Bursa'nın Keles ilçesine bağlı Küçükkovacık Mahallesi, geçmişi yüzyıllar öncesine uzanan köylerden biri olarak dikkat çekiyor. Mahallenin geçmişine ilişkin anlatılan hikâyede ise Osmanlı Beyliği'nin kuruluş dönemine kadar uzanan bir isim öne çıkıyor: Ana Sultan.
Keles ilçe merkezine yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta bulunan Küçükkovacık, yalnızca geleneksel köy yaşamıyla değil, tarihî geçmişi ve yüzyıllardır yaşatıldığı belirtilen gelenekleriyle de dikkat çekiyor.
Keles Kaymakamlığı tarafından ilçenin tarihine ilişkin yayımlanan bilgilere göre, Küçükkovacık Mahallesi civarı, Keles yöresindeki en eski yerleşim alanları arasında bulunuyor.
Bölgede yapılan araştırmalarda, çevrenin Roma döneminde önemli bir ticaret güzergâhı olan Kral Yolu üzerinde bulunduğu belirtiliyor. Kocasu'ya hâkim bir tepe üzerinde büyük bir tapınağın varlığına ilişkin bulguların da ortaya çıkarıldığı aktarılıyor.
Bu nedenle Küçükkovacık'ın hikâyesi yalnızca Osmanlı dönemine değil, çok daha eski dönemlere uzanan bir coğrafyanın üzerinde şekilleniyor.
Küçükkovacık'ın kuruluşuna ilişkin en dikkat çekici anlatılardan biri Ana Sultan etrafında şekilleniyor.
Bursa Uludağ Üniversitesi tarafından yayımlanan akademik çalışmada, köy sakinlerinden derlenen sözlü bilgilere göre Küçükkovacık'ın ilk kuruluşunda yaklaşık 40 hane bulunduğunun anlatıldığı aktarılıyor.
Aynı çalışmada, yerleşimin geçmişte "Çakıllı Kavacık" olarak da anıldığı ve köyün Ana Sultan ile birlikte kurulduğunun söylendiği belirtiliyor.
Bu bilgiler sözlü tarih kaynaklarına dayandığı için kesin tarihî belge olarak değil, bölge halkının kuşaktan kuşağa aktardığı bir kuruluş anlatısı olarak değerlendiriliyor.
Küçükkovacık yakınlarında bulunan Ana Sultan Türbesi, köyün tarihindeki en önemli yapılardan biri olarak öne çıkıyor.
Keles Kaymakamlığı'nın verdiği bilgilere göre Ana Sultan'ın kimliği hakkında kesin bilgi bulunmuyor. Ancak bölgede bu kişinin, Savcı Bey'in eşi Avna Hatun olduğuna dair bir rivayet yaşatılıyor.
Rivayete göre Savcı Bey, genç yaşta kaybettiği eşinin anısına bir türbe yaptırdı. Türbenin başında her yıl fakirlere yemek dağıtılması geleneğinin de bu dönemde başladığı anlatılıyor.
Küçükkovacık sakinlerinin bu geleneği yaklaşık 700 yıldır yaşattığı belirtiliyor.
Ana Sultan hikâyesini daha da dikkat çekici hale getiren önemli bir tarihî kayıt da bulunuyor.
Keles Kaymakamlığı'nın aktardığı bilgilere göre Osmanlı dönemine ait belgelerde türbe hakkında fazla bilgi bulunmasa da II. Selim dönemine ait 1566-1574 tarihli bir tahrir defterinde, "Kavacık köyü yakınlarında Fakire Ana Zaviyesi" adıyla bir zaviyeden söz ediliyor.
Bu kayıt, bölgede yüzyıllar önce bir kadın veli etrafında oluşmuş bir inanç ve ziyaret geleneğinin bulunduğuna dair önemli tarihî izlerden biri olarak değerlendiriliyor.
700 YILLIK GELENEK HALA SÜRÜYORKüçükkovacık'ta Ana Sultan adına gerçekleştirilen anma ve hayır geleneğinin yaklaşık 700 yıldır sürdürüldüğü aktarılıyor.
Her yıl türbe çevresinde dualar okunması, mevlit okutulması ve kurbanlardan hazırlanan yemeklerin dağıtılması, köyün geçmişiyle bugününü birbirine bağlayan önemli geleneklerden biri olarak öne çıkıyor. Yerel basında da Küçükkovacık'taki bu geleneğin 700 yılı aşkın süredir devam ettiği aktarılmış durumda.
KÖYÜN ADI DA DİKKAT ÇEKİYORKüçükkovacık adı, bölgedeki diğer Kocakavacık yerleşimiyle zaman zaman karıştırılmış.
Sözlü tarih çalışmalarında köyün geçmişte "Çakıllı Kavacık" olarak da adlandırıldığı aktarılıyor. Küçükkovacık'ın eski bir Yörük yerleşimi olduğu ve Keles yöresindeki bazı köylerle akrabalık bağlarının bulunduğu da bölgedeki yerel tarih anlatılarında yer alıyor.
Küçükkovacık'ın idari geçmişinde de değişiklikler yaşandı. Keles'in tarihine ilişkin kaynaklara göre köy, 1993 yılında mahalle olarak Keles Belediyesi sınırlarına dahil edildi.
KELES'İN TARİHİYLE İÇ İÇEKüçükkovacık'ın hikâyesi aslında Keles'in genel tarihinden bağımsız değil. Keles ve çevresinin Roma ve Bizans dönemlerinden Osmanlı dönemine kadar farklı medeniyetlerin izlerini taşıdığı biliniyor.
Bölgede eski yerleşimlere ait sikke, mühür, seramik ve yapı kalıntılarının bulunduğu belirtilirken, Keles yöresinin 13. yüzyıldan itibaren Türk boylarının yerleşim alanlarından biri haline geldiği aktarılıyor.
Bugün Küçükkovacık'ta yaşayanlar için ise köyün en önemli miraslarından biri yalnızca tarihî kalıntılar değil, yüzyıllardır sürdürülen Ana Sultan geleneği.
Köyün kuruluşunun Ana Sultan'a dayandığı yönündeki anlatı kesin bir tarihî belgeyle kanıtlanmış olmasa da, Osmanlı dönemine ait "Fakire Ana Zaviyesi" kaydı ve yüzyıllardır sürdürülen gelenek, Küçükkovacık'ın geçmişinde güçlü bir tarihî hafıza bulunduğunu ortaya koyuyor.
Bursa'nın Keles ilçesindeki bu küçük mahalle, böylece Roma dönemine uzanan yerleşim izleri, Osmanlı döneminden kalan kayıtlar ve 700 yıllık olduğu aktarılan Ana Sultan geleneğiyle geçmişten günümüze uzanan dikkat çekici bir hikâyeyi yaşatmaya devam ediyor.
Bursa Bölge, 2026.09.02 11:22