Geleceğin mesleği Agronomist

İngiliz-Hollanda ortaklığıyla, dünyanın en önemli statlarının altyapısını hazırlayan "Support in Sport" Doğu Avrupa Operasyonu Yönetim Kurulu Üyesi Agronomist İlyas Kobal ve İskoç çim uzmanı Marc Grace geleceğin mesleğini anlattı.

Türkiye'nin bir çok ilinde yeni stadyumlar inşa ediliyor, sahalarımız Avrupa standarlarına yükseliyor. Fakat büyük bir sorun var. O da çim. Stadların projelendirmeleri yapılırken Avrupa'da olduğu gibi çim mühendislerinin görüşü alınmıyor. İnşaatlar bitince çim sahalar yapılıyor ve birkaç maç oynandıktan sonra sorun çıkıyor zeminler bozuluyor.

Proje aşamasında devreye giriyoruz

Agronomist İlyas Kobal "Avrupa'da yeni bir stadyumun proje aşamasında çim mühendisleri müdahlil oluyor. Çatının açıklığı, altyapı, mekanik, tesisat, hava alımı, tüneller, acil çıkışlar için yorumları belirtiliyor. Stadın iş planı yapılıyor, yılda ve haftada kaç müsabaka oynanacak, etkinlikler düzenlenecek mi? Tüm bunlar projelendirildikten sonra çim sahanın projesi yapılıyor. Şehrin meteorolojik verilerine göre uygun çimlendirme yöntemi seçiliyor. Başarılı bir çim saha için en önemli faktör projelendirme. Çim mühendislerinin performansı çim sahanın ve takımın olumlu etkiliyor."

Laboratuvarlarda modelleme yapıyoruz

İskoç çim uzmanı Marc Grace bir yıldır Türkiye'de Galatasaray ve Kasımpaşaspor'un çimleri üzerine çalışıyor, "Çim yaşayan bir organizma, laboratuvarlarda, bilgisayar modelleme programlarında statlardaki çimin yaşaması için ideal ortamlar test ediliyor. Çimin yaşaması için su, hava, gübre yeterli ama stadlarda birçok olumsuz faktör var. Işık metrekareye ne kadar düşüyor, hava sirkülasyonu nasıl, onlara bakılıyor. Ne kadar suni aydınlatma yöntemleri kullanılacak bu test ediliyor. Suni aydınlatma yöntemleri olmazsa olmaz. Yoksa yılda üç dört kere tüm sahanın çimleri değişir. Ardından altyapı çalışmalarına geçiliyor. Alttan havalandırma, su tahliye gibi çok önemli sistemler kuruluyor. Tüm bunlar 25-30 yıllık hava durumu ortalamaları alınarak yapılıyor. Çimin yaşaması için gereken şartlar stadyum inşa edilirken yapılmazsa çim ölür."

25 millimetrelik hassas kesim

Marc Grace, "Çimler maç oynanacağı gün 25 milimetre kesiliyor, maçtan sonra uzunluk 28 milimetreye çıkartılıyor. Sahayı güçlendirmek için "grass master" yöntemi uygulanan teknolojilerden biri. Bu sistemde çimlerin arasına 2 santim aralıklarla sentetik çim ekiliyor, ardından kum üzerine tohum serpiliyor. Böylece mukavemet en üst düzeye çıkıyor. Su geçirimi artıyor. Gök delinse saha su tutmuyor, göl olmuyor."

Futboldan golfe agronomlar iş başında

Galatasaray Arena tarzı statların mimarisi direkt güneş ışığını çimlere düşmesi için uygun değil. Bu nedenle suni ışıklar kullanılıyor, bu sistem çimlere yüzde 75 destek veriyor. Doğal şartlar azaldıkça çim gücünü azaltıyor, sahanın performansı düşüyor, kopma ve hasarlar artıyor, toprak kabarıyor. Hiç ışık almayan bir saha bile güçlendirme yöntemleriyle kusursuz görünüyor. İngiltere, Rusya ve Doğu Avrupa "fibersand" teknolojisi uygulanıyor. Agronomlar futbol dışında golf, çim hokeyi, at yarışları, Amerikan futbolu gibi sporlarda çim sistemleri kuruyorlar.

Aylık bakım 20 bin Euro

Yıllık çim bakımı için harcanan para bir futbolcu parası kadar. Kulüpler bakıma aylık 20 bin Euro harcıyor. Çim güçlendirme de 600 bin Euro'ya kadar çıkıyor.

Günde 100 ton su harcanıyor

Bir futbol sahasının sulanması için her gün 100 metreküp (100 ton) su harcanıyor.

Tohumun kilosu 6 Euro

Türkiye'de sahalara kışın "ryegrass", yazın da "poa pratensis" çimleri ekiliyor. Kilosu 5-6 Euro, her maçtan sonra 400-450 kilo ekim yapılıyor.

Elektrik faturası 90 bin TL

Futbol yarı sahası için dokuz adet suni aydınlatma kuruluyor. Aylık 80-90 bin lira elektrik harcıyor. Arena tarzı statlarda suni aydınlatma yoksa çim ölür.

Yağış ortalaması

1975-2008 arasında, İstanbul'da toplam yağış ortalaması, Galatasaray Arena'nın çim zemininin drenaj sisteminin kapasitesi hazırlanırken esas alındı.

A 1. kat: Çim / 4 cm

Çim: 4 cm doğal çim, Hollanda'da üretiliyor. Her bir tabaka 1,2 metre genişliğinde ve 17 metre boyunda. Tıpkı halı gibi sahaya seriliyor ve üzerinde hemen müsabaka oynanmasına müsade ediyor. Çimler en yeni rulo teknolojisi ile üretiliyor. Çim yaprağının cinsi "Ryegrass" ve "Poa pratensis". Özelliği, kapalı statlar için özel üretilmiş olması. 24 aylık bir çim. Hollanda'da kum üzerine ekilmiş, drenaj kapasitesi yüksek, aşınmaya ve gölgeye dayanıklı. Bu çim; Real Madrid, Bayern Münih, Barselona'nın sahalarında da kullanılıyor. İki senede bir değişiyor.

B 2. kat: Vegetasyon tabakası / 15 santim

Ormanların zemininde bulunan; ağaçların kabukları, dalları ve yapraklarının yere düşmesi ile oluşan, "torf" denilen organik malzemenin ince kumla karıştırılmasından oluşan tabaka. Malzemedeki kum, suyun alta iyi geçmesini sağlıyor, torf ise üzerinde bitki yetiştiği için üst tabakadaki çimi besleyecek ve nemli tutmasına yardımcı oluyor. Malzeme ince olunca, dayanıklılık da artıyor.

C 3.kat: Drenaj kum tabakası / 25 santim

Çakıl tabakası ile vegetasyon arasındaki suyun geçişini sağlayan kum tabakası. Vegetasyon tabakasındaki aynı kum olması gerekiyor bu tabakanın derinliği. Laboratuvarda çeşitli testlerden sonra oluşturuluyor ve optimum su geçirmesi için de testler yapılıyor. Derinlik, her stat için farklıdır. Örneğin az yağış alan bölgelerde daha kısa oluyor.

D 4. kat: Çakıl tabakası / 15 santim

Suyun drenaj borularına süzülümünü sağlayan çakıl tanelerinin çapı drenaj boruları tıkanmaması için önemli. Çakıllar laboratuvarda test ediliyor ve yuvarlak köşeli olanlar seçilip 3 ile 10 mm. büyüklüğüne getiriliyor. İçine 4'er metre aralıklarla drenaj boruları döşendikten sonra 1 cm. kalınlığında geo-tekstil keçe yerleştiriliyor. Keçe çakıl tabakası ile toprak zemini birbirinden ayırıyor ve sistemin kendi içinde çalışan hale gelmesini sağlıyor.

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Ekonomi, 2014.02.16 14:41