5 soruda ortaklığın giderilmesi davası

Birden fazla kişinin aynı taşınmaz veya taşınır mal üzerinde hak sahibi olması, uygulamada en sık karşılaşılan durumlardan biridir. Ancak bu ortaklık her zaman sorunsuz şekilde devam etmez. Taraflar arasında anlaşma sağlanamadığında ise hukuki çözüm olarak "ortaklığın giderilmesi davası" gündeme gelir. Peki bu dava nedir? 5 soruda kısaca inceleyelim.

1. Ortaklığın Giderilmesi Davası Nedir ?

Ortaklığın giderilmesi diğer adıyla İzale-i Şuyu davası paylı veya elbirliği mülkiyetine konu mal üzerindeki ortaklık ilişkisinin sona erdirilmesini amaçlayan bir dava türüdür. Bu dava sonucunda mümkünse malın aynen bölünerek paylaştırılması bunun mümkün olmaması halinde ise satış yoluna gidilerek elde edilen bedelin paydaşlar arasında payları oranında dağıtılması suretiyle ortaklık giderilir. Bu dava taşınır mallar bakımından da mümkün olmakla birlikte uygulamada çoğunlukla taşınmazlar için açılmaktadır.

2. Kimler Ortaklığın Giderilmesini Talep Edebilir ?

Taşınır veya taşınmaz malda pay sahibi olan her ortak diğerlerinin rızasına gerek olmaksızın bu davayı açabilir. Bu davayı diğer paydaşlara karşı açacaktır. Tüm paydaşların ortaklığın giderilmesi davasında yer alması zorunludur.

3. Ortaklığın Giderilmesi Hangi Yetkili ve Görevli Mahkemede Açılır ?

Ortaklığın giderilmesi davasında görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise ortaklığın giderilmesi davasına konu taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Eğer ortaklığın giderilmesine konu olan mal taşınır ise yetkili mahkeme yasada öngörülen genel yetki kuralları geçerli olacaktır. Bu durumda; HMK. 6. Maddesi uyarınca davanın açıldığı tarihte davalının (paydaşlardan birinin) yerleşim yeri mahkemesi yetkili mahkeme olacaktır.

4. Dava Nasıl Sonuçlanır ?

Mahkeme, ortaklığa konu taşınmazın bölünmesinin mümkün olması halinde aynen paylaştırılmasına karar verebilir. Ancak çoğu durumda taşınmazın bölünmesi ya fiilen mümkün olmaz ya da bölündüğünde ciddi bir değer kaybı ortaya çıkar. Bu gibi hallerde mahkeme, taşınmazın açık artırma yoluyla satılmasına ve elde edilen bedelin paydaşlar arasında paylaştırılmasına karar verir.

Mahkeme bu kararı verirken, alanında uzman bilirkişilerden rapor alarak taşınmazın bölünebilir olup olmadığını ve bölünmesi halinde değer kaybı yaşanıp yaşanmayacağını değerlendirir. Taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve paydaş sayısı gibi unsurlar da bu değerlendirmede belirleyici rol oynar.

5. Satış Nasıl Yapılır ?

Mahkeme, taşınmazın aynen bölünmesinin mümkün olmadığı durumlarda ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verir. Bu durumda satış işlemi, mahkeme tarafından doğrudan yapılmayıp satış memurluğu marifetiyle gerçekleştirilir ve kural olarak açık artırma usulü uygulanır. Ancak tüm paydaşların oybirliğiyle anlaşması halinde, satış yalnızca ortaklar arasında da yapılabilir.