Doğu Karadeniz'de aynı ekosistemde yayılan kahverengi kokarca, turunçgil uzun antenli böceği ve yalancı kelebek, tarımsal üretim ile doğal dengeyi tehdit ediyor. Özellikle fındıkta verim ve kalite kaybına yol açan kahverengi kokarca öne çıkarken, uzun antenli böcek için karantina uygulanıyor. Uzmanlar, ılıman iklimin yayılımı kolaylaştırdığını belirterek en etkili yöntemin erken tespit ve sürekli takip olduğunu vurguluyor.
Doğu Karadeniz Bölgesi'nde aynı ekosistem içinde etkili olan üç istilacı tür, tarımsal üretim ve doğal denge üzerinde eş zamanlı baskı oluşturuyor. Geniş yayılım alanına sahip kahverengi kokarca, başta fındık olmak üzere birçok üründe kalite ve verim kaybına yol açıyor.
Özellikle hasat dönemine yakın süreçte zarar oranı artıyor, ekonomik kayıp doğrudan üreticiye yansıyor. Lokal ölçekte görülen ancak yüksek tahrip gücüne sahip turunçgil uzun antenli böceği, ağaç gövdelerinde açtığı galerilerle bitkiyi zayıflatıyor ve kurumalara neden oluyor. Tespit edilen alanlarda karantina uygulamaları devreye giriyor, enfekte ağaçlar sahadan çıkarılıyor ve yayılım hattı daraltılıyor.
YALANCI KELEBEK DOĞAL DÜŞMAN BASKISIYLA GERİLEDİ
Geçmiş yıllarda yoğun popülasyona ulaşan yalancı kelebek ise doğal düşman baskısıyla geriledi. Uzmanlar popülasyonun tamamen ortadan kalkmadığına ve iklim koşullarına bağlı olarak yeniden artış gösterebileceğine dikkat çekiyor.
Yetkililer, bölgenin ılıman iklim yapısının istilacı türler için elverişli koşullar oluşturduğunu, bu nedenle mücadelenin anlık değil sürekli ve planlı şekilde yürütülmesi gerektiğini ifade ediyor. Erken uyarı sistemleri, feromon tuzakları ve biyolojik ajan destekli uygulamaların önümüzdeki süreçte daha da yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Kibar Ak, en etkili yöntemin tespit ve takip olduğuna dikkat çekerek "Bölgemizi etkileyen ve ülkemizin de gündeminde olan üç tane olan istilacı tür var. Kahverengi kokarca, lokal alanda da olsa oldukça zararlı olan turunçgil uzun antenli böceği ile bunlardan önce ortaya çıkıp şu anda doğal düşman baskısı altında kontrolünü kaybedip yalancı kelebek de bu türler arasında yer alıyor." dedi.
"KARADENİZ'DE İSTİLACI TÜRLER BULAŞTIKTAN SONRA KOLAYCA TUTUNABİLİYOR"
Ak, ayrıca bölgede istilacı türlerin yanında yabancı ot sorunları da bulunduğunu ifade ederek, "Özellikle 'İt dolahbacı' olarak bilinen ve 'yalancı hıyar' şeklinde tanımlanan yabancı otlar da Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yaygınlaşıyor. Bunun temel nedeni, bölgenin istilacı türlerin yaşamını sürdürebilmesi ve çoğalabilmesi için uygun bir iklime sahip olması. Yazı da kışı da sert geçmeyen bu bölgede, istilacı türler bulaştıktan sonra kolayca tutunabiliyor ve çoğalabiliyor." şeklinde konuştu.
"ETKİLİ MÜCADELE YÖNTEMİ TESPİT VE TAKİP"
Ak, "Türkiye'de en çok gündemde olan tür kahverengi kokarca. İkinci olarak lokal düzeyde etkili turunçgil uzun antenli böceği geliyor. Yalancı kelebek ise doğal düşman baskısı sayesinde etkisini büyük ölçüde kaybetmiş durumda. Çok güzel bir gelişme. Bu durum, biyolojik mücadele yöntemlerinin ne kadar etkili olduğunu gösteren önemli bir örnek niteliğinde. Tüm istilacı türlerde olduğu gibi, en etkili mücadele yöntemi tespit ve takip. Önce biyolojik mücadele ardından eradikasyon, kültürel mücadele ve son çare olarak kimyasal mücadele şeklinde sıralanıyor." ifadelerini kullandı.
Kaynak: IHA
Güncel, 2026.02.23 11:56