Hasta hakkı var adı yok!

Tüm bunlara rağmen eleştiriler; yetkililerin sorunların kaynağına inmek yerine kurumlara ulaşan şikayetleri değerlendirmekle yetinmeleri yönünde. Hasta ve Hasta Yakını Hakları Derneği Başkanı Leyla Ezgi'ye göre buzdağının alt kısmı görmezden geliniyor.

Sağlık Bakanlığı tarafından 01.08.1998 tarihinde yayımlanan "Hasta Hakları Yönetmeliği"nin uygulanmasını sağlamak üzere 15 Ekim 2003 tarihinde "Sağlık Tesislerinde Hasta Hakları Uygulamalarına İlişkin Yönerge" yayımlanarak yönetmeliğin uygulamaya geçilmesi için çalışmalar başlatıldı. Bu doğrultuda Hasta Hakları Şube Müdürlüğü kuruldu. Tüm bu gelişmeler olurken, sosyal paylaşımın artmasıyla hasta hakları ihlallerinin de arttığı kamuoyunda yankılanmaya başlandı. Hasta ve Hasta Yakını Hakları Derneği (HAYAD) Başkanı Leyla Ezgi'ye göre hasta hakları ihlalleri kamuyoundaki algının aksine münferit birkaç olaydan ibaret değil. Konunun boyutları şaşırtıcı nitelikte.

ÖZEL-KAMU FARKI
HAYAD Başkanı Leyla Ezgi, THELİRA'ya yaptığı açıklamada sağlık reformu adı altında yapılan düzenlemelerle kişilerin hizmet almasının savunulanın aksine eskisine göre daha da zorlaştığını iddia etti. Ezgi'ye göre sağlık reformu çerçevesinde kamu hastaneleri ile özel hastaneler arasındaki fark açıldı. Leyla Ezgi; "Eski sistemde hiç olmazsa parası olmayan sağlık hizmetine ulaşabiliyordu ve ihlaller bu boyutlarda değildi." dedi. Ezgi, artan yoksulluğun sağlık hizmetine ulaşma konusunda da ciddi etkileri olduğunu söylerken son dönemde sayısı artan tıp fakültelerinin vatandaşta endişe yarattığını belirtti.

TAAHHÜTNAME...
Özel hastaneye gidildiğinde, hastaneye girer girmez hastalara çıkan masrafların tamamının hizmeti alan tarafından ödeneceğini belirten bir taahhütname imzalatılıyor. Bu taahhütnamenin ekine hastanın her türlü konuda bilgilendirildiğini gösteren bilgilendirme formu da konuyor. Taahhütnameyi imzalayan hasta bu ücretleri daha sonra SGK' dan talep edemiyor. Taahhütnameyi imzalamayan hasta hizmet alamıyor. Bilgilendirme formu ameliyatlardan bile on dakika önce imzalatılıyor. Ameliyat öncesi psikoloji ile hasta zaten başka bir şey düşünecek durumda olmuyor. Ne bilgilendiriliyor ne de imzaladığı şeyin ne olduğunu biliyor. Hasta ve Hasta Yakını Hakları Derneği tarafından özel hastanelerde imzalatılan taahhütname konusunda dava açılmış, yıllardır sonuca ulaşılamamış. 2005'den bu yana görülen davaları var.

ÖLÜMÜ GÖRÜP SITMAYA RAZI OLMAK
Tam gün yasasının tecrübeli ve kalifiye pek çok hekimin devlet hastanelerinden ayrılmasına yol açtığını söyleyen Leyla Ezgi, bu durumun hastaları bazı seçimlere zorladığını fakat bu zorlamanın da maddi açıdan daha şanslı olanlar için geçerli olabildiğini söyledi. Dernek Başkanı Ezgi, hastanın sağlık hizmetine ulaşmakta zorlandığını, hali hazırda hastalıktan muzdarip olan vatandaşın zorlukla ulaştığı hizmeti aldıktan sonra ihlallerin peşine düşecek gücü kendinde bulamadığını söyledi. Sağlık kuruluşlarında bilgilendirmenin talep edilmesi halinde yapıldığını fakat bunun da neredeyse yapılmamış sayılacak derecede yetersiz olduğunu gözlemlediklerini belirtti.

HAKKIM VAR MI?
Yapılması gereken hallerde bile bilgilendirme yapılmadığını, hakkını bilmeyen vatandaşın çoğu zaman bir eylemin ihlal olup olmadığını tartamadığını söyleyen Ezgi; bilgi ve işlem mekanizmasının kör topal çalıştığını belirtti.

SORUNLARI ZABITA MI ÇÖZECEK?
Türkiye'deki hasta hakkı ihlalleri konusunda bir istatistik olmadığını belirten Leyla Ezgi, olayların bu kapsamda münferit olarak değerlendirildiğini söyledi. Devletin gücünü sadece olayları zabıta önlemleriyle çözmek için kullandığını söyleyen Ezgi, kontrol mekanizmasının geliştirilmesinin elzem olduğunu fakat münferit şikayetleri sonuca bağlamanın sorunlar yumağını çözmediğini iddia etti.

Ezgi, istatistiğin sadece ne kadar ihlal olduğunu ve ne kadarının çözüldüğünü görmek için kullanılacak bir bilim olmadığını, uzmanlar tarafından toplanacak bu bilgilerin sorunların çözümleri için yapılacak çalışmaların ana kaynağı olarak kullanılabileceğini söyledi.

RANDEVU SİSTEMİ GÖRÜNDÜĞÜ GİBİ DEĞİL
Leyla Ezgi, sadece dernek başkanı olarak değil bir vatandaş olarak da kendi adına sağlık hizmeti almak için ya da bir akrabasına refakat etmek için hastanelere çokça gittiğini söyledi. Ezgi, hasta ve hasta yakını hakları ihlallerini en yakından takip edenlerden biri olması itibariyle konunun boyutlarını bildiğini ve bunun kendisini umutsuzluğa ittiğini söyledi. İnternet randevu sisteminin kısıtlı olduğunu, pek çok alt dalda internet üzerinden veya telefon yoluyla randevu alınamadığını söyleyen Ezgi, işin randevu almakla bitmediğini, spesifik alanlarda randevu alan hastaların o gün hizmet alamama ihtimallerinin yüksek olduğunu belirtti. Spotların İstanbul, Ankara gibi şehirler üzerinde olduğunu, buradaki vatandaşların daha çok şikayette bulunduğunu söyleyen Ezgi, Anadolu'daki hastanelerin durumunun içler acısı olduğunu belirtti. Anadolu'daki hastanelerde pek çok ana dalda uzman hekim bulunmadığını söyleyen Leyla Ezgi, Anadolu'daki vatandaşın ya sağlık hizmeti alamadığını ya da hizmet almak için başka illere seyahat ettiğini ekledi. Bu seyahatlerin bedelinin ağır olduğunu söyleyen Ezgi, sağlık reformu adı altında cilalanan sistemin bu sorunları görmezden geldiğini belirtti.

SAĞLIK BAKANLIĞI'NIN ÇALIŞMALARI
Hasta hakları alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarına uygulama ve işleyiş tanıtıldı. Uygulama başlatılmadan önce hastanelerin ilgili Hasta Hakları Kurul Başkanlarına ve Hasta Hakları Birim Sorumlularına yönelik Hasta Hakları ve Uygulamalarına ilişkin hizmet içi eğitim verildi. Hastaların veya hasta yakınlarının tüm müracaatlarını iletmeleri için birimler kuruldu. İllerde oluşturulan Hasta Hakları İl Koordinatörleri ildeki tüm hasta hakları uygulamalarından sorumlu olarak çalışmaya başladı.

HEKİM SEÇME UYGULAMASI
En temel hasta haklarından olan Hekim Seçme Uygulaması Eylül 2004'de 9 hastane ile başlatıldı. Hekim seçme uygulamasına geçilen hastanelerde poliklinik muayene oda sayıları arttı. Bu vatandaşların poliklinik bekleme sürelerini azalttı ve hekimin hastaya ayırdığı süre arttı. Hekim Seçme hizmetlerinin usul ve esaslarının belirlenmesi amacıyla yönerge çalışması yapıldı ve yayımlandı.
Hasta Hakları ve Uygulamaları Konusunda Toplumu Bilinçlendirme Eğitimi Projesi başlatıldı. Sağlık Bakanlığı ve Hasta Hakları ve Sağlıklı Yaşam Derneği tarafından  Hasta Hakları Eğitici Eğitimi Kursu düzenlendi.  Bu yöndeki sivil toplum kuruluşlarının çalışmaları desteklendi.

HASTA HAKLARI BİRİMLERİ
16-17 Kasım 2005 tarihlerinde Ankara'da "I.Ulusal Hasta Hakları Sempozyumu" düzenlenerek vatandaşların ve konuyla ilgisi olan kişilerin dikkati çekildi. Sempozyumda bakanlık uygulamaları kamuoyu ile paylaşıldı.
2006 yılı sonu itibariyle hastanelerde hasta hakları birim ve kurulları kurularak hasta hakları uygulamaları başlatıldı.

NEREYE BAŞVURMALI
Hasta ve hasta yakınları hem ihlalin yapıldığı sağlık kurumuna, tabip odalarına, Sağlık Bakanlığı'na şikayette bulunabilirler. Hasta, hekimin kendisine yanlış işlem yaptığını düşünürse mahkemeye de başvurabilir. Hasta hakları dernekleri bu konuda yol göstericilik görevlerini yerine getiriyor. Şikayet Sağlık Bakanlığı'nın web sitesinden ya da Alo 184 SABİM hattına yapılan aramam ile iletilebiliyor.

ŞİKAYET VE ÇÖZÜM
2010 yılında hasta hakları birimlerine başvuran 125.387 vatandaşın sorunu yerinde çözüldü. 2010 yılında hasta hakları kurulunda görüşülen şikayet ve önerilere ilişkin başvuruların sayısı 17.299 olarak gerçekleşti. 2011 yılında sorunları yerinde çözülen vatandaş sayısı artarak 150.076 oldu. 2011 yılında kurulda görüşülen dosya sayısı da artarak 29.190 oldu.

İSTATİSTİK
2011 Yılında Hasta Hakları Kurullarında görüşülen 29.190 başvurunun % 57' si erkek başvuranlara ait. Başvuruların % 29' u 41 yaş ve üzerine ait, görüşülen başvuruda lise ve üniversite eğitim düzeyine sahip olanlar % 34 lük paylara sahip.
Poliklinik hizmetleri başvuru yapılan birimler arasında % 42 ile en büyük paya sahip, ardından acil servisler başvuru sıralamasında en çok şikayet edilen ikinci birim konumunda yer almakta. Hizmetten faydalanamama % 46 ile başvurularda en fazla paya sahip durumda.
Kurullarda görüşülen başvurulardan % 61' inde ihlal yok, % 12' sinde ihlal var kararı alınmış. Hakkında başvuru yapılan çalışanlardan % 60' ı uzman hekim, hekim ve diş hekimi.

Not: Konu ile ilgili Sağlık Bakanlığı yetkililerinden yoğunlukları sebebiyle açıklama alamadık.

HUKUKÇULAR DA İLGİSİZ KALMADI
Türkiye'nin ilk ve en büyük internet hukuk paylaşım platformu Türk Hukuk Sitesi'nde Hasta Hakları Hukuki Destek Merkezi (HASDEM) kuruldu.HASDEM, Türk Hukuk Sitesi Hasta Hakları Çalışma Grubu tarafından kurulan ve yönetilen sanal bir destek merkezi.

HASDEM forum alanında hukukçular mağdur durumda olan kişilere hasta haklarına ilişkin problemlerinde önerilerde bulunuyor. HASDEM hasta ve hasta yakını hakları ihlalleri ile karşılaşan mağdurların internet ortamında kimliklerini gizleyerek sorunlarını paylaşmalarına ve hukukçuların destek mesajlarına ulaşmalarına yardımcı oluyor. HASDEM'de hasta hakları eğitim çalışması da yapılıyor.
Hasta Hakları Hukuki Destek Merkezi'ne bu bağlantı noktasından ulaşılabilir: http://www.turkhukuksitesi.com/hasta_haklari.php
 

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Sağlık, 2013.02.15 14:48