Türk belgesel yapımcısı Ruhi Çenet'in Hasidik Yahudilerin yaşamını mercek altına aldığı son çalışması, Türkiye'nin ardından ABD'de de geniş yankı buldu. New York çevresindeki Hasidik toplulukla 48 saat geçiren Çenet'in yaklaşık 40 dakikalık belgeseli milyonlarca kişiye ulaşırken, Amerikalı yayıncı Asmongold'un içeriği canlı yayında değerlendirmesi tartışmayı daha da büyüttü.
Ruhi Çenet, 26 Ağustos'ta yayımladığı belgeselde Hasidik Yahudilerin günlük hayatından aile ilişkilerine, dini kurallarından eğitim sistemlerine kadar pek çok konuya yer verdi. Topluluğun modern teknolojiyle kurduğu mesafeli ilişki ve geleneksel yaşam biçimi de yapımda dikkat çeken başlıklar arasında yer aldı.
Belgeselin ABD'de tartışılmasına neden olan konuların başında ise Hasidik ailelerin kamu desteklerinden yararlanma oranı geldi. Asmongold, yayın sırasında bazı ailelerin sosyal yardım programlarından faydalanmasına ilişkin eleştirilerde bulundu. Bu yorumların ardından tartışma sosyal medyada hızla yayıldı.
Özellikle "75 bin dolar" rakamı sosyal medya paylaşımlarında öne çıkarıldı. Ancak bu rakamın, ABD hükümetinin Hasidik Yahudilere doğrudan yaptığı yıllık bir ödeme şeklinde değerlendirilmesi doğru değil.
Söz konusu hesaplamalar, farklı sosyal desteklerin ve sağlık güvencesinin ekonomik değerinin birlikte değerlendirilmesinden kaynaklanıyor. ABD'de Medicaid başta olmak üzere kamu programlarından yararlanma şartları dini kimliğe göre değil, gelir, hane yapısı ve diğer uygunluk kriterlerine göre belirleniyor.
Hasidik topluluklarda geniş aile yapısının yaygın olması da kamu desteklerine ilişkin değerlendirmelerde önemli bir unsur olarak gösteriliyor. Hane nüfusunun yüksek olması, gelir ve aile büyüklüğüne göre belirlenen bazı sosyal programlara erişim açısından etkili olabiliyor.
Hasidik hanelerin Medicaid kullanım oranının diğer hanelere kıyasla daha yüksek olduğunu ortaya koyan araştırmalar da bulunuyor. Ancak bu durumun temelinde dini kimliğe özel bir yardım mekanizmasından ziyade programların gelir ve hane kriterleri bulunuyor.
Amerikalı yayıncı Asmongold'un belgesel üzerine yaptığı değerlendirmeler, konuyu yalnızca Hasidik toplumun yaşam tarzı tartışması olmaktan çıkardı. Yayıncının, bazı kişilerin çalışmadan kamu desteklerinden yararlanmasına yönelik eleştirileri, ABD'de vergi mükelleflerinin sosyal yardım sisteminin maliyetine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Sosyal medyada ise konu zaman zaman genelleştirildi ve Hasidik Yahudilere dinleri nedeniyle özel olarak yüksek miktarda ödeme yapıldığı yönünde ifadeler kullanıldı. Oysa kamu desteklerinde temel belirleyici, başvuran kişinin veya hanenin ilgili programın şartlarını karşılayıp karşılamadığı.
Belgeselin ilgi görmesinde, dışarıdan oldukça kapalı görülen bir topluluğun günlük yaşamına doğrudan erişim sağlanması etkili oldu. Hasidik Yahudilerin aile düzeni, dini yaşamı, eğitim anlayışı, kıyafetleri ve teknoloji kullanımı Çenet'in kamerasıyla izleyiciye aktarıldı.
Belgeselin ABD'de tanınan bir yayıncı tarafından canlı yayında ele alınması da içeriğin erişimini genişletti. Böylece Çenet'in çalışması, Hasidik toplumun yaşam biçiminin yanı sıra ABD'deki sosyal yardım sisteminin işleyişi ve vergi politikaları üzerinden yürütülen tartışmanın da gündemine girdi.
Kaynak: BURSADA BUGÜN
Güncel, 2026.09.04 08:47