Bursa'nın Keles ilçesine bağlı Dedeler Mahallesi, yüzyıllardır anlatılan bir rivayet ve gelenekle dikkat çekiyor. Köyün adının, 1400'lü yılların başında Buhara'dan Anadolu'ya geldiği ve burada yaşadığı rivayet edilen Selahaddin Buhari'den geldiğine inanılıyor. Yöre halkı tarafından anlatılan hikâyelere göre Selahaddin Buhari'nin köyde bıraktığı izler, aradan geçen yüzlerce yıla rağmen yaşamaya devam ediyor.
Keles'in dağlık bölgelerinden birinde yer alan Dedeler Mahallesi, geleneksel yapısını büyük ölçüde koruyan yerleşimlerden biri olarak öne çıkıyor. Köyün tarihine ilişkin yazılı kaynaklar sınırlı olsa da yöre halkı arasında kuşaktan kuşağa aktarılan rivayetler, bölgenin geçmişine ışık tutuyor. Uludağ Üniversitesi tarafından yapılan bir akademik çalışmada da köyün, burada yattığı kabul edilen Selahaddin Buhari'nin adıyla anıldığı ve onun etrafında çeşitli efsanelerin oluştuğu belirtiliyor.
Buhara'dan Bursa'ya uzanan hikâyeRivayete göre Selahaddin Buhari, 1400'lü yılların başlarında Buhara'dan Horasan'a, ardından Anadolu'ya ve Bursa yöresine geldi. İslamiyet'i yaymak amacıyla bölgeye yerleştiğine inanılan Buhari'nin, zamanla bugünkü Dedeler Mahallesi'nin bulunduğu bölgeye yerleştiği anlatılıyor.
Keles Belediyesi'nin aktardığı yöresel anlatıya göre Selahaddin Buhari, bölgede yaşayan gayrimüslimleri İslamiyet'e davet etti. Ancak kendisinden bir işaret göstermesi istendi. Bunun üzerine elindeki asayı yere vurduğu ve yerden su fışkırdığı rivayet ediliyor. Bu suyun daha sonra köyde önemli bir yere sahip olduğuna inanılıyor.
Dedeler Mahallesi'nin adının da burada yaşayan ve mezarının bulunduğu kabul edilen Selahaddin Buhari'den geldiğine inanılıyor. Akademik kaynaklarda köy adına yazılı belgelerde 1908 yılına kadar rastlanmadığı, Selahaddin Buhari'nin kimliğine ilişkin bilgilerin ise büyük ölçüde köyde anlatılan efsanelerden öğrenildiği ifade ediliyor.
Bugün köy merkezinde bulunan Selahaddin Buhari Türbesi de bu anlatıların en önemli merkezlerinden biri olarak gösteriliyor. Türbede Buhari'ye ait olduğu söylenen bazı eşyaların yanı sıra, onun tarafından avlandığı rivayet edilen geyik boynuzlarının da bulunduğu belirtiliyor.
600 yıldır davul ve zurna çalınmıyorDedeler Köyü'nü diğer yerleşimlerden ayıran en dikkat çekici geleneklerden biri ise düğünlerde davul ve zurna çalınmaması.
Yörede anlatılan rivayete göre Selahaddin Buhari, köyde davul ve zurna çalınmasını istemedi. Bu inanışın etkisiyle yaklaşık 600 yıldır köy içerisinde düğünlerde davul ve zurna kullanılmadığı aktarılıyor. Müzikli düğün yapmak isteyenler ise köyün dışında bulunan alanları tercih ediyor. Köy meydanındaki düğünlerde ise geleneksel olarak dua ve mevlit ön plana çıkıyor.
Her yıl anma etkinliği düzenleniyorSelahaddin Buhari'nin köydeki hatırası yalnızca türbe ve geleneklerle sınırlı kalmıyor. Akademik çalışmalara göre her yıl eylül ayında Selahaddin Buhari adına anma etkinliği gerçekleştiriliyor.
Köy halkının anlatılarıyla günümüze ulaşan bu hikâyeler, Dedeler Mahallesi'nin kültürel kimliğinin önemli bir parçasını oluşturuyor. Rivayetlerin tarihsel gerçekliği konusunda kesin bilgiler bulunmasa da yüzlerce yıldır aktarılması, bölgedeki sözlü kültürün canlılığını ortaya koyuyor.
Bursa'nın Keles ilçesindeki Dedeler Mahallesi, bugün hem doğal yapısı hem de Selahaddin Buhari etrafında şekillenen bu asırlık anlatılarıyla geçmişten günümüze uzanan farklı bir kültürel mirası yaşatmaya devam ediyor.
Bursa Bölge, 2026.09.02 10:00