Son aylarda artan gizli reklamlar ve yapay zeka ile üretilmiş yüksek gerçekliğe sahip videoların ardından Ticaret Bakanlığı harekete geçti. Bakanlık tarafından yapılan değişiklikle influencer'lar ve içerik üreticilerine yönelik denetimler artarken sosyal medya kullanıcılarının korunması için yeni kurallar açıklandı.
Son aylarda artan yapay zeka içerikleri ve gizli reklamlar, tartışma konusu haline gelmişti.
Yapay zekanın gelişmesi sonucu gerçek ile yapay olanın ayırt edilmesi zorlaştığı için sosyal medya kurallarında değişiklikler bekleniyordu.
Bu kapsamda Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlanan "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile sosyal medya kurallarında değişiklik yapıldı.
YAPAY ZEKA KULLANIMI
Yeni düzenlemelerle sosyal medyadaki dolandırıcılık olaylarının engellenmesi, bu mecralardaki usulsüzlüklerin önüne geçilmesi ve çocukların korunması hedefleniyor.
Düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri yapay zeka kullanımına ilişkin oldu.
DİJİTAL KARAKTER'İN YAPAY ZEKAYLA ÜRETİLİĞİ BELİRTİLECEK
Reklam Kurulu'nun saha verileri, özellikle "deepfake" olarak adlandırılan sahte içeriklerin tüketicilerin karar verme sürecini manipüle ettiğini gösteriyor.
Bu nedenle düzenlemeyle insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlere yapay zekayla üretildiğinin belirtilmesi kuralı getirildi.
RASYONEL ZEMİN KORUNACAK
Bu sayede tüketicinin rasyonel zemininin korunması hedefleniyor.
Gerçek kişilerin dijital kopyalarının, sanki bir ürünü bizzat denemiş gibi gösterilmesi tamamen yasaklanıyor.
KARANLIK TASARIMLAR
Özellikle son dönemde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'ten dünyaca ünlü futbolcular Lionel Messi ile Cristiano Ronaldo'ya kadar isimlerin sahte görüntüleriyle çeşitli ürünlerin pazarlanmaya çalışılması dikkati çekmişti.
Düzenlemenin öne çıkan hedeflerinden biri de karanlık tasarımlar oldu.
ÇEŞİTLİ YAPTIRIMLAR
Tüketicileri istemedikleri bir işleme yönlendiren, üyelikten çıkmayı zorlaştıran veya stokta son ürün kalmış gibi "sahte aciliyet" oluşturan tasarımlar, Reklam Kurulu'nun odağında yer alıyor.
Denetimler sonucu bu yönde tespitler oluşursa ilgili içeriklere, "durdurma"dan para cezasına kadar çeşitli yaptırımlar uygulanacak.
SOSYAL MEDYA İÇERİK ÜRETİCİLERİ DÜZENLEMELERDEN PAYINI ALDI
"Influencer" olarak nitelendirilen sosyal medya içerik üreticilerinin "tavsiye" adı altında yürüttüğü milyarlarca liralık reklam trafiği de düzenlemelerden payını aldı.
Bu tür tanıtımlar, "gizli reklam" gölgesinden çıkarılarak yaptırıma tabi tutulacak.
SOSYAL MEDYA FENOMENLERİNİN EKONOMİSİ
Reklam Kurulu'nun geçmiş kararlarında sıkça rastlanan "paylaşımın reklam olduğunun anlaşılmaması" nedeniyle verilen cezalar, yeni düzenlemeyle genel bir kurala dönüşmüş oldu.
Her türlü menfaat ilişkisinin (hediye ürün, davet, indirim) "reklam" veya "tanıtım" ibaresiyle belgelenmesi şartı, sosyal medya fenomenlerinin ekonomisini kayıt dışılıktan ve güven kaybından kurtarmayı amaçlıyor.
ÜNİVERSİTE ONAYI OLMADAN DOĞA DOSTU GİBİ KAVRAMLAR REKLAMLARDA KULLANILAMAYACAK
Dünya genelinde yükselen "yeşil aklama" (greenwashing) yani ürünleri aslında öyle olmadıkları halde çevre dostu gibi gösterme eğilimi de düzenlemeden nasibini aldı.
"Doğa dostu", "sürdürülebilir" gibi kavramlar, üniversite onayı veya akredite kuruluş belgesi olmadan reklamlarda kullanılamayacak.
İSTİSMAR ENGELLENMEK İSTENİYOR
Bu adımla çevresel hassasiyeti yüksek tüketicilerin duygusal manipülasyonla istismar edilmesinin engellenmesi hedefleniyor.
Dürüst üretim yapan firmaların da haksız rekabete karşı korunması amaçlanıyor.
ÇOCUKLAR VE İNTERNET ALIŞKANLIKLARI
Düzenlemeyle çocukların oyun ve internet alışkanlıkları üzerinden kişisel verilerinin analiz edilerek (profilleme) onlara özel reklam içerikleri sunulması da engellenecek.
Böylece çocukların sosyal medyada bir meta olarak kullanılmasının önlenmesi planlanıyor.
RESEN İNCELEME
Ticaret Bakanlığınca çıkarılan düzenlemenin ardından gözler Reklam Kurulu'na odaklandı. Denetimler sonucu aykırılık tespiti halinde Kurul resen inceleme başlatıyor.
2026 YILINDA UYGULANAN PARA CEZALARI
Kurulca aldatıcı ve yanıltıcı reklamlar ile haksız ticari uygulamalar için 2026 yılında uygulanan idari para cezaları 79 bin 161 lira ile 31 milyon 808 bin 530 lira arasında değişiyor. Ceza tutarları ve üst limitleri, reklamın yayınlandığı mecraya ve ihlalin türüne göre değişiklik gösteriyor.
TÜRKİYE'DE İNTERNET KULLANICILARININ YÜZDE 89,5'İ SOSYAL MEDYA PLATFORMLARINDA AKTİF ZAMAN GEÇİRİYOR
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye'de internet kullanıcılarının yüzde 89,5'i sosyal medya platformlarında aktif olarak zaman geçiriyor. Bu da kötü niyetli kişiler için dijital dünyayı "dolandırıcılık kapısı" haline getirebiliyor.
Kullanıcılar e-postalardan mesajlaşma uygulamalarına, sosyal medya platformlarından çevrim içi alışveriş sitelerine ve mobil uygulamalara kadar neredeyse her dijital etkileşimde potansiyel tehditlerle karşılaşabiliyor.
OLUMSUZLUKLARIN ÖNÜNE GEÇİLMESİ HEDEFLENİYOR
Bakanlık, son düzenlemeyle tüm bu olumsuzlukların önüne geçilmesini hedefliyor.
Kaynak: AA
Teknoloji, 2026.07.01 17:47