Avrupa Birliği (AB) ve üye ülkeler, internet ortamında kontrolsüz şekilde vakit geçirilmesi nedeniyle çocuk ve gençler için sosyal medya kısıtlaması getirmeye yönelik çalışmalarına hız verdi.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez'in 16 yaşın altındaki çocukların sosyal paylaşım ağlarına erişimine yasak getireceklerini açıklamasının ardından Avrupa'da bu yönde atılan adımlar ve çalışmalar yeniden gündeme geldi.
Dijital ortamda geçirilen süre her geçen gün toplum genelinde giderek artıyor ve çevrim içi platformlarda algı manipülasyonu, dezenformasyon, nefret söylemleri, kişisel verilerin ihlaliyle dolandırıcılık gibi suçlar daha sık meydana geliyor.
Bunların yanı sıra özellikle dijital zorbalık ve uygunsuz içeriklere maruz kalma gibi olumsuzluklarla sosyal medya kullanıcıları arasında en hassas grup olarak değerlendirilebilecek çocuklar da karşılaşıyor.
Çocukların dijital ortamda korunması için dünya genelinde ülkeler ve uluslararası organizasyonlar, sosyal medya şirketlerine yönelik yasal düzenlemeler getiriyor, bazı ülkelerde ise halihazırda bu alanda düzenlemeler mevcut.
AB ve üye ülkeler de düzenlemelerin gündemde olduğu veya çoktan uygulamaya alındığı yerler arasında bulunuyor.
AB Komisyonu, İspanya örneğindeki gibi üye ülkelerin ulusal düzeyde çocukların korunması için sosyal medyaya kısıtlama getirme girişimlerine olumlu yaklaşıyor.
Komisyon, yaş doğrulama konusunda üye ülkelerle işbirliği içinde Birlik genelinde "uyumlu yaklaşım" geliştirmek için çalışmalarını sürdürüyor.
AP'den "sosyal medyada 16 yaş sınırı" çağrısı
Avrupa Parlamentosu (AP) milletvekilleri, Birlik topraklarında çocukların sosyal medyaya erişimi için 16 yaş sınırı getirilmesi çağrısı yapan raporu kabul etti.
AB'nin diğer kurumlarına tavsiye niteliğindeki raporda ayrıca, 13 ila 16 yaşındaki çocukların dijital platformlara ebeveyn izniyle erişebilmesi talep ediliyor.
Raporda, AB Komisyonunun Birlik genelinde yaş doğrulama uygulaması geliştirmesi ve sosyal medya platformlarının ürünlerinin güvenli ve yaşa uygun tasarıma sahip olması gerektiği vurgulanıyor.
Çocukların çevrim içi ortamda karşılaştığı fiziksel ve ruhsal sağlık risklerine dikkat çekilen raporda, bağımlılığı artırabilen, çocukların konsantre olma ve çevrim içi içeriklerle sağlıklı etkileşim kurma yeteneğine zarar veren "manipülatif stratejilere" karşı korunma sağlanması talep ediliyor.
AB ülkelerindeki durum
Bazı AB ülkelerinde çocukların sosyal medya platformlarına erişimini ebeveyn iznine bağlayan yasalar bulunurken çoğu ülke sosyal medyaya yaş kısıtlaması getirme çalışmalarını sürdürüyor.
Yunanistan'da 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını kısıtlayan ve ebeveyn kontrolü içeren "Kids Wallet" isimli uygulama Kasım 2025'ten bu yana yürürlükte. Ülkenin Dijital Yönetişim Bakanlığı 15 yaş altındaki çocuklara sosyal medya yasağının uygulanmasına yönelik başka hazırlıkları da sürdürüyor.
Danimarka hükümeti, 7 Kasım 2025'te 13 yaş altındakilerin sosyal medya platformlarına girişinin yasaklanmasında ve 13-15 yaşındakilerin de ebeveyn izniyle belirli platformlara erişimine izin verilmesinde anlaşmaya varırken konunun parlamentoda görüşülmesi bekleniyor.
Fransa'da Ulusal Meclis, 15 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarına erişimini yasaklamaya yönelik yasa tasarısını kabul etti. Tasarının, gelecek haftalarda Parlamento'nun üst kanadı Senato'da görüşülmesi bekleniyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un da desteklediği yasa tasarısının eylülde, yeni öğretim yılında yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Almanya'da hükümet tarafından kurulan "Dijital Dünyada Çocuk ve Genç Koruma" komisyonunun, bu yıl içinde yaş sınırları ve okullarda cep telefonu yasağı gibi konularda öneriler sunması bekleniyor. Ülkede ayrıca 13-16 yaşındaki çocukların sosyal medyayı kullanabilmesi için ebeveyn izni gerekiyor.
İtalya'da da 14 yaş altının sosyal medya hesabı oluşturabilmesi için ebeveyn izni gerekiyor. Ayrıca, ülkede çocukların korunması için daha katı kuralların getirilmesine yönelik siyasi diyaloglar sürüyor.
Avusturya, 14 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarında hesap açmalarını yasaklamayı planlıyor.
Slovenya, Norveç ve Çekya'da da 15 yaşının altındaki çocuklara sosyal medya yasağı getirmeye yönelik yasa tasarıları hazırlanıyor.
Belçika'da ilkokul ve ortaokullarda cep telefonu ile diğer elektronik cihazların kullanımını yasaklayan yasa yürürlükte bulunuyor. Ülkede, sosyal medya kullanımına yönelik yaş kısıtlaması getirilmesine yönelik siyasi diyaloglar sürüyor.
İspanya da sosyal medya erişimine 16 yaş kısıtlaması getirmeyi planlıyor. Sosyal medya platformlarına sert eleştiriler yönelten İspanya Başbakanı Sanchez, son olarak sosyal medyanın bir tür "Vahşi Batı"ya, başarısız bir devlete dönüştüğünü belirtti.
Sanchez, içerik kaldırılmasının reddedilmesi durumunda cezai suçlamalar yürütülmesi, algoritma manipülasyonunun cezalandırılması ve özellikle çocukları etkileyen sosyal medyada işlenen suçları soruşturmak için savcılıkla işbirliği yapılması gibi önlemleri sosyal medyaya karşı alacaklarını ifade etti.
Sanchez'e tepkiler
Sanchez'in sosyal paylaşım ağlarına yönelik 16 yaş sınırlaması getireceklerini açıklaması sonrasında ABD'li iş insanı, X ve SpaceX şirketlerinin sahibi Elon Musk, ardından Telegram uygulamasının kurucu ortağı ve teknoloji sektöründeki Rus iş insanı Pavel Durov kendisine sert eleştirilerde bulundu.
Musk, Sanchez'in bu açıklamalarının ardından İspanya Başbakanını "zalim" ve "totaliter faşist" olarak nitelendirdi.
Durov da Sanchez'in uygulamaya koymayı planladığı düzenlemelerin "internet özgürlüklerini tehdit ettiğini" ve "tehlikeli" olduğunu öne sürerek, bunun "İspanya'yı, koruma kisvesi altında bir gözetim devleti haline dönüştüreceğini" savundu.
Sanchez de Durov'a karşılık vererek, "Tekno-oligarklar havlasınlar. Bu bizim yolumuza devam ettiğimizin bir işareti." ifadelerini kullandı.
"Çok daha güçlü" düzenlemelere ihtiyaç var
AP milletvekili Barry Andrews, AA muhabirine yaptığı yazılı açıklamada, hem AB hem de üye devletler seviyesinde sosyal medyaya yönelik "çok daha güçlü" düzenlemelere ihtiyaç olduğunu belirterek "Çünkü sosyal medya çocuklar için son derece zararlı olabiliyor." ifadesini kullandı.
Yürürlükte olan Dijital Hizmetler Yasası'nın (DSA) AB Komisyonu tarafından "daha hızlı ve kararlı" şekilde uygulanması gerektiğini kaydeden Andrews, "AB, bu konuda ABD'den gelen baskılara karşı durmalı." değerlendirmesini yaptı.
Andrews, AB'nin bu yıl içinde Dijital Cüzdan (Digital Wallet) çerçevesini uygulamaya koyacağını aktararak bu sistemle çevrim içi ortamda yaş doğrulaması imkanının tanınacağını ve çocukların "korkunç içeriklerle" karşılaşmasının önleneceğini belirtti.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'e DSA'yı çok daha güçlü şekilde uygulama çağrısı yapan Andrews, "Bu, kurallara uymayan platformlara yönelik daha fazla soruşturma ve daha yüksek para cezaları anlamına geliyor." ifadesini kullandı.
Kaynak: AA
Dünya, 2026.02.09 11:27