Bursa'da nadir klasik otomobil ve otobüsler, usta ellerde aylar süren el işçiliğiyle restore ediliyor. Yurt dışından getirilen araçlar, milyonluk maliyetle yeniden trafiğe çıkıyor.
Bursa'da yıllar önce üretimden kaldırılan ve bugün dünyada dahi az sayıda örneği bulunan klasik otomobiller ile otobüsler, usta ellerde yeniden yollara hazırlanıyor. Türkiye'de örneğine rastlanmayan bazı araçlar yurt dışından Bursa'ya getiriliyor, aylar süren restorasyon çalışmalarının ardından yeniden trafiğe çıkabilecek hale getiriliyor.
Mercedes 3500, Setra S6, Neoplan ve Magirus 714 gibi döneminin dikkat çeken modellerinin restore edildiği atölyelerde, hazır parça kullanmak yerine büyük ölçüde el işçiliğine başvuruluyor. Öyle ki bazı araçlarda tek bir çamurluğun yeniden üretilmesi bile iki ustanın yaklaşık 15 günlük çalışmasını gerektiriyor.
Bursa'daki ustaların yaptığı çalışmalar yalnızca Türkiye sınırlarıyla da sınırlı değil. Atölyelerde yenilenen klasik araçlar, restorasyon sürecinin ardından İzlanda'dan Güney Afrika'ya, İspanya'dan Kazakistan'a kadar farklı ülkelerdeki sahiplerine gönderiliyor.
Klasik araç tutkunu Hikmet Sungur'un bu alana ilgisi çocukluk yıllarına kadar uzanıyor. 1960 doğumlu olduğunu belirten Sungur, gençlik döneminin klasik minibüsler ve ardından otobüslerle geçtiğini ifade ediyor.
Klasik araçlara duyulan ilginin zaman içerisinde daha geniş bir çevrede karşılık bulmasıyla birlikte restorasyon çalışmalarına yöneldiklerini anlatan Sungur, özellikle klasik otobüsler konusunda bir meraklı grubu oluştuğunu belirtiyor. Etkinliklerle başlayan süreç, zamanla araçların bulunması, parçalarının temin edilmesi ve kapsamlı restorasyonlarına kadar uzandı.
Bugün Bursa'daki atölyelerde farklı dönemlere ait çok sayıda araç üzerinde çalışmalar sürüyor. Mercedes 3500, Setra S6, Neoplan, Magirus 714, Mercedes Avrupa 66 model ve Mercedes 132 gibi araçlar ustaların elinden geçiyor.
Bazı modellerin Türkiye'de bulunmadığını belirten Sungur, bu araçların yurt dışından Bursa'ya getirildiğini ve restorasyon işlemlerinin ardından tekrar sahiplerinin bulunduğu ülkelere gönderildiğini aktarıyor.
Bir klasik aracın yenilenmesi aylar sürebiliyorKlasik araç restorasyonunda en büyük farkı el işçiliği oluşturuyor. Günümüzde seri üretim araçlarda kullanılan hazır parçaların aksine, geçmiş dönem araçlarında birçok parçanın yeniden üretilmesi veya mevcut parçanın aslına uygun şekilde onarılması gerekiyor.
Restorasyon çalışmalarını yürüten Samet Akman, yaklaşık 70-80 kişilik bir ekiple çalıştıklarını belirtiyor. Ekibin yalnızca otomobillerle sınırlı kalmadığını, karavanlardan farklı özel araçlara kadar çok sayıda projeyi üstlenebildiğini ifade eden Akman, her aracın kendine özgü bir çalışma gerektirdiğini söylüyor.
Atölyelerdeki yaklaşımın temelinde ise müşterinin hayalindeki aracı ortaya çıkarmak bulunuyor. Eski bir aracın yalnızca dış görünüşünün yenilenmesi yerine, mekanik ve diğer bölümleriyle birlikte kapsamlı bir restorasyondan geçirilmesi hedefleniyor.
Bir çamurluğun üretimi için iki usta 15 gün çalışıyorKlasik araç restorasyonunun neden yüksek maliyetli olduğunu gösteren en önemli ayrıntılardan biri, parçaların üretim sürecinde ortaya çıkıyor.
Akman'ın verdiği bilgilere göre bazı klasik araçlarda hazır çamurluk, kaput veya tampon bulup takmak mümkün değil. Bu nedenle parçaların yeniden şekillendirilmesi gerekiyor. Bir Mercedes'in yalnızca tek çamurluğunun hazırlanması için iki ustanın yaklaşık 15 gün çalıştığı belirtiliyor.
Bu nedenle kapsamlı bir klasik araç restorasyonunun maliyeti de milyonlarca liraya ulaşabiliyor. Araçların tamamen yenilenmesi, motor ve mekanik aksamlarının elden geçirilmesi, kaporta çalışmalarının yapılması ve iç bölümlerin dönemin özelliklerine uygun şekilde hazırlanması uzun bir çalışma gerektiriyor.
Çalışmalar tamamlandığında ise yıllar önce üretim bandından çıkan araçlar yeniden kullanılabilir hale getiriliyor. Restorasyonun ardından araçların şehir içinde yolcu taşıyabilecek ve trafiğe çıkabilecek duruma getirildiği belirtiliyor.
Bursa'daki restorasyon atölyelerine olan ilgi Türkiye ile sınırlı değil. Yurt dışında bekleyen çok sayıda araç bulunurken, atölyelerin mevcut kapasitesi nedeniyle bütün talepler aynı anda karşılanamıyor.
Atölyelerde Hırvatistan, Moldova, Almanya ve İngiltere'den gelen araçların yanı sıra farklı ülkelerden bekleyen restorasyon projeleri de bulunuyor. İzlanda'dan Güney Afrika'ya, İspanya'dan Kazakistan'a kadar uzanan geniş bir müşteri ağı, Bursa'daki ustaların yaptığı işin uluslararası ölçekte de karşılık bulduğunu gösteriyor.
Araçların restorasyonu tamamlandıktan sonra teslim sürecinden önce kapsamlı testlerden geçirildiği belirtiliyor. Ustalar, araçları trafiğe çıkararak farklı koşullarda kontrol ediyor ve herhangi bir sorun bulunmadığından emin olduktan sonra teslimata hazırlanıyor.
Yıllar önce üretimi sona ermiş bir otomobil ya da otobüsün yeniden yollara çıkması yalnızca sahibini değil, görenleri de heyecanlandırıyor. Atölyeden çıkarılan klasik araçlar şehir içinde test edilirken vatandaşların yoğun ilgisiyle karşılaşıyor.
Sürücülerin ve yayaların araçları fotoğraflamak için durduğu, bazı kişilerin klasik araçlarla ilgili bilgi almak istediği belirtiliyor. Özellikle günümüzde artık yollarda görülmeyen modellerin yeniden trafiğe çıkması, araçların yalnızca bir ulaşım aracı değil, aynı zamanda geçmişten bugüne taşınan birer kültür unsuru olarak görülmesini sağlıyor.
Klasik araç restorasyonunun geleceği konusunda ise sektörün en büyük sorunlarından biri usta-çırak zincirinin zayıflaması olarak gösteriliyor.
Hikmet Sungur, bu alanda yılların deneyimine sahip ustaların bulunduğunu ancak yeni çırakların yetişmemesinin ciddi bir problem oluşturduğunu belirtiyor. Sanayide gençlerin bu mesleklere yönelmemesi nedeniyle gelecekte klasik araçların restorasyonunu yapabilecek yetişmiş insan kaynağının azalmasından endişe ediliyor.
Bursa'nın karoser alanındaki geçmişinin çok eski dönemlere dayandığına dikkat çeken Samet Akman ise kentte at arabalarından günümüz araçlarına uzanan güçlü bir üretim kültürü bulunduğunu ifade ediyor. Geçmişte Türkiye'nin farklı bölgelerinden araç yaptırmak için Bursa'ya gelen ustaların oluşturduğu gelenek, bugün klasik araç restorasyonunda farklı bir biçimde devam ediyor.
Atölyelerde bir yandan dünyanın farklı ülkelerinden gelen nadir araçlar yeniden ayağa kaldırılırken, diğer yandan el işçiliğine dayanan Bursa karoser kültürünün gelecek kuşaklara aktarılması için usta ve çırak yetiştirilmesinin önemi giderek daha fazla öne çıkıyor.
Kaynak: IHA
Bursa Bölge, 2026.08.09 10:34