Anayasa Mahkemesi'nin e-ticaret platformlarının sorumluluğunu daraltan düzenlemeleri iptal etmesi, internet alışverişinde yeni bir dönemin kapısını araladı. Kararla birlikte Trendyol, Hepsiburada ve Amazon gibi aracı hizmet sağlayıcıların tüketici şikâyetlerinde daha doğrudan sorumluluk üstlenmesi bekleniyor.
Anayasa Mahkemesi (AYM), 2 Haziran 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan kararıyla Türkiye'de hızla büyüyen e-ticaret ekosistemini yakından ilgilendiren önemli bir düzenlemeyi iptal etti. Karar, internet üzerinden yapılan alışverişlerde tüketici haklarının kapsamını genişletirken, aracı hizmet sağlayıcıların sorumluluk alanını da yeniden tanımladı.
Mahkeme, tüketicilerin ayıplı mal nedeniyle sahip olduğu hakların kullanılmasını kısıtlayan ve e-ticaret platformlarının hukuki sorumluluğunu daraltan bazı hükümlerin Anayasa'ya aykırı olduğuna hükmetti. Bu gelişme, dijital alışverişte uzun süredir tartışılan "sorumluluk kime ait?" sorusunu yeniden gündemin merkezine taşıdı.
Mevcut yasal çerçevede, internet üzerinden satın alınan bir ürünün ayıplı çıkması durumunda tüketiciler genellikle doğrudan satıcıyla muhatap oluyordu. Aracı platformlar ise "sadece aracılık yapıyoruz" gerekçesiyle sürecin dışında tutuluyordu. Bu durum, özellikle büyük ölçekli e-ticaret sitelerinde yaşanan sorunlarda tüketicilerin çözüm sürecini zorlaştırıyordu.
AYM'nin iptal kararıyla birlikte bu tablo önemli ölçüde değişiyor. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında yer alan ve aracı hizmet sağlayıcıların sorumluluğunu sınırlandıran istisna hükümleri geçerliliğini yitirecek. Böylece Trendyol, Hepsiburada, Amazon ve N11 gibi platformların, satış sürecinde yalnızca aracılık yapan pasif yapılar olduğu yönündeki yaklaşım hukuken daraltılmış olacak.
Karar, tüketici sözleşmeleri bakımından platformların tamamen sorumsuz kabul edilmesini Anayasa'ya aykırı buluyor. Bu yönüyle, e-ticaret ekosisteminde uzun süredir tartışılan denetim ve sorumluluk boşluğuna doğrudan müdahale niteliği taşıyor.
AYM'nin bir diğer önemli değerlendirmesi ise Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 9. maddesine ilişkin oldu. Söz konusu maddede yer alan, aracı hizmet sağlayıcıların platformda yer alan içeriklerden ve ürünlerden doğrudan sorumlu tutulamayacağı yönündeki düzenleme, tüketici işlemleri açısından iptal edildi.
Bu karar ile birlikte e-ticaret platformlarının "içerikten sorumlu değiliz" şeklindeki savunmasının tüketici sözleşmeleri bakımından artık güçlü bir hukuki dayanağı kalmadığı ifade ediliyor. Uzman değerlendirmelerine göre bu durum, dijital pazaryerlerinde faaliyet gösteren şirketlerin denetim yükümlülüklerini ciddi biçimde artıracak.
Özellikle satıcıların ürün bilgileri, satışa sunulan içerik ve hizmet kalitesi gibi alanlarda platformların daha aktif bir kontrol mekanizması kurması gerekecek. Aksi halde tüketicilere karşı doğrudan sorumluluk doğabileceği yorumları yapılıyor.
Kararın en somut etkilerinden biri, tüketicilerin artık sadece satıcıyla değil, aynı zamanda aracı platformlarla da doğrudan muhatap olabilecek olması. Ayıplı mal, yanlış ürün gönderimi ya da dolandırıcılık gibi durumlarda platformların sorumluluk alanı genişliyor.
Bu yeni yaklaşım, e-ticaret devlerinin işleyişinde önemli bir dönüşüm anlamına geliyor. Platformların satıcı seçim süreçlerinden ürün denetim mekanizmalarına kadar birçok alanda daha sıkı kontrol sistemleri kurması bekleniyor. Uzmanlara göre bu durum, dijital pazaryerlerinde kalite standartlarını yükseltebilir ancak operasyonel yükü de artırabilir.
Özellikle milyonlarca satıcının faaliyet gösterdiği büyük platformlarda, içerik denetimi ve satıcı doğrulama süreçlerinin daha kapsamlı hale gelmesi gündeme gelecek.
Anayasa Mahkemesi, iptal kararının hemen uygulanmasını öngörmedi. Resmi Gazete'de yayımlanan düzenlemeye göre, söz konusu hükümler 9 ay sonra yürürlüğe girecek.
Bu süre, hem yasal düzenlemelerin yeniden yapılandırılması hem de e-ticaret platformlarının yeni sorumluluk alanlarına uyum sağlaması açısından geçiş dönemi olarak değerlendiriliyor. İlgili kurumların bu süreçte kanuni boşluk oluşmaması için yeni düzenlemeler üzerinde çalışması bekleniyor.
Kararın yürürlüğe girmesiyle birlikte Türkiye'de e-ticaret hukukunun daha dengeli bir yapıya kavuşacağı, tüketici haklarının ise daha güçlü bir zemine oturacağı öngörülüyor.
Kaynak: BURSADA BUGÜN
Güncel, 2026.06.02 11:57