Srebrenitsa Soykırımı nedir? 11 Temmuz 1995'te ne yaşandı?

11 Temmuz 1995, yalnızca Bosna Hersek için değil, tüm dünya için hafızalardan silinmeyen bir tarih olarak kayıtlara geçti. Bosna Savaşı sırasında Birleşmiş Milletler tarafından "güvenli bölge" ilan edilen Srebrenitsa'nın Bosnalı Sırp güçlerinin kontrolüne geçmesinin ardından, binlerce Boşnak sivil hedef alındı.

Uluslararası mahkemelerin kararlarına göre, birkaç gün içinde 8 binden fazla Boşnak erkek ve erkek çocuk sistematik şekilde öldürüldü. Yaşananlar, Avrupa'da İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra meydana gelen en büyük toplu katliam ve uluslararası hukuk tarafından "soykırım" olarak tanımlanan olaylardan biri olarak tarihe geçti.

Srebrenitsa Soykırımı nedir?

Srebrenitsa Soykırımı, Temmuz 1995'te Bosna Savaşı sırasında Bosna Hersek'in doğusundaki Srebrenitsa kentinde gerçekleştirilen kitlesel katliamı ifade ediyor. Birleşmiş Milletler koruması altında bulunan bölgede yaşayan binlerce Boşnak, güvenli bir alanda olduklarını düşünürken saldırıya uğradı.

Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar otobüslerle bölgeden uzaklaştırılırken, erkekler ve erkek çocukları ailelerinden ayrıldı. Ardından farklı noktalarda toplu infazlar gerçekleştirildi. Kurbanların büyük bölümü toplu mezarlara gömüldü, daha sonra delillerin gizlenmesi amacıyla birçok mezarın yeri değiştirildi.

11 Temmuz 1995'te ne yaşandı?

Bosnalı Sırp güçleri, 11 Temmuz 1995'te Srebrenitsa'yı ele geçirdi. Takip eden günlerde binlerce Boşnak erkek ve erkek çocuk gözaltına alındı. Bir kısmı ormanlık alanlardan kaçmaya çalışırken, bir kısmı ise Birleşmiş Milletler üssüne sığındı. Ancak yaşananlar, güvenli bölge ilanının sivilleri korumaya yetmediğini gösterdi.

İnfazlar günler boyunca farklı bölgelerde sürdü. Uluslararası soruşturmalar sonucunda çok sayıda toplu mezar ortaya çıkarıldı. DNA analizleri sayesinde kimlikleri tespit edilen kurbanlar, yıllar içinde ailelerine teslim edilerek Potoçari Anıt Mezarlığı'na defnedildi.

Neden "soykırım" olarak kabul edildi?

Srebrenitsa'da yaşananlar, uluslararası hukuk açısından uzun yıllar süren yargılamaların ardından "soykırım" olarak nitelendirildi. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) ve Uluslararası Adalet Divanı (ICJ), olayların soykırım niteliği taşıdığına hükmetti.

Bu kararlar, Srebrenitsa'da yaşananların yalnızca bir savaş suçu değil, belirli bir topluluğu kısmen ya da tamamen yok etmeye yönelik sistematik eylemler olduğunu hukuki açıdan ortaya koydu.

Birleşmiş Milletler'in aldığı karar

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2024 yılında kabul ettiği kararla 11 Temmuz'u "Srebrenitsa Soykırımı'nı Anma Uluslararası Günü" ilan etti. Karar, yaşanan trajedinin inkâr edilmemesi, kurbanların anılması ve gelecek nesillerde farkındalık oluşturulmasını amaçlıyor.

Srebrenitsa neden hâlâ anılıyor?

Katliamın üzerinden 31 yıl geçmiş olmasına rağmen, kayıp kişilerin bulunmasına yönelik çalışmalar sürüyor. Kimlikleri yeni belirlenen kurbanlar her yıl 11 Temmuz'da Bosna Hersek'teki Potoçari Anıt Mezarlığı'nda düzenlenen törenlerle toprağa veriliyor.

Srebrenitsa Soykırımı, insan hakları ihlalleri, savaş suçları ve uluslararası toplumun sivilleri koruma sorumluluğu açısından dünya tarihinin en önemli olaylarından biri olarak kabul ediliyor. Bu nedenle her yıl düzenlenen anma törenlerinde yalnızca hayatını kaybedenler anılmıyor; aynı zamanda benzer trajedilerin bir daha yaşanmaması için barış, adalet ve uluslararası hukukun önemine de dikkat çekiliyor.

Güncel, 2026.07.11 10:15