Ağız kokusuna karşı alınabilecek önlemler neledir?

Prof. Dr. Ümit Ertaş, ağız kokusunun bir hastalığın habercisi olabileceğini belirterek, "Ağız kokusunun sosyal yönü çok önemli. Aile içi huzursuzluklara, boşanmalara, toplumdan dışlanmaya, hatta işten atılmalara kadar gidebiliyor. Hatta kişinin kendi işini de etkiler" dedi. Ertaş, yaptığı açıklamada, ağız kokusuna dişler ve bademciklerin yanı sıra vücuttaki bir hastalığın da neden olabileceğini söyledi.

Diş hekimliği merkezinde hastanın ağzının neden koktuğunu tespit ettiklerini anlatan Ertaş, "Diş ve diş etleri, bademciklerin çukur olması, dilin tüylü olması, tümörler, diyabet, mide ve bağırsak hastalıkları da ağız kokusuna neden olabilir" ifadesini kullandı. Kimsenin dayanamadığı bir şey olan ağız kokusunun sebebi ne? İşte bilmediğimiz 10 altın kural ağız kokusundan nasıl kurtuluruz? Ağız kokusu neden oluyor? Bilip de yapmadığımız şeyler neler? Ağız kokusundan nasıl kurtuluruz? Diş fırçalamanın ağız kokusunu önlemede nasıl bir etkisi var? Ağız kokusundan kurtulmanın 10 altın kuralı neler? İşte bilmediğimiz ayrıntılar...

SOSYAL HAYATI ETKİLİYOR

Ağız kokusu sosyal bir olaydır ve bazılarının odasına bile giremezsiniz. Ağzı şiddetli kokan kişilerin yanına bir metre yaklaşamazsınız. Bunlar, aile hayatını yıkan durumlardır. Önce diş hekimine sonra kulak burun ve boğaz doktoruna gidilmeli, tedavi olunmalı. Koku yapacak tüm etkenler ortadan kaldırılmalıdır" şeklinde konuştu. Ertaş, ağzı kokanların bunun farkına varamadığını, durumun uygun dille anlatılması gerektiğini söyledi. Eşini, çocuklarını, çalıştığı iş yerindeki arkadaşlarını rahatsız edebilir. Ağız kokusu sosyal hayatı etkiler. Ağız kokusunun sosyal yönü çok önemli. Aile içi huzursuzluklara, boşanmalara, toplumdan dışlanmaya, hatta işten atılmalara kadar gidebiliyor. Ağız kokusu kişinin kendi işini de etkiler. Ağzı kokan biri kuaföre, berbere, doktora gitmez. Bazı ağız kokusu türleri, örneğin sabah ortaya çıkan ağız kokusu, normal kabul edilir ve genellikle de bu durum herhangi bir sağlık sorunu ile ilgili değildir. Sabahları ağız kokusu olabilir çünkü gün içerisinde salgılanan ve ağızdaki yiyecek artıklarını, kokuları yok eden tükürük, geceleri uyurken azalır. Ağzın kurumasıyla ölü hücreler dil ve yanakların içine yapışır. Bakteriler gıda olarak bu hücreleri kullanır ve kötü bir koku yayan bileşikler salarlar.

AĞIZ VE DİŞ TEMİZLİĞİ ÇOK ÖNEMLİ

Ağız kokusunun nedenleri arasında en baş sırada ağız temizliğinin ihmal edilmesi gelir. 2002 yılında Amerika'da yapılan bir araştırmada ağız kokusunun % 90 oranında ağız içindeki sorunlardan kaynaklandığı belirlenmiştir. Ağızdaki bakteriler dil üzerine, dişlerin arasına, diş etlerine ve boğaza saklanıp gelişir. Eğer ağız bu bakterilerden arındırılmazsa, bakteriler diş çürümesine yol açabilir. Diş çürümesi de başlı başına, başka bir ağız kokusu nedenidir. Yemek yediğimizde, gıdalar doğal olarak ağzımızda yaşayan bakteriler tarafından parçalanır. Gıdaların parçalanmasıyla ortaya kötü kokulu gazlar çıkar. Yediklerimizi yuttuktan sonra, dişlerin arasına sıkışan yiyecekler bozulmaya başlar ve bakteriler tarafından bu artıklar da parçalanmaya devam eder. Diş temizliğine önem verilmezse dişlerdeki yiyecek artıkları ağız kokusuna uzanan süreci başlatmış olacaktır. Gerektiği gibi bir ağız temizliği yapıldığı takdirde, ağızdaki tüm kötü koku kaynakları engellenecektir. Diş fırçalamak ağız kokusunu engellemek için yeterli olmayabilir. Dişlerin yanı sıra diş etleri ve en önemlisi dil de mutlaka fırçalanmalıdır. Dişleri yemek artıklarından arındırmak için diş ipi kullanmak da faydalı olacaktır. Ağız kokusundan, yaklaşık olarak % 90 oranında, dil üzerindeki bakteriler sorumludur. Diş fırçalamanın dışında ağız içi temizliği için gargara kullanmak hem bakterileri yok etmeye hem de nefesi ferahlatmaya yardımcı olur. Kötü diş protezi hijyeni: Protez kullanımında eğer protez temizliğine dikkat edilmezse ağız kokusu riski yüksektir. Ayrıca protez ağza tam uymuyorsa, gıdaların takılma olasılığı da daha yüksektir.

BESLENME BİÇİMİ AĞIZ KOKUSUYLA DOĞRU ORANTILI

Dişlerinizi ve dilinizi düzenli olarak fırçalamanıza, naneli gargaralar ile son derece titiz bir temizlik yapmanıza rağmen ağız kokusu devam ediyorsa, sorun yediklerinizde olabilir. Sarımsak, soğan, pastırma, balık ve çeşitli baharatlar ağız temizliğini ihmal etmeseniz bile ağız kokusuna yol açabilirler. Bunun nedeni, bazı yiyeceklerin keskin kokulu yağlarının, kan yoluyla akciğerlere ulaşmasıdır. Biz akciğerlerden dışarı hava verdikçe, bu yağların kokusu da kötü ağız kokusu olarak dışarı çıkar. Örneğin sarımsak ve soğanın sindirimden sonra en az 3 gün ağız kokusuna neden olabilir. Yiyecek ve bakteri ikilisinden söz edersek de, bakteriler proteinleri (örneğin et veya balık) parçaladıkları sırada daha fazla miktarda kötü kokulu gaz salarlar. Diş aralarına sıkışan et parçaları ağız kokusu açısından yüksek bir risk oluşturacaktır.

AÇLIK VE DİYET AĞIZ KOKUSUNA NEDEN OLUR

Vücudumuz açlık veya diyet nedeniyle yeterli besinleri alamadığı zaman, bu eksikliği kapatmak için daha önce depoladığı yağ ve proteinleri yakmaya başlar. Bu yakma sürecinde ortaya çıkan çeşitli kimyasallar da, ağız kokusuna neden olur.

AĞIZ KURULUĞU

Tükürük, vücudun bakterilerle savaşında en önemli silahlarımızdan biridir. Hastalık ya da kullanılan ilaçlar gibi herhangi bir nedenle ağız kuruluğu sorunu yaşıyorsanız, bu durum aynı zamanda ağız kokusunu da yol açabilir. Örneğin uykuda daha az tükürük salgılanır ve bu nedenle sabahları oluşan ağız kokusu şikayeti daha yaygındır. Bol su içmek ve şekersiz sakız çiğnemek, tükürük salgısını arttıran ve böylece ağız kokusunu azaltmaya da yardımcı olabilecek yöntemlerdir.

ALKOL VE SİGARA KULLANIMI

Karaciğerde ve kanda parçalanan alkol ve tütün, akciğerlerden geçer. İzledikleri bu yol, her ikisinin de nefesimize yansıyacağı anlamına gelir. İşte bu yüzden içki içtikten bir gün sonra bile, bir kişinin nefesi hala alkol kokuyor olabilir. Sigara içmekse, ağızdan akciğerlere kadar tüm solunum sistemini olumsuz bir şekilde etkilediğinden ağız kokusuna yol açması şaşırtıcı değildir. Duman ve katran, hava yollarındaki hücrelere zarar verir ve bu da ağızdan dışarı üflenen havanın kokusunu, kötü yönde etkiler. Sigara içenlerin diş eti hastalığı veya kötü kokuya neden olabilecek diğer diş sorunlarından muzdarip olma riski de daha yüksektir. Sigara içenlerde ağız kokusu şikayeti, içmeyenlere oranla oldukça yüksektir.

SABAHIN ERKEN SAATLERİ

Çoğu kişi sabahları günün geri kalanında ortalarda olmayan bir ağız kokusuyla uyanır. Uyurken ağzımız kuruma eğilimindedir. Özellikle burnu tıkalı olan ve ağzı açık uyuyan kişiler ağız kuruluğu ve sabahları ağız kokusu problemi ile karşı karşıya kalabilirler. Uyandıktan sonra özellikle bir şeyler atıştırdıktan sonra tükürük üretimi artar ve bir de diş temizliğine dikkat edilirse ağız kokusu günün geri kalanında rahatsız edici olmayacaktır.

AKUT ENFEKSİYON

Özellikle kış aylarında kapıyı çalan grip veya soğuk algınlığı gibi, akut enfeksiyondan muzdarip olduğunuzda, bu durum ağız kokusuna neden olabilir. Ağız kokusu, ciğer, burun ve nefes borusu dahil olmak üzere solunum yolları enfeksiyonu, kronik bronşit, kronik sinüzit veya geniz akıntısı habercisi olabilir. Vücut viral enfeksiyondan kurtulmaya çalışırken, biyokimyasal reaksiyonlar oluşur ve belki de vücudun kendi dilinde hem bizi hem de çevredekileri bu hastalıkla ilgili uyarabilmesi için, ortaya kokulu gazlar çıkar.

BAZI İLÇALAR AĞIZ KOKUSUNA NEDEN OLUYOR

Ağız kuruluğuna neden olabilecek, sinüzit veya alerji ilaçları benzeri ilaçlar, ağız kuruluğu ile beraber ağız kokusunun ortaya çıkmasına neden olabilir. Bazı ilaçlar ağız kokusuna neden olabilecek çeşitli kimyasal bileşenler içerebilir. HASTALIKLAR Kimi tıbbi durumların ağız kokusuna neden olduğu bilinmektedir. Bunlar: Diş eti enfeksiyonu Çürük diş Ağız yaraları Boğaz enfeksiyonu (farenjit veya bademcik iltihabı) Solunum sisteminde enfeksiyon (boğaz enfeksiyonları, sinüs enfeksiyonları, akciğer enfeksiyonları) Kronik sinüzit ve / veya geniz akıntısı Kronik bronşit Diyabet Reflü Karaciğer veya böbrek hastalığı Sjögren sendromu (ağız kuruluğuna neden olur) LAKTOZ İNTOLERANSI Ağız kokusunun nedenleri genellikle kendinizin çabuk ve kolay bir şekilde önlem alabileceği sorunlardan kaynaklanır. Bu nedenlerin dışında daha ciddi sorunlar neler olabilir diye baktığımızda, karaciğer ve böbrek rahatsızlıkları, diyabet ve mide-bağırsak hastalıkları gibi hastalıların da ağız kokusuna neden olabileceğini görürüz. Ancak bu tip sistematik hastalıklarda ağız kokusu daha çok hastalığın ileriki aşamalarında ortaya çıkar. Bu hastalıkları tedavi etmek üzere kullanılan ilaçlar da, ayrıca ağız kokusuna neden olabilir.

AĞIZ KOKUSU NASIL TEŞHİS EDİLİR?

Hasta kendi tıbbi geçmişini ve belirtileri tartışırken bir diş hekimi veya doktor hastanın ağız kokusunu fark edebilir. Bazı durumlarda hastanın nefes kokusundan yola çıkarak doktor kimi sağlık problemlerinden şüphelenebilir. Örneğin meyvemsi bir koku diyabet belirtisi olabilir. Ya da böbrek hastalığı riski yüksek olan bir kişinin nefes kokusu idrar kokusunu andırabilir. Diş hekiminiz kötü kokuya neden olabilecek sağlık sorunları ya da ilaç gibi nedenleri ortaya çıkarmak için tıbbi geçmişinizi gözden geçirecektir. Diş hekiminiz ayrıca beslenme alışkanlıklarınız, ağız kokusunun kim tarafından ne zaman fark edildiği veya kişisel alışkanlıklarınız (sigara alışkanlığı, tütün çiğneme) hakkında da sorular soracaktır. Hasta öyküsünün yanı sıra diş, diş eti, ağız dokuları ve tükürük bezleri incelemesi de önemlidir. Ayrıca burun ve ağızdan nefes alma koşulları da değerlendirilecektir. Fizik muayene bittikten sonra eğer diş problemleri dışında bir sorundan şüphelenirse, diş doktorunuz sizi başka bir uzmana yönlendirebilir. Doktor akciğer enfeksiyonu, diyabet, böbrek hastalığı, karaciğer hastalığı gibi daha ciddi rahatsızlıklardan şüphelenirse idrar testi gibi çeşitli testlerin yapılması gerekir.

AĞIZ KOKUSU NASIL GİDERİLİR?

Günde iki kez dişlerinizi fırçalayın: Florürlü diş macunu kullanmanız daha iyi olur. Doğru şekilde ve düzenli diş fırçalamak ağız kokusunu önlemek ve gidermek için en önemli adımlardan biridir. Diş fırçanızı yenileyin: Diş fırçanızın yıprandığını görür görmez diş fırçanızı yenileyin. Genel olarak 3 ayda bir diş fırçasının yenilenmesi ve yumuşak kıllı diş fırçalarının tercih edilmesi önerilir. Dilinizi fırçalayın: Günümüzde bazı diş fırçası başlıklarının arka yüzü, dil fırçalamaya uygun şekilde üretiliyor. Yine de ağız kokusu ile mücadele ediyorsanız ayrıca bir dil fırçası edinmeniz işinizi kolaylaştırır. Özellikle dilin arka tarafındaki bakterilerin giderilmesi ve kötü kokuların önlenmesi için dişler kadar dilin de fırçalanması gereklidir.

Diş ipi kullanın. Diş fırçalamak dişlerinizin yüzeyinin temizlenmesini sağlar ancak dişlerin arasına, ince aralıklara yerleşen yemek artıklarından kurtulmak için diş ipi kullanmak gerekir. Bu artıklar temizlenmediği takdirde, bayatlayarak kötü kokulara, bakterilere ve zamanla ağız sağlığını bozacak sorunlara zemin hazırlayabilirler. Antibakteriyel ağız gargarası kullanın: Gün içinde ağız gargarası için en uygun zaman akşam yatmadan önce olacaktır. Çoğu ağız gargarası alkol içerir ancak alkol ağız kuruluğuna yol açabileceğinden, alkolsüz üretilen ağız gargaralarını tercih etmeniz daha isabetli olacaktır. Şekersiz sakız çiğneyin: Sakız çiğnemek tükürük salgılamanızı sağlar ve böylelikle ağzınızın kurumasını önler. Ağız kuruluğunun ağız kokusuna yolaçtığından söz etmiştik. Ancak sakızı ağız temizliği için yeterli görme hatasına düşmemelisiniz. Yılda bir kez dişlerinizi kontrol ettirin: Dişçi korkusu ya da dişçiye bütçe ayırmanın zor gelmesi gibi nedenler, ne yazık ki artık iş işten geçene dek dişçiye uğramanızı engelliyor olabilir. Oysa düzenli kontrol ileride çok daha yüksek maliyetlere çözülebilecek sorunları daha en başından kolayca ve fazla canınız yanmadan halletmenizi sağlar.

Diş temizliğinizin gözden geçirilmesi ve ağız kokusuna yol açan diş sorunlarını ilerlemeden halletmeniz için de kontroller en doğru adımdır. Sigarayı bırakın: Sigara içtiğiniz sürece taze ve güzel kokan bir nefesinizin olmasını beklemeniz hayalden öteye geçemeyecektir. Sigara ayrıca diş eti rahatsızlıklarına yol açar ki, bu rahatsızlıklar da ağız kokmasının başlıca nedenleri arasındadır. Bol bol su için: Vücudunuzun susuz kalmasını önlerseniz, ağzınızdaki bakterileri temizleyecek salgıların bolca üretilmesine de yardımcı olursunuz. Beslenmenize dikkat edin: Taze meyve ve sebze içeren bir beslenme şekli vücudun toksinlerden arınması ve ağız sağlığı da dahil olmak üzere genel vücut sağlığı için önemlidir. Abur cuburun içerdiği tatlandırıcı ve şekerler ağızda bakteri üretimini ve diş çürümelerini hızlandırır.

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Sağlık, 2015.09.28 10:00