"Bir ay dayanamaz" demişlerdi 10 yıl bitti! Kim Jong Un ve dünyayı neler bekliyor?

Bundan tam 10 yıl önce karlı bir kış günüydü. 1970'lerden kalma siyah bir Lincoln Continental, gözyaşları içindeki halkın gözleri önünde sokakları yavaş yavaş kat ediyordu. Aracın üzerinde çiçeklerden yapılma bir yatak, yatağın üzerinde de bir tabut duruyordu.

Aracın iki yanında yürüyen insanlar vardı. Bir kısmı koyu yeşil asker üniformalarına bürünmüş, bir kısmı da siyah matem giysileri giymişti.

En önde sağda, aracın kaportasına yerleştirilmiş dikiz aynasını sol eliyle tutan bir adam vardı. 20'li yaşlarında, tıknaz, yuvarlak yüzlü genç bir adam. Üzüntüden bitmiş hali yüzünden okunuyordu. Hatta cenaze töreni sırasında zaman zaman gözlerini sildiği de kameralara yansımıştı.

Gözyaşları içindeki halkın genelinin aksine o genç adam sadece devlet başkanını değil, aynı zamanda babasını kaybetmişti.

Uğruna gözyaşları dökülen kişi Kim Jong İl, gözyaşı döken ise bugün adı uluslararası kamuoyunun gündeminden bir gün bile düşmeyen Kim Jong Un'du.

Kim Jong Un'un kendisine sorsalar, muhtemelen dünyanın karşısına ilk çıktığı anlarda, gözyaşları döküyor olmak istemezdi. Ancak babasının bir tren yolculuğu esnasında ani ölümüyle, 17 Aralık 2011 günü, Kim kendisini bir anda babası ve dedesi gibi Kuzey Kore'nin lideri olarak buldu.

"SİLİNİR GİDER" DİYEN DE VARDI "KORE'Yİ DEĞİŞTİRİR" DİYEN DE...

Dünyada nükleer silaha sahip birkaç ülkeden biri olan Kuzey Kore, kapalılığıyla biliniyor. Yabancıların erişimine oldukça sınırlı olan ülke hakkında dışarıdan bakarak bir fikir yürütmek oldukça zor. Tam da bu nedenle genç Kim'in devlet yönetimindeki performansının ne olacağı herkes tarafından merak ediliyordu.

Bazı analistler, iktidardaki Kore İşçi Partisi'nin üst düzey isimlerinin ve dev ordusunun başındaki generallerin sadakatini henüz kazanamadığını düşündükleri bu gencin, birkaç yıl içinde silinip gideceğini düşünüyordu. Dedesi efsanevi lider Kim Il-sung'u hatırlatan uzun siyah paltosu ve saç kesimi bile kendisini kabul ettirmeye çalışan bu gencin yüzeysel çabaları olarak görülüyordu.

Bu analistlere göre, Kuzey Kore devlet aygıtı, Kim'in tecrübesizliğinden faydalanacak, bu da hem ülkeyi hem bölgeyi hem de dünyanın geri kalanını eşi benzeri görülmemiş bir belirsizliğe itecekti.

Hatta Kim devlet başkanı olduktan sadece iki gün sonra, Beyaz Saray'ın Asya ile ilişkilerden sorumlu eski direktörü Victor Cha, "İster birkaç hafta olsun ister birkaç ay, Kuzey Kore rejimi, lideri Kim Jong İl'in zamansız ölümünün ardından parçalanacaktır" diye yazmıştı.

ABD'nin eski Kuzey Kore Özel Temsilcisi Joseph Yun, CNN'e yaptığı açıklamada, ilk günlerinde Kim'in adeta dalga geçilen bir figür olduğunu belirtti ve ekledi: "Bir dönem Güney Kore'de ve Çin'de Kim Jong Un kötü bir karikatür gibi görülüyordu, dalga geçiliyordu bile diyebiliriz. Uluslararası kamuoyunun özellikle de Güney Kore ve Amerika'nın onu ciddiye alması çok zordu."

Bazıları da İsviçre'de az sayıda kişinin kabul edildiği bir yatılı okulda eğitim görmüş, NBA izlemeyi sevdiğini her fırsatta söyleyen Kim Jong Un'un ülkeye yeni bir çehre kazandıracağını umuyordu. En iyi senaryoda, bu genç ve özgür ruhlu lider rejimin nükleer silahlanma hevesine son verip, korkunç insan hakları ihlallerinin önüne geçecekti.

10 YILDA BEKLENENLERİN HİÇBİRİ OLMADI

10'uncu yılın sonuna geldiğimizde ise bu beklentilerin ve umutların hiçbirinin gerçekleşmediğini, Kim'in kısa süre içinde kararlılığıyla kendini kabul ettirdiğini, acımasızlığıyla da farklı bir Kuzey Kore hayali kuranları hayal kırıklığına uğrattığını görüyoruz.

Düşünce kuruluşu Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi'nden Duyeon Kim, The Guardian'a yaptığı açıklamada, "Bazı insanların Kim'in reform yapacağını düşünmeleri hataydı" dedi ve ekledi:

"Batı'da eğitim görmüş olmak insanın doğrudan demokratik değerleri benimseyeceği anlamına gelmiyor. Nihayetinde mesele Kim hanedanının sonsuza kadar iktidarda kalmasını sağlamak. Dolayısıyla Kim'in mutlak güç için elinden geleni yapması da çok doğal. Kim bir yandan elitleri mutlu edip Kim ailesinin liderliğini korumasını sağlıyor, bir yandan da tehditleri ortadan kaldırıp sadakati sağlamak için acımasız hamleler yapıyor. Bu sayede iktidarı elinde tutuyor."

O DA ÖLENE KADAR LİDER OLACAK MI?

Bugün Kuzey Kore uluslararası yaptırımlarla, doğal afetlerle ve Covid-19 kaynaklı sorunlarla boğuşuyor. Bu yılın başlarında İşçi Partisi'nin 8'inci Kongresi'nde Genel Sekreter seçilerek babasının unvanlarından birini daha elde eden Kim'in başı ekonomik sıkıntılar ve gıda kriziyle de dertte. Bu ortamda nükleer müzakerelere dönüş de çok uzak bir ihtimal gibi duruyor.

Kim, Ekim 2020'de çok sıra dışı bir adım atarak Kuzey Kore halkından özür diledi. Gözyaşları içinde ülkeyi zor günlerde idare etmekte başarısız olduğunu söyledi. Gıda kriziyle karşı karşıya olan, Covid nedeniyle Çin sınırının kapanmasıyla ekonomik yükü daha da artan Kuzey Kore halkına "yeni bir zorlu yürüyüşe çıkma" çağrısı yapan Kim, durumu 1990'larda yaşanan ve yüz binlerce insanın ölümüne yol açan büyük kıtlıkla kıyasladı.

Günümüzde Kim'in otoritesini sorgulayan kalmadı. Ancak tüm bu sorunlara rağmen, rejimin yıkılacağına dair beklentiler, 10 yıl önce ne kadar isabetsizse bugün de o kadar isabetsiz görülüyor. Hatta Kim'in sağlığı elverdiği müddetçe daha uzun yıllar Kore'yi yöneteceğine de neredeyse kesin gözüyle bakılıyor.

Ancak bazı uzmanlar bu kadar güçlenmesinin daha büyük riskler almasına yol açabileceğini, Covid nedeniyle yalnızlığının iyice artmasıyla Kuzey Kore liderinin daha tehlikeli bir insana dönüşebileceğini belirtiyor.

AĞABEYİ GÖZDEN DÜŞÜNCE KOLTUK ONA KALDI

En başa dönersek... Kim Jong İl'in en küçük oğlu olan Kim Jong Un ilk kez 2010 yılında bir askerî geçit töreni sırasında Korelilere tanıtıldı. O sırada 26 yaşındaydı. Kim Jong İl bu şekilde varisini de belirlemiş oldu. Zira büyük oğlu Kim Jong Nam, 2001 yılında ailesiyle birlikte Disneyland'e gitmek için gizlice Japonya'ya girerken yakalanmış ve babasını utandırmıştı.

Kim Jong İl'in ölümünden 13 gün sonra Kim Jong Un, Kore Halk Ordusu'nun başkomutanı ilan edildi. İlk konuşmasını ise Nisan 2012'de Kuzey Kore takviminin en önemli günlerinden birinde, dedesi Kim İl Sung'un doğumunun yüzüncü yıl kutlamaları kapsamında yaptı.

Aslında daha bu noktada babasından farklı bir lider olacağını ortaya koymuştu çünkü Kim Jong İl'in iktidarda geçirdiği uzun yıllara rağmen sesini halka duyurduğu anlar oldukça sınırlıydı. Genç lider kürsüde konuşmasını yaparken bir yandan şiir okuyan bir okul çocuğu edasıyla sallanıyor bir yandan da babasının son dileği olan güçlü bir sosyalist ülke kurma idealini hayata geçirme sözü veriyordu.

Şubat 2013'te başkanlığının ilk, Kuzey Kore tarihinin ise üçüncü nükleer testini gerçekleştirdi. Bu provokatif hamleyle dünyaya, özellikle de ABD'ye "Beni ciddiye almak zorundasınız" mesajı veriyordu.

"TAKDİRE ŞAYAN"

Kore İşçi Partisi, 2016 yılında uzun zaman sonra ilk büyük kongresini gerçekleştirdiğinde, Kim bir kez daha kürsüye çıkarak "byongjin" (ya da "pyongjin") politikasını vatandaşlarına anlattı. Söz konusu politika ekonomik kalkınma ile gerçek bir nükleer güç haline gelme hedeflerini tek potada eriterek hayata geçirmeyi amaçlıyordu.

Sonraki yıllarda Kuzey Kore askeri potansiyelini artırma çabalarına ağırlık erdi. Sadece kıtalararası balistik füzeler değil, kısa ve uzun menzilli füzeler de test edildi. Üç yeraltı nükleer patlaması daha gerçekleştirildi.

Carengie Uluslararası Barış Vakfı araştırmacılarından Ankit Panda, Kore'nin silahlanmasını CNN'e "Ülkenin sınırlı kaynakları düşünüldüğünde, Kuzey Kore'nin cephaneliğindeki çeşitlilik şaşırtıcı. 10-15 civarında nükleer potansiyeli olan silah çeşidi görüyoruz. Bu gerçekten takdire şayan" sözleriyle yorumladı.

NE DAYISINA ACIDI NE DE AĞABEYİNE...

Kim Jong İl'in eski aşçısına göre, Kim'in "fırtınalı" bir yanı da vardı. Bu nedenle çocukluk yıllarında, ileride ülkenin başına geçebileceğine ihtimal verilmiyordu. Nitekim bu yanını liderliğe yükseldikten sonra da sık sık ortaya koydu. Örneğin 2013 yılında öz dayısı Jang Sung Thaek'i idam ettirdi. Aynı zamanda önemli bir başkanlık danışmanı olan ve "Kim'in akıl hocası" olarak tanınan Jang, 2011'de çekilen cenaze fotoğrafında Kim'in iki adım arkasında yürüyen kişiydi.

Üstelik Kim'in gazabına uğrayan tek kişi Jang da değildi. İktidarı kaybetmeme isteği nedeniyle aile üyeleri dahil çevresindeki birçok kişiye duyduğu güveni kaybeden Kim, 10 yılda birçok idama imza attı.

Onlardan biri de Tokyo skandalının ardından Malezya'da sürgün hayatı yaşayan ağabeyi Kim Jong Nam'dı. 2017'de yaşanan olayda, Kuala Lumpur havalimanında sırada beklediği esnada iki kadın tarafından yüzüne yağlı bir madde sürülen Kim Jong Nam, 20 dakika içinde hayatını kaybetti. Kadınların Kuzey Kore ajanları tarafından tutulduğu, sürdükleri maddenin de dünyanın en öldürücü kimyasal silahlarından biri olan VX olduğu anlaşıldı. Olayın ardından yaygın kanı, Kim Jong Un'un onayı olmadan böyle bir suikastın işlenemeyeceği yönündeydi.

AMERİKALI ÖĞRENCİNİN ESRARENGİZ ÖLÜMÜ

Rejimin Kim Jong Nam ve Jang Sung Thaek dışında da tanınmış kurbanları oldu. 2017'de Amerikalı öğrenci Otto Warmbier'in, ülkeyi ziyaret ettikten sonra hatıra saklamak için bir poster çaldığı gerekçesiyle gözaltına alındıktan sonra ölmesi dünyayı dehşete düşürmüştü. Warmbier'ın ölümü tam aydınlatılamadı. Ancak 22 yaşındaki üniversite öğrencisinin Kore'de hastalandığı 13 Haziran'da ABD'ye götürüldüğü ve 19'unda hayatını kaybettiği biliniyor.

24 milyon Kuzey Kore vatandaşının da Kim'den memnun olduğunu söylemek mümkün değil. Güney Kore'ye kaçmayı başaranlar işkence, aşağılama, cinsel saldırı, siyasi şüphelilerin çalışma kamplarına gönderilmesi gibi şeylerden bahsediyor. Kaçanlar fakirliğin ve açlığın sürekli arttığını anlatıyor. Kuzey Kore'nin Londra Büyükelçiliği'nde görevli bir üst düzey diplomatken taraf değiştiren Thae Yong-ho'nun anlattıklarına göre, rejim karşıt görüşleri susturmak için infazları ve cinayetleri kullanıyor.

Seul merkezli bir insan hakları örgütü olan Geçiş Adaleti Çalışma Grubu yetkilileri de Kuzey Kore'nin halka açık yargısız infazlar gerçekleştirdiği yüzlerce nokta tespit ettiklerini, ülkede idam cezasının vatandaşları korkutmak için rastgele ve agresif bir biçimde kullanıldığını bildirmişti.

DÜŞMAN KARDEŞLER TRUMP VE KİM

Silahlanmadaki başarılarının yanı sıra Kim, ne babasının ne de dedesinin ömürlük iktidarlarında yapabildikleri bir şeyi yaptı: Bir ABD Başkanı'yla aynı masaya oturdu.

2016 yılının sonunda yapılan ABD seçimlerini tüm dünya nefesini tutarak izledi. Hele ki sandıktan en az Kim Jong Un kadar şahsına münhasır bir karakter olan Donald Trump'ın çıkması endişeleri iyice artırdı. Obama yönetimi döneminde yükselen tansiyonun Trump döneminde askeri bir çatışmaya döneceğinden korkuluyordu. Nitekim Trump ilk aylarda Pyongyang'daki mevkidaşını "küçük roket adam" gibi ifadelerle aşağılıyor, karşılığında Kore'den de "Beyaz Saray'daki bunak" gibi yanıtlar geliyordu.

Birbirlerine edecekleri hakaretlerin sonuna gelen iki lider, daha sonra geçmişte görülmemiş sıklıkta nükleer zirveler düzenleyerek karşı karşıya gelmeye başladı. 2018'de Singapur'da, 2019'da da Hanoi'de ve Kuzey ile Güney Kore'yi ayıran askerden arındırılmış bölgede bir araya gelerek tarih yazdılar.

SİNGAPUR ZİRVESİNDE DEVLET ADAMI OLDUĞUNU GÖSTERDİ

Singapur zirvesi sırasında Kim sokaklarda elini kolunu sallayarak gezmiş ve kalabalıklara el sallamıştı ki babasının ya da dedesinin zamanında böyle bir şeyin düşünülmesi bile söz konusu olamazdı. Onlar halkın karşısına her zaman dakika dakika planlanmış programlarla çıkardı.

CNN'e konuşan Yun, Kim'in Trump'la bir araya gelmesini "bu sahnede bir yeri olan bölgesel bir lider olarak kanıtlama hamlesi" sözleriyle nitelendirdi. Singapur zirvesi Kim'in devlet adamı olarak ilk somut hareketi oldu ve Kore Yarımadası'nın nükleer silahtan arındırılması yönünde çok da bağlayıcı olmayan bir anlaşmayla bitti.

Ama Hanoi zirvesi öyle olmadı. İki lider nükleer silahlarını bırakan Kuzey Kore'nin nasıl ödüllendirileceği konusunda anlaşamayınca ipler yeniden gerildi. Ardından Kim, Güney Kore Devlet Başkanı Moon Jae İn ile üç zirve, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile altı görüşme, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le de bir toplantı gerçekleştirerek bir diplomasi fırtınası başlattı. Kim, bu görüşmelerle masadaki yerini daha da sağlamlaştırdı.

Diğer yandan o günden bu yana Kuzey Kore'nin nükleer silahlarının birinden bile vazgeçtiğine dair bir işaret görünmüyor. Hatta bu ay başlarında elde edilen uydu görüntüler, Kuzey Kore rejiminin Yongbyon tesisinde plütonyum üretimini sürdürdüğünü ortaya koydu. Bir başka deyişle Kim silahlarını bırakmadığı için kayıpsız kazanç elde etmiş oldu.

ÇİN KORKUSUYLA TESTLERE ARA VERİLDİ

Kuzey Kore, Ekim ayından bu yana herhangi bir füze testi yapmadı. Ancak uzmanlar bu durumun bir strateji değişikliği olarak algılanmaması gerektiğini belirtiyor. Bazı uzmanlar duraklamayı Çin'de Şubat 2022'de yapılacak Kış Olimpiyatları'na ve sonrasındaki Komünist Parti Kongresi'ne bağlıyor.

Yun, "Çin, Olimpiyatlar'dan önce bir problem ya da kendi kongresi öncesi Kore Yarımadası'nda bir istikrarsızlık istemiyor. Bence Kore'nin füze ya da nükleer silah testlerine ara vermesinin sebebi bu. Çin'i kızdırmaktan kaçınmak" diye konuştu.

Yani muhtemelen Kim, önümüzdeki yıl silahlanma hamlelerine devam edecek. Nükleer programın genişletileceğine dair işaretler de var. Bu nedenle bazı uzmanlar geç kalınmadan müzakerelere yeniden başlanması gerektiğini savunuyor.

BABASINI DA DEDESİNİ DE ARKASINDA BIRAKTI

2010'lardaki diplomatik hamlelerinin yanı sıra Kim fiziksel görüntüsüyle de dikkat çekiyordu. Dedesi Kim İl Sung'un tarzını günden güne daha fazla benimseyen, siyah Mao takım elbiseleri giyip ensesi kısa tepesi uzun saçlarıyla arz-ı endam eden Kim'in aldığı kilolar da sık sık Haber oluyordu.

Bununla birlikte Kim'in, o zamandan bu yana kendisinden önceki Kim'lerin gölgesinden kurtulduğunu söylemek de mümkün. Özellikle 2019'daki bir anayasa değişikliği bu anlamda kritik. Bu değişiklik, Kim Jong İl'in "songun" (önce ordu) politikasıyla ilgili tüm vurguları anayasadan temizledi. Güney Kore basınında bu ay yer alan haberlere göre, eski liderlerin fotoğrafları da toplantı odalarından kaldırıldı. İşçi Partisi'nin kongresinde de eski liderlerin ismi de cismi de yoktu.

Güney Kore istihbaratına göre, Kuzey Koreli yetkililer son dönemde bu ideolojik açılımı, "Kimjongunizm" olarak isimlendiriyor. Ülke basınında şu an sık sık Kim'in mükemmelliğini anlatan, onu idolleştiren haberler çıkıyor. Örneğin Kore resmi ajansı KCNA'da bu ay yayımlanan bir haberde Kim, "benzersiz ideolojik ve teorik bilgeliğiyle, yolu aydınlatan üstün öğretmen" kelimeleriyle nitelendiriliyordu.

10 YIL SONRA AYRIŞMA ŞAŞIRTICI DEĞİL

Sejong Enstitüsü Kuzey Kore Çalışmaları Merkezi Direktörü olan Cheong Seong Chang, bu haberlerin amacının Kimjongunizm'in Kim Jong İl ve Kim İl Sung'un ideolojilerinden ayrıştırılmasını olduğunu söyledi.

CNN'e konuşan Cheong, "Kimjongunizm insanları önceliyor. Baba Kim'in politikaları ise askeri kalkınmayı her şeyin önüne koyuyordu. Kim'in politikaları vatanseverlik ve Kuzey Kore devletinin inşası unsurlarını da taşıyor. Halbuki dedesi kolektif bir öz yeterlilik arzusu üzerinde yükselen bir sosyalist devlet hayali kuruyordu" ifadelerini kullandı.

Ancak Cheong'a göre çok da şaşılacak bir şey yok. Çünkü dede Kim, iktidarının ilk yıllarında Marksist-Leninist ideolojiyi koşulsuz kabullenmiş, 10'uncu yıldan itibaren kendi çizgisini oluşturmuştu. Baba Kim de aynı şekilde iktidarının 11'inci yılından itibaren Dede'nin "juche" (öz yeterlilik) ideolojisinin yanında kendi görüşlerini de öne sürmeye başlamıştı.

Kim'in kendisinden öncekilerden bir farkı da yukarıda da dediğimiz gibi ülkeye dair güllük gülistanlık tablolar çizmek yerine başarısızlıkları da kabulleniyor olması.

SAĞLIK DURUMUNA DAİR ŞÜPHELER VAR

Dünyanın geri kalanının Kuzey Kore hakkında bildikleri sınırlı kaynaklardan geliyor: Uydu fotoğrafları, vatandaş gazetecilerin kaçak cep telefonlarıyla gönderdikleri bilgiler, ülkeyi terk edenlerin anlattıkları, Güney Kore istihbarat kurumu, Kuzey Kore devlet medyası ve tahminlerle spekülasyonlar. İster nükleer silahlar olsun ister Kim'in sağlığı, durum pek değişmiyor.

Yeme içme alışkanlıklarına dair çok fazla bilgi olmamakla birlikte, resmi kaynakların paylaştığı fotoğraflarda, iktidarının ilk yıllarında Kim'in hızla kilo aldığı çok net bir biçimde görülebiliyordu. Zamanla aldığı kiloların kendisine rahatsızlık vermeye başladığı da belli oldu. Dönem dönem gözden kaybolması da ciddi bir hastalığı olduğu yönünde spekülasyonlara yol açtı.

2020'de üç hafta ortadan kaybolunca kalp ameliyatı geçirdiği, hatta öldüğü söylentileri yayıldı. Ancak daha sonra sağ salim ortaya çıkınca, pandemi önlemi olarak sosyal mesafe uyguladığı yönünde çok daha makul bir teori de gündeme geldi.

Yakın zamanda yayımlanan fotoğraflarda, Kim'in hayat tarzını değiştirdiği, bunun sonucunda ciddi miktarda kilo verdiği, hatta 12 bin Dolar değerindeki meşhur saatinin kayışını daha sıkı taktığı görüldü. Güney Kore istihbarat yetkilileri, geçtiğimiz günlerde ülkenin milletvekillerine verdikleri bilgide, Kim'in 20 kilo verdiğini belirterek, fotoğraflardaki kişinin bir dublör olduğu iddialarını reddetti.

EN BÜYÜK SINAVINI HENÜZ VERMEDİ

Babasını Kumsusan Güneş Sarayı'ndaki mozoleye bıraktığı günden bu yana geçen 10 yılda Kim, Kuzey Kore'yi bir nükleer güç haline getirdi, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin yoğun ekonomik baskılarına göğüs gerdi ve ülkesinin başta ABD olmak üzere birçok ülkenin gözündeki jeopolitik baş belası konumunu perçinledi.

Ancak Washington'da bulunan Hudson Enstitüsü'nün Asya-Pasifik güvenliği biriminin sorumlusu Patrick Cronin'e göre henüz en büyük sınavını vermiş değil. Cronin, "Kim için en büyük soru işareti halen Covid'in gerçek etkisi. Pandemi Kuzey Kore'nin ilerleyişine sekte vurduğu gibi rejime henüz dünyanın fark edememiş olduğu şekillerde zarar vermiş de olabilir" diye konuştu. Cheong da benzer bir yorum yaparak, "Kuzey Kore'nin en büyük zorluğu, bu yalnızlaşmanın ne kadar süreceğini kendilerinin bile bilmiyor oluşu" diye konuştu.

Bazı analistler Kim'in pandemiyi ve ekonomik problemleri "halkın dostu" konumunu kuvvetlendirerek maskeleyebileceğine inanıyor. Nitekim Kim sık sık çocuklarla ya da "sıradan" sivillerle fotoğraflar çektiriyor ya da eşi Ri Sol-ju ile birlikte etkinliklere katılıyor. (Kim ve Ri'nin yaşları 4 ile 11 arasında değişen üç çocukları var.)

SAĞLIĞI MÜSAADE EDERSE...

"Fiziksel sağlığı müsaade ettiği müddetçe önümüzdeki birkaç onyılı da Kim Jong Un'la geçireceğiz" diyen Duyeon Kim sözlerini şöyle tamamladı: "Uzun vadede unutmamamız gereken şey şu: Kuzey Kore şu an hedeflerine hızlı ve büyük adımlarla yürümüyor olabilir. Ama bu ülke en zor ekonomik zamanlarda bile dirençli olmasını bilmiştir."

Cronin ise "Kim, hayatta kalmak ve ilerlemek için iktidarın stratejik kollarıyla oynadı" dedi ve ekledi: "Partinin gücünü ve disiplini canlandırdı, elitleri yanına çekti, daha fazla pazar açtı, stratejik silahlar geliştirdi ve dış güçleri dengeledi." Cronin 10 yıl önce kendisine birkaç haftalık ömür biçilen Kim'in, daha uzun yıllar Kore'nin başında olacağını da belirterek, "Çok büyük ihtimalle, Kuzey Kore'nin Kim liderliğindeki 20 zafer dolu yılı kutladığını da göreceğiz" diye konuştu.

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Dünya, 2021.12.20 13:41