Artan hava kirliliğinin sadece insan sağlığını etkilemekle kalmayıp, böceklerin sosyal davranışlarını da bozduğu ortaya çıktı. Yapılan yeni bir araştırma, özellikle atmosferdeki yüksek ozon seviyelerinin, karıncaların birbirlerini tanımalarını sağlayan kimyasal işaretleri bozduğunu ve bunun sonucunda aynı koloni içindeki bireylerin birbirine saldırmasına yol açabildiğini gösteriyor.
Karıncalar, koloni arkadaşlarını vücutlarından salgıladıkları ve "alken" olarak adlandırılan moleküller sayesinde tanıyor. Her koloniye özgü bu koku imzası, iki karınca karşılaştığında karşılaştırılıyor; eşleşme varsa uyumlu davranış sergileniyor, farklıysa saldırganlık ortaya çıkıyor. Ancak karbon-karbon çift bağları içeren bu hassas bileşikler, bazı hava kirleticilerine maruz kaldığında kolayca bozulabiliyor.
Bilim insanları, özellikle yaz aylarında atmosferde kirliliğin yüksek olduğu bölgelerde ölçülen 100 ppb (milyarda 100 parça) ozon seviyesinin bu kimyasal imzayı etkileyip etkilemediğini araştırdı. Altı farklı karınca türü, yaklaşık 20 dakika boyunca bu yoğunluktaki ozona maruz bırakıldı ve ardından tekrar kendi kolonilerine geri konuldu.
SONUÇLAR DİKKAT ÇEKİCİ
Karar'ın haberine göre incelenen altı türün beşinde, ozona maruz kalan karıncalar kendi yuva arkadaşları tarafından agresif biçimde hedef alındı. Araştırma, ozon seviyesindeki görece küçük artışların bile koloni içi tanıma mekanizmasını bozabildiğini gösterdi.
PNAS dergisinde yayımlanan çalışmanın yazarlarından Markus Knaden, alkenlerin ozonla kolayca tepkimeye girdiğinin bilindiğini ancak davranış değişikliğinin bu denli belirgin olmasının şaşırtıcı olduğunu belirtti. Araştırmacılar ayrıca ozona maruz kalan kolonilerde yetişkin karıncaların larvalardan daha uzak durduğunu ve bazı yuvalarda larva ölümlerinin arttığını gözlemledi.
Çalışmanın bir diğer yazarı Bill Hansson ise ozon ve azot oksitler gibi oksitleyici kirleticilerin genellikle insan sağlığı üzerindeki etkileriyle gündeme geldiğini hatırlatarak, bu maddelerin ekosistemler üzerindeki yıkıcı sonuçlarının da göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Araştırma, hava kirliliğinin doğadaki hassas sosyal dengeleri bile bozabilecek kadar geniş çaplı etkiler yaratabileceğini ortaya koyuyor.
Yaşam, 2026.03.02 17:17