Bursa'nın Keles ilçesine bağlı Harmanalan Mahallesi, yalnızca doğal güzellikleriyle değil, geçmişten günümüze aktarılan kuruluş hikayesiyle de dikkat çekiyor. Yörük kültürünün izlerini taşıyan köyün adının ortaya çıkışına ilişkin anlatılan hikâye ise nesilden nesile aktarılıyor.
Keles'in merkezine yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta bulunan Harmanalan, bugün sakin yapısı ve geleneksel dokusuyla ilçenin dikkat çeken yerleşimleri arasında yer alıyor. Köyün geçmişine ilişkin en dikkat çekici anlatı ise yerleşimin bir Yörük ailesinin üç oğluyla bağlantılı.
Harmanalan Köylüleri Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Derneği'nin köy tarihine ilişkin aktardığı bilgilere göre, bölgeye yerleşen bir Yörük ailesinin üç oğlunun farklı yerlere yerleşerek Harmanalanı, Bıyıklıalanı ve Delice köylerini kurduğu anlatılıyor.
Rivayete göre oğullardan biri ekincilikle uğraşıyordu. Yerleştiği bölgede harman kurması üzerine köyün adı da zaman içerisinde Harmanalanı olarak anılmaya başladı.
Bu anlatı, köyün adının doğrudan tarım kültürü ve harman geleneğiyle ilişkilendirildiğini gösteriyor. Ancak bu kuruluş hikâyesinin sözlü tarih yoluyla aktarıldığı ve kesin tarihî belge olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtiliyor.
KÖYÜN GEÇMİŞİ YALNIZCA YÖRÜKLERLE SINIRLI DEĞİLHarmanalan'ın geçmişine ilişkin dikkat çeken başka izler de bulunuyor.
Köy arazisinde antik dönemden kaldığı belirtilen mermer parçaları ve saray kalıntıları bulunuyor. Asartepe Mevkii olarak bilinen bölgede ise geçmişte yöre beyinin suçluları cezalandırdığına ilişkin sözlü bir anlatı günümüze kadar ulaşmış durumda.
Bu bulgular, Harmanalan ve çevresinin yalnızca yakın dönem yerleşimi olmadığını, bölgenin çok daha eski dönemlerde de insanların yaşam alanlarından biri olabileceğine işaret ediyor. Keles ve çevresinde Roma ve Bizans dönemlerine ait çeşitli yapı ve küçük buluntuların bulunduğu da resmî kaynaklarda belirtiliyor.
Harmanalan'ın tarihine ışık tutan yapılardan biri de köyde bulunan tarihî cami.
Kaynaklarda caminin kesin yapım tarihinin kitabesi bulunmadığı için net olarak belirlenemediği aktarılıyor. Ancak caminin haziresinde bulunan ve 1837-1838 tarihini taşıyan Saçlı Habib Efendi'ye ait mezar taşı ile caminin içerisindeki 1864-1865 tarihli sancak, yapının en azından 19. yüzyıldan beri köyün önemli yapılarından biri olduğunu gösteriyor.
Harmanalan aynı zamanda Anadolu evliyaları arasında özel bir yeri bulunduğu belirtilen Saçlı Habib Efendi'nin kabri ile de anılıyor. Köyde yıllardır Saçlı Habib Efendi adına anma etkinlikleri düzenlendiği dernek kayıtlarında yer alıyor.
Harmanalan'ın yakın tarihindeki önemli gelişmelerden biri ise kömür madeni oldu.
Köyde yıllar önce yol kenarındaki küçük bir dehlizde kömür çıkarılmaya başlandığı, 1978 yılında madenin Türkiye Kömür İşletmeleri tarafından devletleştirildiği ve köylülerin madende çalışmaya başlayarak buradan geçim sağladığı aktarılıyor.
Maden 2013 yılında özelleştirilerek Çelikler firmasına devredildi. Daha sonra üretimin durdurulduğu belirtilirken, bölgedeki kömür rezervleri son yıllarda yeniden gündeme geldi.
Harmanalan'ın hikâyesi, aslında Keles'in genel tarihinden bağımsız değil. Keles ve çevresinde XIII. yüzyıldan itibaren Oğuz-Türkmen topluluklarının yerleşimiyle şekillenen güçlü bir Yörük kültürü bulunuyor.
Bugün de bölgedeki geleneklerde, düğünlerde, sosyal yaşamda ve folklorda bu kültürün izlerine rastlanıyor. Keles Belediyesi de ilçenin en belirgin özelliklerinden birinin konar-göçer Oğuz geleneğinin ve folklorunun günümüzdeki temsilcilerinden biri olması olduğunu belirtiyor.
Harmanalan'ın adının nasıl ortaya çıktığına ilişkin "üç kardeş, üç köy ve bir harman" şeklindeki anlatı da bu köklü yerleşim ve Yörük kültürünün hafızada bıraktığı hikâyelerden biri olarak bugün hâlâ yaşamaya devam ediyor.
Yüzyıllardır değişen yaşam koşullarına rağmen adını koruyan Harmanalan, hem sözlü tarih anlatıları hem de köydeki tarihî izleriyle Bursa'nın Keles ilçesinde geçmişle bugün arasında bağ kuran yerleşimlerden biri olmayı sürdürüyor.
Bursa Bölge, 2026.09.02 10:50