Dolandırıcılık mağduru olursanız ne yapmalısınız?

Dolandırıcılık suçu, Türk Ceza Kanunu'nun 157. ve 158. maddelerinde düzenlenmiştir. Basit dolandırıcılık; bir kimsenin hileli davranışlarla başka bir kişiyi aldatması, bu aldatma sonucunda mağdurun kendisinin veya bir başkasının zararına, failin ya da üçüncü bir kişinin haksız menfaat elde etmesi ile oluşan bir suçtur. Nitelikli dolandırıcılık ise; failin, hileli davranışlarını belirli araç veya yöntemleri kullanarak gerçekleştirmesi nedeniyle daha ağır cezayı gerektiren dolandırıcılık türüdür. Bilişim sistemlerinin kullanılması, banka veya kredi kurumlarının araç haline getirilmesi, kamu kurumlarının adının kullanılması ya da kişilerin mesleklerinden kaynaklanan güvenin kötüye kullanılması hâllerinde "nitelikli dolandırıcılık" söz konusu olur.

Günümüzde dolandırıcılık suçları, çoğu zaman nitelikli hâlleriyle karşımıza çıkmaktadır. Özellikle internetin ve dijital iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte dolandırıcılar, kendilerini banka görevlisi, polis, savcı ya da avukat gibi tanıtarak veya sahte internet siteleri, mesajlar veya linkler aracılığıyla vatandaşları kandırabilmektedir.

Dolandırıcılık suçu şikayete tabi değildir. Savcılık, suçun işlendiğini öğrendiği anda kendiliğinden soruşturma başlatır. Yapılan soruşturma sonucunda suçun işlendiğine dair yeterli şüphe oluşması halinde kamu davası açılır. Basit dolandırıcılık suçunda dava zamanaşımı süresi 8 yıl, nitelikli dolandırıcılık suçunda ise 15 yıldır. Basit dolandırıcılık uzlaşmaya tabi iken nitelikli dolandırıcılık uzlaşmaya tabi değildir.

Dolandırıcılık suçuna maruz kalan Mağdur ne yapmalı ? Mağdur, öncelikle en kısa sürede Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmalıdır. Elinde mesaj, banka dekontları, telefon kayıtları gibi deliller varsa bu delilleri mutlaka başvurusuna eklemelidir. Ayrıca banka veya dijital ödeme sistemleri aracılığıyla gerçekleştirilen dolandırıcılık olaylarında, mağdur vakit kaybetmeden bankasını arayarak işlemi bildirmesi gerekir. Özellikle "acil işlem", "hesabınız risk altında", "adınıza dava açıldı" gibi ifadelerle yapılan aramalar ve mesajlar karşısında temkinli olunmalı; kişisel bilgiler, banka şifreleri ve doğrulama kodları kesinlikle paylaşılmamalıdır.

Ceza soruşturmasının yanı sıra mağdur, uğradığı maddi zararın giderilmesi amacıyla hukuk mahkemelerinde dava açma hakkına da sahiptir. Dolandırıcılık suçunda ceza yargılaması failin cezalandırılmasına yöneliktir; mağdurun zararının giderilmesi ise ayrı bir hukuki süreçtir. Ceza davası açılmış olması, mağdurun zararının giderilmesini talep etmesine engel değildir.

Sonuç olarak dolandırıcılık suçu, yalnızca bireysel mağduriyetlere yol açan bir suç olmanın ötesinde, toplumsal güven duygusunu da zedeleyen ciddi bir suç tipidir. Özellikle nitelikli dolandırıcılık hâllerinin artması, vatandaşların günlük hayatta daha dikkatli ve bilinçli hareket etmesini zorunlu kılmaktadır. Bu tür bir suçla karşılaşıldığında, vakit kaybetmeden yetkili mercilere başvurmak, eldeki delilleri muhafaza etmek ve gerekli hukuki adımları zamanında atmak büyük önem taşır. Dolandırıcılık mağdurları, ceza sürecinin yanı sıra hukuk yollarını da etkin biçimde kullanarak haklarını aramalı ve benzer mağduriyetlerin önüne geçilmesi adına hukuki süreci bilinçli şekilde takip etmelidir.