Bebeklerin kafasındaki kıkırdakların, olması gereken zamandan erken kapanmasıyla oluşan kafatası şekil bozukluklarına "kraniosinostoz" adı veriliyor. Kraniosinostoz, beynin büyümesini engelleyerek gelişim problemlerine ve fonksiyon kayıplarına yol açabiliyor. Bu tablonun erken dönemde fark edilerek gerekli müdahalelerin yapılması, çocuğun zihinsel gelişimi açısından büyük önem taşıyor.
EZGİ KAYI / BURSADA BUGÜN
Özel Esentepe Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi uzmanı Op. Dr. Ufuk Özsoy, kafa şekil bozukluklarını şöyle açıkladı: "Bebeklik çağında, kafa kemiklerimizin henüz kemikleşmediği dönemde kafatası kıkırdaklarının arası tam kapanmamış vaziyettedir. Kıkırdakların arası kapanmadığı takdirde içerde beyin büyürken kafanın daha rahat şekil alması daha rahat büyümesi ve içerdeki beyin gelişiminin daha rahat olabilmesi adına bu kıkırdaklar bir dönem açık kalmaktadır. Bu kıkırdaklar yaklaşık üçüncü aydan sonra bebeklerde kapanmaya başlar ve 18. aydan sonra tamamen kapanmış olarak karşımıza çıkar. Bu kapanmalar bazen normal gidişatın dışında erken kapandığı takdirde bir takım kafa şekil bozuklukları oluşabilmektedir."
Kafa şekil bozukluklarında iki temel nokta olduğunu söyleyen Özsoy, "Birincisi, bu kafa şekil bozukluğunun kafanın içerisinde beyin gelişimini olumsuz etkileyip çocukta hem bir gelişim geriliği oluşturması, hem fiziken gelişim geriliği hem de mental gelişim geriliği oluşturması, ikincisi ise kozmetik açıdan ciddi bir sorun teşkil etmesi. Ama burada asıl önemli olan, bizim daha çok üzerinde durduğumuz beyin gelişimini engelleyici bir şekil bozukluğunun olup olmadığı" şeklinde konuştu.
KAFA ŞEKİL BOZUKLUKLARINA NELER SEBEP OLUYOR?
Kafa şekil bozukluğunun her zaman kıkırdakların kapanmasıyla gelişmediğini ifade eden Özsoy, "Özellikle, ilk üç aylık dönemde çocuklar çok harekesiz oluyor, sabit pozisyonda yattıkları zaman çocuğun kafasının yastığa geldiği noktanın baskıya maruz kalması nedeniyle beyin ön tarafa doğru bombeleniyor. Kafa kemiğinin, yastığa gelen kısımda bir düzleşme ve baskıya bağlı olarak genişleyememe ve tam onun karşı tarafında alın bölgesinde bir büyüme söz konusu olabiliyor" dedi.
Bu durumun aileleri çok tedirgin ettiğini söyleyen Özsoy, "özellikle 3. aydan sonra çocuk hareketlenmeye başladıkça bu durum giderek daha da normalleşip geçebiliyor. Burada özelikli olarak bu noktada bebeklere özel yapım kasklar kullanılarak bu kafa şekil bozukluluğu daha önlenebilir hale geliyor" şeklinde konuştu.
"Bizim vurgulamak istediğimiz, doğuştan olan ve bu kıkırdakların erken kapanmasıyla oluşan kafa şekil bozuklukları, çünkü bunların tedavisi ve takibi daha önemli" diyen Op. Dr. Ufuk Özsoy, "Yatış pozisyonuna bağlı kafa şekil bozukluklarında çok ciddi bir gelişim geriliği olmuyor. Belki küçük bir kozmetik görünümde problem olabiliyor ama o da zaman içinde daha da normalleşiyor. Bıngıldağın erken kapanmasıyla beraber oluşan kafa şekil bozukluklarında bıngıldağın kapandığı bölgede kemik daha fazla esneyemiyor esneyemediği için içerideki beyin dokusu o bölgeye doğru büyüyebiliyor. Bu sefer tam tersi zıttı tarafta yani eğer arka tarafta ki bıngıldak kapanmışsa beyin ön tarafa doğru büyüme eğiliminde oluyor. Ön taraftaki bıngıldak kapanmışsa bu sefer arkaya veya yanlara doğru büyümeye eğimli oluyor. Aynı zamanda bıngıldağın veya kıkırdağın kapandığı bölgede beyin gelişemediği için o bölgede bir beyin gelişimi eksikliğe veya maruziyete bağlı olarak çocukta beyin bölgesinde bir hasar meydana geliyor veya gelişmemeye bağlı olarak çocuğun o bölgeyi yöneten kısımlarında bir takım eksiklikler oluşabiliyor" dedi ve ekledi: "Bu bozukluklarda, çocuk ayına göre oturamıyor veya ayına göre yürümesinde, emmesinde problemler oluyor, uzun süreli uyku hali oluyor, elini kolunu çekmekte hareket ettirmekte ayına göre geri kalıyor, baş çevresi normal ayına göre diğer çocuklara göre daha geriden geliyor. Bu tarz motormental gelişim gerilikleri oluyor."
CERRAHİ MÜDAHELE NE ZAMAN VE NASIL YAPILIYOR?
Peki, bu tür doğuştan gelen ve kıkırdakların erken kapanması sonucu oluşan şekil bozuklukları durumlarında neler yapılıyor? "Bu tür durumlarda belirgin bir ilaç tedavisi durumu yok" diyen Özsoy, "Genellikle burada en etkili yöntem cerrahi tedavi ile bu bıngıldağı oluşturan kıkırdak parçalarının çıkarılıp tekrardan kafaya şekil verilip o şekilde beyinin tekrardan gelişimine ve genişlemesine olanak sağlayacak bir kafa kemiği oluşturmak. Eğer çocukta gelişim geriliği yoksa veya çok ciddi bir kafa şekil bozukluğu yoksa, her bıngıldağı erken kapanan çocukta onu açmayı gerektirecek veya ameliyat gerektirecek durum söz konusu değil" dedi.
RİSK FAKTÖRLERİ NELER?
"Kafa şekil bozukluğuyla ilgili özelikle gebelik döneminde risk faktörleri olabilecek bir takım durumlar var" diyen Ufuk Özsoy, risk faktörlerini şu şekilde sıraladı:
Annenin ileri yaşta olması, gebelik döneminde sigara kullanımı, çoğul gebelikler yani ikiz, üçüz, yardımcı üreme teknikleriyle çocuk sahibi olmak.
Bunların haricinde bir de genetik faktörler olduğunu söyleyen Özsoy, "Sendromik dediğimiz, haper sendromu gibi, kromozom sendromu gibi ailesel yatkınlıkla oluşan genetik sendromlarda da kafa şekil bozukluluğu oluşabiliyor" dedi.
Özsoy, sözlerine "Kafa şekil bozukluğundan şikâyeti olan çocukların ailelerinin bu konuda bir çocuk doktoruna veya bir beyin cerrahisi uzmanına başvurmalı. Sağlıklı bir bilgi alınması gereksiz telaş ve tedavinin önüne geçecektir" ifadeleriyle son verdi.
Kaynak: BURSADA BUGÜN
Bursa Bölge, 2020.01.02 08:48