Küresel halka arz kuyruğunun uzunluğu

Halka arzlarda aracılık eden kurumlar 2012'yi keyifle anmayacak. Küresel borsalardaki oynaklık ve zayıf risk iştahı nedeniyle birçok 2012'de halka arz planlarını rafa kaldırmak zorunda kaldı. Dünya'nın haberine göre, önceki yıl dünya genelinde yapılan 1.225 halka arza karşın 2012'de 768 halka arz gerçekleşti. Halka arzlardan elde edilen gelir ise, 2011 yılındaki 170 milyar dolardan 112 milyar dolara indi. Ancak 2013'te borsaya giren şirket sayısında önemli bir artış ve ABD, Çin ile Avrupa'nın halka arz piyasasında hareketlilik bekleniyor. Dünya genelinde 5000 bin şirketin halka açılmak için kuyrukta olduğu tahmin ediliyor. Renaissans Capital'e göre kuyrukta bekleyen halka arzların parasal büyüklüğü 200 milyar dolar ve bunlardan 2013'ün payına önemli miktarda halka arz düşebileceği belirtiliyor.

ABD tarihinin en büyük üçüncü halka arzı Facebook bile geçen yıl halka arz piyasasını kurtaramadı. 2010 yılında oluşmaya başlayan direnç, Çin borsalarının yavaşlaması ve Avrupa'nın borçlarının getirdiği yükle 2012 yılında da sürdü. Şanghay ve Hong Kong borsalarında halka arz aktivitesinin azalması Asya Pasifik borsalarını olumsuz etkilerken, borsaya yeni gelen şirket sayısının azaldığı Avrupa'da da halka arz piyasası sönük bir yıl geçirdi. Kuzey Amerika ise, Facebook'un hisselerini satışı sayesinde küresel halka arzlardan daha büyük bir pay aldı. Euro Bölgesi'ndeki kriz ve mali uçurum kaygılarına rağmen ABD'de geçen yıl halk arzlar açısından başarılı bir yıl olduğu söylenebilir. Genel olarak ise halk arz piyasası, Renaissance Capital'e göre yüzde 30 daraldı ve halka arzlarda elde edilen gelir 2008 yılından bu yana en düşük seviyeye indi.

Halka arzların geçtiğimiz yıl hız kesmesinde en büyük etken küresel ekonomik belirsizlik olurken, yılın en önemli olaylarından biri olarak görülen Facebook'un halka arzının yarattığı hayal kırıklığının diğer şirketlerin cesaretini kırması halka arzların yavaşlamasına yol açtı. Bloomberg'in verilerine göre, küresel halka arzlarda 2008 yılından bu yana en düşük gelir elde edildi. Batı Avrupa'da halk arzlar önceki yılın üçte bir altına inerken, Çin ekonomisiyle ilgili endişeler Asya'da halka arzlardan elde edilen gelirin yarı yarıya azalmasına neden oldu. ABD'deki halka arzlar 41 milyar dolar getirirken, sosyal paylaşım sitesi Facebook'un tartışmalı halka arzı ABD'de bir ay boyunca halka arzların duraksamasına yol açtı. 2012 yılında halka arzların kurumasında, ABD'de 600 milyar dolarlık harcama kesintisinin devreye girmesine yol açabilecek mali uçurum halk arz piyasası üzerinde baskı oluşturdu. 2012'de bekleyen halk arzların büyüklüğünün ise 2007 yılından bu yana en yüksek seviyede olduğu tahmin ediliyor.

Yılın son çeyreğinde Batı Avrupa'da halka arzlar geçen yılın aynı dönemine göre beş kattan fazla artış göstererek 5.71 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştı. ABD'de halka arzlar yüzde 15 artarak 8.8 milyar dolarlık gelir getirirken, Asya'da borsaya ilk kez giren hisselerin miktarında yüzde 46 düşüş yaşandı. Bu dönemde Asya'daki halk arzlardan elde edilen gelir 10.9 milyar dolar olarak gerçekleşti. Dünya genelinde ise halka arz geliri geçen yılki 29.5 milyar dolardan 32.4 milyar dolara çıktı.

Yıl genelinde ise halka arzlarda düşüş vardı. Avrupa'nın resesyonuna sürüklenmesiyle bölgede halka arz geliri üçte iki oranında azalarak 9.91 milyar dolar olurken, küresel halk arz geliri art arda ikinci yıl gerileme kaydetti. Halka arzlar açısından en büyük piyasa olan Asya'da getiri yüzde 43 azalarak 46.7 milyar dolara indi. Devlet kontrolündeki büyük şirketlerin yokluğu nedeniyle Asya'nın gelirdeki payı, önceki yılki yüzde 50.3 seviyesinden yüzde 41.9'a indi. Avrupa'nın payı da, borç krizi nedeniyle yüzde 20.2'den yüzde 10'a geriledi. kuzey Amerika'nın payı 2011 yılındaki yüzde 25'ten yüzde 40.4'e tırmandı.

Bu arada, halk arz yatağı olarak bilinen bası piyasalar 2012'de umduğunu bulamadı. Hong kong'un halka arz piyasasındaki payının bir önceki yılki yüzde 16.3'ten yüzde 9.8'e gerilemesini izlerken, Çin'deki Şanghay ve Şenzen borsalarının toplam payı yüzde 28.1'den yüzde 8.1'e geriledi. Bursa Malaysia, üç büyük şirketin (Felda Global Ventures 3.1 milyar dolar, IHH Healthcare 2.0 milyar dolar, Astro Malaysia Holdings 1.4 milyar dolar) hisselerini satışa çıkarmasıyla 2012'de beşinci büyük halka arz piyasası haline geldi. NASDAQ, bazı şanssızlıklar yaşamasına karşın, 16 milyar dolarlık Facebook halka arzıyla küresel halka arzlardan yüzde 19.4 pay kaparak NYSE'nin ardından ikinci büyük halka arz piyasası olarak konumlandı.

FİNANS, HALKA ARZDA LİDER SEKTÖR OLDU
2012'de halka arzlardan en büyük geliri finans ve teknoloji şirketleri elde etti. En aktif halka arzlar 25.7 milyar dolarla finansta gerçekleşirken, bu sektörde borsaya gelen şirketlerin başını Meksika'nın ikinci büyük bankacılık grubu Santander Mexico, Çin'in en büyük konut ve kaza sigortası şirketi People's Insurance Company of China ve Brezilya'nın en büyük yatırım bankası BTG Pactual çekti. Teknoloji sektörünün güçlü oyuncusu ise Facebook oldu. 2012'nin en büyük halka arzı mayıs ayındaki 16 milyar dolarlık Facebook işlemi olurken, onu Japonya Hava Yolları'nın (JAL) 8.5 milyar dolarlık halka arzı takip etti. Telefonica'nın Alman birimi Telefonica Deutscheland'ın ekim ayındaki 1.6 milyar dolarlık halka arzı ise Avrupa'nın en büyüğü olarak kayıtlara geçti. Diğer büyük işlemler arasında, Malezyalı sağlık grubu IHH Healthcare'in 2.1 milyar dolarlık işlemi ve Çinli kömür şirketi Inner Mongolia Yitai Coal'un 900 milyon dolarlık halka arzı yer alıyor. 2012'de halka arzların parlayan yıldızı, Malezya oldu. Haziran ayındaki Felda Global Ventures işleminden 3.3 milyar dolar gelir elde edildi.

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Ekonomi, 2013.01.19 17:13