Emeklilik hesaplamalarında yıllardır tartışma konusu olan çıraklık ve staj sürelerine ilişkin önemli bir yargı kararı çıktı. Yargıtay, çıraklık döneminde geçirilen sürelerin emeklilik hesabına dahil edilmesi yönünde verilen yerel mahkeme kararını bozarak, bu konuda emsal niteliği taşıyan bir değerlendirmede bulundu. Karar, özellikle geçmişte çıraklık eğitimi almış ve bu sürelerin sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilmesini bekleyen çok sayıda kişi açısından dikkatle takip ediliyor.
Uyuşmazlığın merkezinde, genç yaşlarda çırak olarak çalışan bir kişinin emeklilik hesabına yönelik talebi yer aldı. Davacı, 1987 ile 1989 yılları arasında henüz 16 yaşındayken Makine Kimya Endüstrisi bünyesinde çırak olarak görev yaptığını belirterek, bu dönemdeki çalışmalarının zorunlu sigortalılık kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Söz konusu kişi, çıraklık döneminde fiilen çalışma hayatının içinde bulunduğunu ve yaptığı faaliyetlerin eğitimden çok üretim süreçlerine katkı sağladığını ileri sürdü. Bu nedenle geçen sürelerin hizmet süresinden sayılması ve emeklilik hesabına dahil edilmesi talebiyle iş mahkemesine başvurdu.
Dava sürecinde temel tartışma konusu, çıraklık dönemindeki faaliyetlerin eğitim kapsamında mı yoksa gerçek anlamda bir çalışma ilişkisi içinde mi değerlendirileceği oldu.
Yerel Mahkeme Çalışma Niteliğini Esas AldıDosyayı inceleyen ilk derece mahkemesi, davacının ilgili yıllarda yürüttüğü faaliyetlerin büyük ölçüde üretime yönelik olduğu kanaatine vardı. Mahkeme, yapılan işlerin yalnızca mesleki eğitim amacıyla gerçekleştirilen uygulamalardan ibaret olmadığını değerlendirerek davacının talebini kabul etti.
Kararda, söz konusu dönemde gerçekleştirilen faaliyetlerin iş gücü katkısı niteliği taşıdığı ve bu nedenle hizmet süresi olarak değerlendirilmesinin mümkün olduğu yönünde görüş bildirildi. Daha sonra dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi de ilk derece mahkemesinin kararını yerinde bularak onadı.
Ancak kararın temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtay'ın önüne geldi ve süreç farklı bir yönde ilerledi.
Yargıtay Eğitim Amacını Ön Plana ÇıkardıDosyayı değerlendiren Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, hizmet tespiti davalarının sosyal güvenlik sistemi açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekti. Kararda, bu tür davalarda yalnızca yapılan işin niteliğinin değil, çalışma ilişkisinin hukuki çerçevesinin de titizlikle incelenmesi gerektiği vurgulandı.
Yüksek Mahkeme, çıraklık sisteminin temel amacının meslek kazandırmak ve eğitim vermek olduğunu belirtti. Kararda, öğrencilerin üretim veya uygulama çalışmalarına katılmalarının eğitim sürecinin doğal bir parçası olduğu ifade edildi.
Yargıtay'a göre çırakların gerçekleştirdiği faaliyetler, dışarıdan bakıldığında işçilerin yaptığı çalışmalarla benzerlik gösterebilir. Ancak bu benzerlik tek başına hizmet akdinin varlığını ortaya koymuyor. Mahkeme, çıraklık ilişkisinin özünde eğitim bulunduğunu ve değerlendirmelerin bu çerçevede yapılması gerektiğini kaydetti.
Kararın en dikkat çeken bölümü ise uzun vadeli sigorta kollarına ilişkin değerlendirme oldu. Yargıtay, emeklilik hesabında dikkate alınabilmesi için çalışmaların uzun vadeli sigorta kapsamında yer alması gerektiğini belirtti.
Çıraklık faaliyetlerinin eğitim amacı taşıdığına işaret eden daire, bu süreçte hizmet akdinin bulunduğundan söz edilemeyeceği sonucuna ulaştı. Bu nedenle çırak olarak geçirilen sürelerin emeklilik hesabına esas alınan uzun vadeli sigorta kolları kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ifade edildi.
Mahkeme, bu gerekçeler doğrultusunda yerel mahkemenin kabul kararını bozdu ve dosyanın yeniden değerlendirilmesine hükmetti.
Karar Çıraklık ve Staj Tartışmalarını Yeniden Gündeme TaşıdıYargıtay'ın verdiği karar, uzun süredir kamuoyunda tartışılan çıraklık ve staj sigortası konusunu yeniden gündeme taşıdı. Özellikle emeklilikte sigortalılık başlangıç tarihi ve prim gün hesabı açısından beklenti içinde olan çok sayıda kişi, bu alandaki hukuki gelişmeleri yakından izliyor.
Karar, çıraklık döneminde yapılan çalışmaların tek başına emeklilik hesabına dahil edilmesi için yeterli görülmediğini ortaya koyarken, eğitim amacıyla geçirilen sürelerin sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında farklı değerlendirildiğini de bir kez daha gözler önüne serdi.
Sosyal güvenlik hukukunda emsal niteliği taşıyan değerlendirmeler arasında gösterilen kararın, benzer içerikte açılan davalarda da önemli bir referans noktası oluşturması bekleniyor. Emeklilik hesabı, sigortalılık başlangıcı ve çıraklık süreleriyle ilgili tartışmaların ise önümüzdeki dönemde de gündemdeki yerini koruyacağı değerlendiriliyor.
Güncel, 2026.06.11 18:15