Türkiye'nin havası en kirli 10 şehri arasında Bursa da var! Kirlilik DSÖ sınırlarını aşıyor

Türkiye'de hava kirliliğinin en yoğun olduğu illere ilişkin açıklanan veriler, yalnızca büyük sanayi kentlerinde değil, farklı coğrafi özelliklere sahip birçok bölgede de ciddi sorunlar yaşandığını gösterdi. Türk Toraks Derneği'nin 2025 yılı partikül madde verilerine göre hazırlanan listede Iğdır ilk sırada yer alırken Bursa da ilk 10'a girdi. 

Özellikle sanayisi ve nüfusuyla Türkiye'nin önde gelen kentlerinden biri olan Bursa'da hava kalitesi yeniden tartışma konusu oldu. Uzmanların dikkat çektiği partikül madde kirliliği, uzun vadede solunum ve kalp-damar sağlığı üzerinde oluşturabileceği etkiler nedeniyle yakından takip ediliyor.

Bursa, Türkiye'nin havası en kirli 10 ili arasında

Türk Toraks Derneği'nin 2025 yılı verilerine göre hava kirliliğinin en yüksek olduğu 10 il şöyle sıralandı: 

Iğdır -- 118,17

Malatya -- 111,73

Osmaniye -- 111,23

Kahramanmaraş -- 97,40

Hatay -- 89,35

Ağrı -- 69,09

Hakkari -- 62,26

Mersin -- 58,29

Şırnak -- 57,96

Bursa -- 57,08

Verilerde Bursa'nın 10. sırada bulunması, kentte hava kirliliği sorununun göz ardı edilemeyeceğini gösteriyor. Ancak bu sıralama, bütün ilçelerde ve yılın her günü aynı düzeyde kirlilik bulunduğu anlamına gelmiyor. Hava kalitesi; ölçüm noktası, kirletici türü, meteorolojik koşullar ve ölçüm dönemine göre değişebiliyor.

Bursa'da hava kirliliğinin nedenleri neler?

Bursa'da hava kirliliğinin tek bir nedeni bulunmuyor. Sanayi faaliyetleri, motorlu taşıtların egzoz emisyonları, konutlarda ısınma amacıyla kullanılan yakıtlar, inşaat çalışmaları ve meteorolojik koşullar, hava kalitesini etkileyen başlıca unsurlar arasında yer alıyor.

Sanayi faaliyetleri önemli bir etken

Bursa, otomotivden tekstile, makine imalatından metal sanayisine kadar çok sayıda üretim koluna ev sahipliği yapıyor. Bu üretim faaliyetlerinin hava kalitesi üzerindeki etkisi, tesislerin kullandığı yakıtlara, üretim süreçlerine, emisyon kontrol sistemlerine ve denetimlerin etkinliğine göre değişiyor.

Özellikle sanayi tesislerinin yoğunlaştığı bölgelerde toz, partikül madde ve diğer kirleticilerin düzenli olarak izlenmesi önem taşıyor. Filtreleme sistemlerinin etkin çalışması ve emisyon sınırlarına uyulması, hava kirliliğinin azaltılması açısından kritik rol oynuyor.

Bununla birlikte Bursa'daki kirliliği yalnızca fabrikalara bağlamak doğru değil. Kentte ulaşım ve ısınma kaynaklı emisyonların da toplam kirlilik yükü içindeki payının değerlendirilmesi gerekiyor.

Trafik yoğunluğu hava kalitesini etkiliyor

Bursa'nın nüfusunun büyümesi, günlük ulaşım hareketliliği ve ana arterlerdeki araç yoğunluğu da hava kirliliği açısından önem taşıyor.

Motorlu taşıtlardan kaynaklanan egzoz gazları ve yol yüzeyinden yeniden havaya karışan tozlar, özellikle trafiğin yoğun olduğu bölgelerde hava kalitesini olumsuz etkileyebiliyor. Trafiğin yavaş ilerlediği saatlerde ve yoğun ulaşım güzergâhlarında bu etkilerin daha yakından izlenmesi gerekiyor.

Toplu taşımanın yaygınlaştırılması, raylı sistemlerin etkin kullanılması, araç kaynaklı emisyonların azaltılması ve trafik akışının iyileştirilmesi, Bursa'da hava kalitesini korumaya yönelik çalışmalar arasında değerlendiriliyor.

DSÖ'nün önerdiği sınırların üzerinde

Türk Toraks Derneği'nin 2025 yılı verilerine ilişkin açıklamalarında, yeterli ölçüm yapılan illerin tamamında partikül madde düzeylerinin Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği yıllık referans değerlerini aştığı belirtildi. DSÖ'nün yıllık PM2.5 referans değeri metreküp başına 5 mikrogram, PM10 referans değeri ise metreküp başına 15 mikrogramdır. 

Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Bursa için açıklanan 57,08 değeri, haberlerde partikül madde düzeyi olarak aktarılıyor. Ancak hangi partikül ölçümünün ve hangi hesaplama yönteminin kullanıldığı, karşılaştırmanın doğru yapılabilmesi açısından önem taşıyor. Bu nedenle söz konusu değeri doğrudan belirli bir kirletici türünün DSÖ sınırını kaç kat aştığı şeklinde yorumlamamak gerekiyor.

Hava kirliliği sıralamalarında kullanılan yıllık ortalamalar ile günlük sınır aşımı sayıları da birbirinden farklı ölçütlerdir. Birinin yüksek olması, diğerinin belirli bir sayıda gün aşıldığını tek başına kanıtlamaz.

Hava kirliliği insan sağlığını nasıl etkiliyor?

Partikül madde kirliliği, hava kirliliğinin insan sağlığı açısından önem taşıyan bileşenlerinden biri. PM10 olarak tanımlanan parçacıklar 10 mikrometreye kadar, PM2.5 olarak tanımlanan parçacıklar ise 2,5 mikrometreye kadar çapa sahip.

Özellikle PM2.5 gibi küçük parçacıklar solunum sisteminin derin bölgelerine ulaşabiliyor. Kirli havaya uzun süre maruz kalmak, astım ve diğer solunum yolu hastalıklarının ağırlaşmasıyla, akciğer fonksiyonlarının olumsuz etkilenmesiyle ve kalp-damar hastalıkları riskinin artmasıyla ilişkilendiriliyor.

Çocuklar, yaşlılar ve kronik solunum ya da kalp hastalığı bulunan kişiler, hava kirliliğinin olumsuz etkilerine karşı daha hassas gruplar arasında yer alıyor.

Bu nedenle Bursa'da hava kalitesinin iyileştirilmesi yalnızca çevrenin korunması açısından değil, kentte yaşayanların yaşam kalitesi ve halk sağlığı bakımından da önem taşıyor.

Bursa'da hava kalitesini takip etmek mümkün

Bursa'da yaşayan vatandaşlar, hava kirliliğinin günlük seyrini takip etmek için resmî ölçüm ve raporlardan yararlanabilir. Bursa Büyükşehir Belediyesinin hava kalitesi sayfası, kentteki ölçümlere ilişkin bilgilere ulaşmak için başvurulabilecek kaynaklardan biri.

Güncel ölçümler için Bursa Büyükşehir Belediyesi Hava Kalitesi sayfası incelenebilir. Ayrıca ulusal hava kalitesi izleme ağı üzerinden yayımlanan istasyon verileri, farklı bölgelerdeki ölçümlerin karşılaştırılmasına yardımcı olabilir.

Hava kirliliğinin yüksek olduğu günlerde özellikle hassas grupların resmî uyarıları takip etmesi ve yoğun açık hava aktivitelerini sınırlaması yararlı olabilir.

Bursa'da daha temiz hava için hangi adımlar atılmalı?

Bursa'da hava kirliliğinin azaltılması için birden fazla alanda eş zamanlı çalışma yürütülmesi gerekiyor.

Sanayi denetimleri: Tesislerin emisyonlarının düzenli ölçülmesi ve filtreleme sistemlerinin etkinliğinin kontrol edilmesi.

Temiz ulaşım: Toplu taşımanın güçlendirilmesi, trafik kaynaklı emisyonların azaltılması ve yaya-bisiklet ulaşımının desteklenmesi.

Isınma kaynaklı kirlilik: Daha temiz yakıtların ve enerji verimli sistemlerin yaygınlaştırılması.

Ölçüm ağının güçlendirilmesi: Farklı ilçelerde düzenli ve karşılaştırılabilir hava kalitesi verilerinin kamuoyuyla paylaşılması.

Şeffaf bilgilendirme: Hava kirliliğinin yükseldiği günlerde halkın anlaşılır ve zamanında bilgilendirilmesi.

Bu adımların etkili olabilmesi için yalnızca ölçüm yapılması değil, tespit edilen sorunlara yönelik somut önlemlerin uygulanması ve sonuçlarının düzenli olarak değerlendirilmesi gerekiyor.

Bursa Bölge, 2026.10.29 15:30