ücretsiz olarak doktor kontrolünde verebiliyoruz, ancak eczanelerde sigara bırakma konusunda ilaçlar görüyoruz bu ilaçları vatandaşların doktor kontrolü olmadan bilinçsizce kullanmasına karşıyız" dedi.
SİGARAYI BIRAKTIĞIMIZDA VÜCUDUMUZDA NELER OLUYOR?
Tütün ürünleri içinde sadece nikotin olan ürünler değil, içinde 7 bine yakın kimyasal madde barındırıyorlar.
Bu zararlı kimyasalların kullanımının bırakılması durumunda vücutta kısa ve uzun vadede olumlu değişimler meydana geliyor.
Vücudumuzun öyle bir mekanizması var ki sigarayı bıraktıktan 48 saat sonra nikotinden tamamen temizleniyoruz.
1 yıl içerisinde koroner kalp damar sağlığı hastalıklarının görülme riski yüzde 50 azalıyor. Sigarayı bıraktıktan 10 yıl sonra, kalp krizi geçirme riski hiç sigara içmemiş biriyle aynı orana kadar düşüyor.
Sigarayı bırakmak aynı zamanda sosyal hayatı da olumlu etkiliyor.
Öncelikle yiyeceklerden alınan tat artıyor ve koku duyusu gelişiyor, ev, araba gibi kapalı ortamlarda solunan hava daha temiz hale geliyor sigarayı bırakmak aynı zamanda cinsel hayatı da olumlu yönde etkiliyor.
Kaynak: BURSADA BUGÜN
Bursa Bölge, 2020.01.07 09:02