Yıl sonuna kadar bakkal ve marketlere 10 bin el terminali dağıtılması hedeflenirken mahalle esnafı teslim aldığı ambalaj başına 30 kuruş hizmet bedeli elde edecek.
Türkiye'nin 81 ilinde uygulanmaya başlanan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi kapsamında bakkallar da iade noktasına dönüşüyor. Bakkal ve marketlere yıl sonuna kadar en az 10 bin el terminalinin dağıtılması hedeflenirken, HORECA (otel, restoran, kafe) sektörünün de sisteme dâhil edilmesiyle yılda 25 milyar atık ambalaj ham maddeye dönüştürülecek.
1 Temmuz itibarıyla uygulamaya giren DOA sisteminin devreye girmesinin üzerinden henüz 10 gün gibi kısa bir süre geçmesine rağmen 20 milyon ambalaj başarıyla iade edildi ve geri dönüşüm zincirine dâhil edildi. Mobil uygulamayla sisteme kaydolan vatandaşların sayısı ise 2 milyon barajını aştı. Sistemin halk tarafından benimsendiğine dikkat çeken Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Nurullah Öztürk, "Bugün dünyada Almanya, Danimarka, Hollanda gibi pek çok ülkede depozito sistemleri uzun yıllardır uygulanıyor. Ancak Türkiye olarak bizim kurduğumuz DOA Sistemi, sadece ambalajın fiziki olarak toplanmasından ibaret değil.
Biz; üreticiden tüketiciye, iade noktalarından lisanslı geri dönüşüm tesislerine kadar tüm süreci uçtan uca dijital olarak izleyen bütünleşik bir kaynak yönetimi modeli tasarladık. Bu ölçekte tek bir merkezden, gerçek zamanlı veri akışıyla yönetilen dünyadaki ilk ve en büyük ulusal depozito sistemine sahibiz" dedi.
Öztürk, DOA Sistemi'nin tabana yayılması için el terminalleri ile "Manuel İade Noktaları" oluşturacaklarını belirterek, "Büyük şehirlerdeki yoğun alışveriş merkezlerinde ve süpermarketlerde 2 bin 500 adet Depozito İade Makinesi (DİM) aktif olarak kullanılırken bu sayıyı 20 bin adede çıkaracağız.
Ayrıca mahalle aralarındaki bakkalları, büfeleri, küçük marketleri ve yerel esnafı da sisteme el terminalleri ile entegre edeceğiz. El terminalleri; akıllı barkod okuyucu ve dijital doğrulama sistemleriyle donatılmış özel cihazlar.
Tüketici, elindeki DOA logolu ambalajları mahalle bakkalına getirdiğinde, esnaf el terminali yardımıyla ambalaj üzerindeki özel güvenlikli işareti ve barkodu saniyeler içinde taratacak. Doğrulama işlemi tamamlandığı anda tüketicinin mobil uygulamasındaki DOA Cüzdan karekodu el terminaline okutulacak ve ambalaj başına 1 TL'lik teşvik bedeli tüketicinin hesabına yansıtılacak" diye konuştu.
10 milyar TL'lik teşvik
Sistemde esnafın doğrudan kazanç sağlayan bir iş ortağı hâline geldiğini vurgulayan Öztürk, "Bakkal ve büfelerimiz el terminalleri ile sisteme kaydettikleri her depozitolu ambalaj için 30 kuruş hizmet bedeli kazanacak. Bu sayede esnafımız hem mahallesindeki yeşil dönüşüme liderlik edecek hem de dükkânına gelen müşteri trafiğini artırarak ek bir gelir kapısı elde etmiş olacak. 2026 yılı sonuna kadar en az 10 bin manuel iade noktasını el terminalleriyle donatarak sisteme dahil etmeyi hedefliyoruz. 2027 yılı sonunda ise bu sayıyı 30 bine ulaştırarak Türkiye'nin en ücra köşesine ulaşacağız" ifadelerini kullandı. Öztürk, iki yıllık adaptasyon sürecinde 10 milyar liralık bir teşvik verilmesini öngördüklerini, projenin üçüncü fazında ise depozito bedeli uygulamasına geçileceğini bildirdi.
Restoran ve kafelere 20 kuruş iade
Türkiye'nin haberine göre; otel, restoran ve kafelerde tüketilen su, meşrubat, soda gibi ürünlerin ambalajlarının çöpe gitmesini önlemek amacıyla, tüm HORECA işletmelerine yönelik yeni bir çalışma modeli devreye alınıyor. HORECA işletmeleri de tıpkı geleneksel esnaf gibi topladıkları ambalajlar üzerinden 20 kuruş teşvik alacak. HORECA işletmelerinin Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) üzerindeki kayıt işlemlerini en geç ekim ayı sonuna kadar tamamlamaları gerekiyor.
Cari açık 600 milyon dolar azalacak
- Uygulama ile içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35-40 oranında bir azalma öngörülüyor.
- Geri kazandırılan ham maddeler sayesinde ülke ekonomisine ve cari açığın azaltılmasına yılda en az 600 milyon dolar doğrudan katkı sağlanması hedefleniyor.
- Sistemin tam kapasite çalışmasıyla birlikte yıllık 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu elde edilecek ve 3,6 milyon varil petrolün kullanılması önlenecek.
- Atmosfere salınan sera gazı emisyonlarında yıllık yaklaşık 37 bin ton azalma sağlanarak iklim değişikliğiyle mücadeleye doğrudan destek verilecek.
Uzun kuyruklara karşı yeni tedbir
Öztürk, uygulama kapsamında suistimallerin önüne geçmek için bazı tedbirleri devreye soktuklarını belirterek, "Uygulamada bir kişi için günlük 200 iade sınırı var. Ancak başkalarının kimlik numaralarını kullanarak bu sayıyı artırıyorlar. Bu da makine önlerinde kuyruk oluşturuyor. Bunun önüne geçmek için kimlik numarası ile iadeyi kaldırdık. Sadece uygulama üzerinden bir defa iade yapılabiliyor" ifadelerini kullandı.
85 kuruşluk artışı fırsata çevirdiler
DOA sisteminin devreye girmesiyle birlikte pet şişe sular zamlanmıştı. Nurullah Öztürk, zamlara yönelik inceleme başlatıldığını belirterek, "Uygulama 'kirleten öder' esasına dayanıyor. Dolayısıyla piyasaya ambalajlı ürün süren firmalardan depozito katılım bedeli (DEKAB) alınıyor. Uygulama ile bu bedel 85 kuruş artmıştı. Ancak pet şişe sularında bunun çok üzerinde artışlar olduğunu gördük. Zamlar ile ilgili incelemeler sürüyor" dedi.
Kaynak: BURSADA BUGÜN
Güncel, 2026.07.17 09:23