Humeyni anılıyor

 

İran İslam Devrimi lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni, vefatının 24. yılında Tahran'daki kabrinde büyük bir törenle anılıyor.

İran'ın dini lideri Ayetullah Hamaney, törende yaptığı konuşmada, hem 11. dönem cumhurbaşkanlığı seçimleri adaylarına hem de İran halkına tavsiyelerde bulundu.

İran İslam Devrimi'nin, Humeyni'nin esas aldığı üç temel inanç sayesinde gerçekleştiğini söyleyen Hamaney, bu üç inancı, Allah'a, halka ve kendine iman olarak tanımladı.

Dini lider Hamaney, cumhurbaşkanlığı seçimlerinin, Humeyni'nin bu üç temel inancının tezahürü olması gerektiğini söyledi.

Törende Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad, Dışişleri Bakanı Ali Ekber Salihi, Meclis Başkanı Ali Laricani ve birçok bakanın yanı sıra, Humeyni'nin torunu Seyyid Hasan Humeyni, eski Cumhurbaşkanı Haşimi Rafsancani ve Cumhurbaşkanı adayları Muhammed Rıza Arif, Ali Ekber Velayeti, Seyyid Muhammed Garezi, Muhsin Rızai, Gulam Ali Haddad Adil ve Said Celili de hazır bulundu.

İMAM HUMEYNİ KİMDİR?

İran devrimi lideri ve kurucusu İmam Humeynî, 24 Eylül 1902'de Humeyn şehrinde doğdu. Haziran 1989 yılında Tahran'ın kalp hastanesinde vefat etti.

Asıl adı Ruhullah soyadı Mustafavî olan, ancak Musevî-yi Humeynî olarak tanınan İmam Humeynî'nin babası, zamanın ulemasından sayılan Seyyid Mustafa idi. Beş aylık iken babasını kaybetti. Dönemin hükümetine bağlı feodal güçler tarafından öldürülen babasının akrabaları, katilin kısas edilmesini sağladı.

BÜYÜK İMAMLARDAN DERS ALDI

Çocukluk dönemini Ayetullah Hansarî'nin (Zubdetu't-Tesanif'in yazarı) torunlarından olan annesi Hacer hanım ve halası Sahibe hanımın yanında geçirmiş, fakat onbeş yaşında iken hem annesini hem de halasını kaybetmişti. Çocukluk yıllarından itibaren medreselerde temel dersleri (Arap dili ve edebiyatı, mantık, fıkıh ve usul) almaya başlamış ve Mirza Mahmut İftiharu'l-Ulema, Hac Mirza Necefî-yi Humeynî, Ayetullah Şeyh Ali Muhammed Burucerdî, Ayetullah Muhammed Gulpayganî ve Ayetullah Abbas Erakî gibi bölgenin büyük ulema ve hocalarından  dersler alarak 1919 yılında Erak İlmiye Medresesine girdi. Burada birçok dersleri okuduktan sonra Kum İlmiye medresesine geçerek felsefe ve ahlak derslerini, Ayetullah Muhammed Şahabadî ve Seyyid Ebu-l-Hasan Hakîm Kazvinî ve Hac Mirza Cevad Ağa Melikî-yi Tebrizî'nin yanında okudu. Menkul fıkıh ve usul derslerini ise Ayetullah Abdulkerim Hairî-yi Yezdî, ve Ağa Mir Seyyid Ali Kaşanî'den aldı. Fıkıh ve usul derslerinde çok başarılı olarak kısa zamanda ictihad (Muctehidlik) derecesine ulaştı.

ŞAH'A KARŞI AYAKLANDI

İmam Humeynî, Hicri 1339 yılında Ayetullah Abdulkerim Hairî'nin vefatından sonra artık kendisi felsefe, tehzibi nefs ve ahlak derslerinde Kum'un ünlü ulemasından biri olmuş; daha sonraları ise fıkıh ve usul derslerinin de ünlü hocaları arasında yer almıştı. O dönemde hükümet karşıtı olan şahsiyetlerle irtibat halinde olan İmam Humeynî, genç yaşına rağmen Şah Rıza Pehlevî rejimine karşı mücadele vermeye çalışıyordu. Ayetullah Hairî'den sonra Kum'un önde gelen ulemasından Ayetullah Burucerdi'ye bir süre güncel meseleler hususunda yardımcı olan İmam Humeynî, o büyük zatın da vefat etmesinin ardından, Kum Medresesi ve ilmî çevrelerde "Ayetullahi'l-Uzma" olarak tanındı

1958'de Eyalet ve Vilayet Cemiyetlerinin kurulması ve Şah'ın "Altı maddelik tasarıları"nın ortaya konulmasıyla, Şah rejimi aleyhine şiddetli mücadelesini başlattı. 5 Haziran 1961'de meydana gelen kanlı olaylardan sonra rejim aleyhine yaptığı bir konuşma sonucu tutuklanarak Tahran'daki İşretâbâd askeri ceza evine konuldu.

TÜRKİYE YILLARI

Serbest kaldıktan bir yıl sonra, kapitülasyon tasarısı aleyhine yaptığı ateşli konuşmasının ardından tekrar tutuklandı. Ancak bu kez cezaevine değil, 4 Kasım 1965'te Türkiye'ye sürgüne gönderildi. Bir süre sonra İmam Humeynî, Türkiye'den Irak'a geçti ve bu, Irak'ın Necef kentinde talebe yetiştirmekle meşgul olacağı onbeş yıllık uzun bir sürgünün başlangıcıydı.

IRAK'TAN FRANSA'YA

İmam'ın oğlu Seyyid Mustafa'nın Şah rejimi gizli istihbarat servisleri tarafından öldürülmesinin ardından İran'da karışıklıklar meydana geldi. Şah rejiminin aleyhine bir ayaklanma başlatıldı. İmam Humeynî'nin önderliği altında yürütülen bu hareketler sonucunda İrak'tan Fransa'nın Paris kentine geçti.

15 YILLIK SÜRGÜNDEN SONRA TAHRAN'A DÖNDÜ

1 Şubat 1979'da Şah'ın İran'dan kaçmasının ardından İmam Humeynî onbeş yıllık bir sürgünün ardından büyük bir karşılama ile ve İran halkına bağımsızlık, özgürlük ve İslâm Cumhuriyetini hediye olarak getirerek İran'a geri döndü.

Onun geri dönüşü devrimin gidişatını daha da hızlandırdı ve 11 Şubat 1979'da İmam Humeynî/nin başlattığı uzun mücadele zafere ulaştı ve halkın büyük desteği ile Şah rejimi tarihe karışarak yerine İran İslâm Cumhuriyeti rejimi kuruldu.

İmam Humeynî İnkılabın zaferinden on yıl sonra, 4 Haziran 1989'da Tahran'da vefat etti.

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Dünya, 2013.06.04 14:29