DOA depozito sistemi Türkiye'de 1 Temmuz'da başladı; 10 günde 18,8 milyon ambalaj toplandı. Vatandaş ambalaj başına 1 TL, işletmeler 20 kuruş kazanıyor.
Türkiye genelinde uygulamaya alınan yeni depozito sistemi kısa sürede milyonlarca kişiye ulaştı. DOA logolu içecek ambalajlarını iade eden vatandaşların ambalaj başına 1 TL kazandığı sistemde, yalnızca 10 günlük süreçte yaklaşık 19 milyon ambalaj geri dönüşüme kazandırıldı. Uygulamanın ilerleyen yıllarda ekonomiye milyarlarca liralık katkı sağlaması hedefleniyor.
Türkiye'nin atık yönetimi ve geri dönüşüm politikalarında yeni bir dönemin kapısını açan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, ülke genelinde hızla yaygınlaşıyor. Plastik şişeden cam ambalaja, alüminyum içecek kutularından farklı ambalaj türlerine kadar DOA logosu taşıyan ürünler artık tüketildikten sonra ekonomik bir değere dönüşüyor.
Vatandaşların uygun ambalajları belirlenen noktalara teslim ederek teşvik bedeli kazanabildiği uygulamanın ilk günlerinde ortaya çıkan rakamlar ise sisteme gösterilen ilgiyi gözler önüne serdi.
Sıfır Atık Hareketi kapsamında hayata geçirilen depozito uygulamasında ulusal entegrasyon dönemi 1 Temmuz itibarıyla başladı. Türkiye genelindeki 81 il ve 973 ilçeyi kapsayan sistem, kısa sürede geniş bir kullanıcı kitlesine ulaştı.
İlk 10 günlük verilere göre, depozito sistemi aracılığıyla 18 milyon 775 bin 861 içecek ambalajı toplandı. Uygulamaya kayıt yaptıran kullanıcı sayısı da 1 milyon 992 bin 6'ya yükseldi.
Ortaya çıkan tablo, tüketicilerin ambalaj iadesine yönelik yeni modele ilgisinin daha uygulamanın başlangıç döneminde yüksek seviyeye ulaştığını gösterdi.
Sistemin temelinde plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının diğer atıklardan ayrılarak doğrudan geri dönüşüm zincirine dahil edilmesi bulunuyor. Toplanan ambalajların hareketi dijital altyapı üzerinden takip edilirken, geri kazanım sürecinin daha kontrollü ve izlenebilir hale getirilmesi amaçlanıyor.
DOA logolu ambalajını getirene 1 TL teşvik veriliyorYeni sistemin vatandaşları doğrudan ilgilendiren en dikkat çekici bölümü ise ambalaj başına verilen teşvik bedeli oldu.
Üzerinde DOA logosu bulunan uygun plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarını depozito iade makinelerine ya da manuel iade noktalarına teslim eden kullanıcılar, her ambalaj için 1 TL teşvik bedeli kazanıyor.
İade makinelerinde gerçekleştirilen işlemin ardından kazanılan tutar, DOA uygulamasında bulunan dijital cüzdana aktarılıyor. Böylece tüketiciler hem kullandıkları ambalajların geri dönüşüm sürecine dahil edilmesini sağlıyor hem de yaptıkları iadeler karşılığında ekonomik teşvik elde ediyor.
Ambalajların kaynağında ayrı toplanmasını teşvik eden uygulamayla özellikle sokaklara, doğaya ve evsel atıklara karışan içecek ambalajlarının miktarının azaltılması hedefleniyor.
Depozito uygulaması yalnızca bireysel kullanıcıları kapsamıyor. Otel, restoran ve kafeler de sistemin önemli parçalarından biri olacak.
Zorunlu uygulama süreci kapsamında faaliyet gösteren işletmelerin Depozito Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden ekim ayı sonuna kadar kayıt işlemlerini tamamlaması gerekiyor. İşletmeler ayrıca birlikte çalışacakları yetkilendirilmiş saha operatörlerini belirleyecek.
Belirlenen süre içerisinde yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmeler hakkında ilgili mevzuat doğrultusunda idari işlem uygulanabilecek.
Sisteme kayıt olan işletmelerde biriktirilen DOA logolu ambalajlar, yetkilendirilmiş saha operatörleri tarafından düzenli aralıklarla teslim alınacak. Toplanan ambalajlar daha sonra geri dönüşüm zincirine gönderilecek.
İşletmelere her ambalaj için 20 kuruş ödenecekDOA sistemine dahil olan işletmeler için de ayrı bir teşvik modeli uygulanıyor. Geri dönüşüm sistemine kazandırılan her uygun DOA logolu ambalaj karşılığında işletmelere 20 kuruş teşvik bedeli ödenmesi öngörülüyor.
Ambalajların toplanması, taşınması ve doğrulanması gibi aşamalar dijital sistem üzerinden takip edilecek. Böylece hangi ambalajın sisteme ne zaman dahil edildiğinden taşıma sürecine kadar birçok işlemin kayıt altında tutulması hedefleniyor.
Yeni modelle geri dönüşüm sürecindeki kayıt dışılığın azaltılması, ambalaj atıklarının kontrollü şekilde toplanması ve ekonomik değeri bulunan malzemelerin yeniden üretim süreçlerine dahil edilmesi amaçlanıyor.
DOA sisteminin uzun vadeli hedefleri ise dikkat çekici rakamlar içeriyor. Türkiye'de her yıl piyasaya yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının sürüldüğü belirtilirken, bu ambalajların önemli bölümünün depozito sistemi aracılığıyla geri kazanılması planlanıyor.
Sistemin ekonomiye yıllık yaklaşık 30 milyar TL katkı sağlaması hedefleniyor. İlk aşamada içecek ambalajlarındaki geri kazanım oranının yüzde 50 seviyesine çıkarılması beklenirken, sistemin tam anlamıyla yaygınlaşmasının ardından bu oranın yüzde 80'e ulaşması amaçlanıyor.
Depozito uygulamasının çevresel ve ekonomik etkilerinin yanı sıra istihdam alanında da yeni fırsatlar oluşturması bekleniyor. Yapılan planlamalara göre sistemin önümüzdeki 20 ila 30 yıllık dönemde yaklaşık 20 bin kişilik istihdam alanı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Türkiye genelinde 1 Temmuz'da başlayan yeni dönemde ilk 10 günde ulaşılan 18 milyon 775 bin 861 ambalajlık geri dönüşüm rakamı, DOA sisteminin önümüzdeki süreçte günlük yaşamın önemli parçalarından biri haline gelebileceğine yönelik güçlü bir işaret olarak görülüyor.
Kaynak: AA
Güncel, 2026.07.11 15:57