TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen Çocuk Koruma Kanunu düzenlemesiyle çocukların işlediği ağır suçlara ilişkin ceza hükümleri yeniden belirlendi. 12-18 yaş grubundaki çocuklar için bazı suçlarda hapis cezaları artırılırken, ceza infaz sisteminde de önemli değişikliklere gidildi.
Çocuk Koruma Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasını öngören teklif, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı. Düzenlemeyle birlikte özellikle 12-18 yaş arasındaki çocukların ağır suçlarda karşılaşacağı ceza hükümleri yeniden düzenlendi.
Yeni sistemde 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını tamamlamamış çocukların, işledikleri fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yetenekleri dikkate alınacak. Bu yeteneklerin yeterince gelişmediğinin tespit edilmesi halinde çocuk hakkında hapis cezası yerine çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak.
Fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını kavrayabildiği ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunduğu belirlenen 12-15 yaş grubundaki çocuklar için ise ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda 13 yıldan 18 yıla, müebbet hapis gerektiren suçlarda ise 10 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek. Diğer cezalar bakımından yarı oranında indirim yapılacak ve tek bir fiil nedeniyle verilecek hapis cezası 9 yılı aşamayacak.
15 yaşını doldurmuş, ancak 18 yaşına girmemiş çocuklar açısından da yeni ceza sınırları getirildi. Bu yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 19 ila 27 yıl, müebbet gerektiren suçlarda ise 15 ila 18 yıl arasında hapis cezası öngörüldü. Diğer hapis cezalarında ise üçte bir oranında indirim uygulanacak ve tek bir fiil için ceza 15 yılı geçemeyecek.
Bazı ağır suçlarda yaş indirimi uygulanmayabilecek
Düzenlemenin dikkat çeken maddelerinden biri de 15-18 yaş grubundaki çocukların işlediği bazı ağır suçlarla ilgili oldu.
Kasten öldürme ile ağır neticelere yol açan kasten yaralama suçlarında; eylemin işleniş biçimi, failin amacı, kastının ağırlığı veya daha önce kasıtlı bir suç nedeniyle hapis cezası almış olması gibi unsurlar dikkate alınarak çocuklar için uygulanan yaş indiriminin yapılmamasına karar verilebilecek.
Ayrıca 12-15 yaş grubundaki çocuklara, şartların oluşması halinde bir üst yaş grubunda uygulanan ceza rejiminin uygulanıp uygulanmayacağı konusunda hakime takdir yetkisi tanındı.
Çocuğun eline geçen silah için yeni ceza
Ateşli silahların çocukların eline geçmesini önlemeye yönelik de yeni bir hüküm getirildi. Silahını gerekli dikkat ve özeni göstermeden muhafaza eden ve bu nedenle silahın bir çocuk tarafından ele geçirilmesine yol açan kişi, başka bir suçun daha ağır cezayı gerektirmemesi halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.
"Suça sürüklenen çocuk" ifadesi değiştirildi
Yasal düzenlemeyle çocuklara ilişkin kullanılan terminolojide de değişikliğe gidildi. Mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ifadesi, "adli süreçteki çocuk" şeklinde yeniden düzenlendi.
Bu değişiklikle birlikte çocukların adli süreçteki durumlarının ifade edilmesinde kullanılan kavramların da yeniden şekillendirilmesi amaçlandı.
Aile hukukundan doğan yükümlülüklere daha ağır yaptırım
Kanunla aile hukukundan kaynaklanan bazı yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde uygulanacak cezalar da artırıldı. Çocuğunun bakım, eğitim veya destek ihtiyaçlarını karşılamayan kişilere yönelik hapis cezasının alt ve üst sınırları yükseltildi.
Hamile olduğunu bildiği eşini veya kendisinden gebe kalan evli olmayan kadını çaresiz durumda terk eden kişiler açısından da daha ağır bir ceza sistemi getirildi. Eylemin çocuk açısından ağır sonuçlara yol açması halinde ise uygulanacak cezanın artırılması mümkün olacak.
Çocuklarının ahlakını, güvenliğini veya sağlığını ağır şekilde tehlikeye atan anne ve babalar bakımından öngörülen hapis cezasının sınırı da 1 yıldan 3 yıla kadar olacak şekilde değiştirildi.
Çocukların cezaevi ve eğitimevi süreci yeniden düzenlendi
Çocuk hükümlülerin cezalarının nasıl infaz edileceğine ilişkin önemli değişiklikler de kanunda yer aldı. Yeni düzenlemeyle çocukların hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmesi yerine, kural olarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında infaza başlanması ve iyi hal durumlarının değerlendirilmesinin ardından eğitimevlerine ayrılmaları öngörüldü.
12-18 yaş arasındaki çocuklar; cinsiyetleri, fiziksel gelişimleri ve işledikleri suçun niteliği dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının farklı bölümlerinde barındırılacak.
Çocuğun eğitimevine gönderilip gönderilmeyeceğine ilişkin değerlendirmede psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman, öğretmen ve çocuk hakları alanında görev yapan avukat gibi uzmanların görüşleri de dikkate alınacak. Değerlendirmelerin en geç üç ayda bir yapılması öngörülüyor.
Bazı çocuk hükümlüler doğrudan eğitimevine gönderilecek
Kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise toplam 5 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum edilen çocukların cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilecek.
Ancak eğitimevinde bulunan çocuk hükümlülerin firar etmesi, başka bir suç nedeniyle haklarında tutuklama kararı verilmesi veya kurum düzeni ve güvenliği açısından ciddi tehlike oluşturan davranışlarda bulunması halinde çocuk kapalı ceza infaz kurumuna gönderilmelerinin önü açılacak.
Bu süreçte hangi çocukların eğitimevine ayrılacağı, burada ne kadar süre kalacağı ve yeniden kapalı kuruma gönderilme şartları yönetmelikle belirlenecek.
Çocuk hükümlüler için koşullu salıverilme hesabı değişti
Düzenlemeyle çocuk hükümlülerin ceza infaz sürelerine ilişkin de yeni bir uygulama getirildi. Belirli ağır suçlar kapsam dışında bırakılmak üzere, hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği bir gün, koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında iki gün olarak değerlendirilecek.
Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçları ise bu özel hesaplamanın dışında tutulacak.
Sosyal inceleme ve iddianame için yeni düzenleme
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında hazırlanan iddianamelerin incelenmesine ilişkin de yeni bir mekanizma oluşturuldu.
Mahkeme, soruşturma evrakının kendisine ulaşmasının ardından belgeleri inceleyecek ve eksik veya hatalı noktaları belirleyecek. Sosyal inceleme yaptırılmadan hazırlanan iddianamelerin belirlenen şartlarda Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilebilecek.
Yasalaşan düzenlemeyle çocukların ağır suçlarla ilgili cezai sorumlulukları, infaz süreçleri ve adli makamlar önündeki statülerinde kapsamlı değişiklikler hayata geçirilmiş oldu.
Kaynak: AA
Güncel, 2026.08.08 22:43