Türkiye'de üretim yapan, yeni ürün geliştiren ve teknolojik yeniliklere imza atan küçük ve orta ölçekli işletmeler için patent sürecinde önemli bir maliyet avantajı sağlandı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hayata geçirilen yeni düzenlemeyle, ilk kez patent başvurusu yapacak KOBİ'lerin belirli işlem ücretlerinde yüzde 75 indirim uygulanacak. Yapay zekâ alanında geliştirilen bazı yenilikler için de patent sürecini hızlandıracak araştırma hizmetinde yüzde 50'lik indirim devreye alınacak.
Türkiye'de yerli üretimin, teknolojik gelişimin ve yenilikçi fikirlerin desteklenmesi amacıyla fikri mülkiyet alanında yeni bir adım atıldı. Türk Patent ve Marka Kurumu'nun (TÜRKPATENT) 2026 yılı ücret tarifesinde yapılan değişiklik, özellikle patent başvurusunun maliyetini karşılamakta zorlanan küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından dikkat çekici bir gelişme oldu.
Düzenlemenin en önemli ayağını, daha önce patent başvurusu gerçekleştirmemiş KOBİ'lere yönelik destek oluşturuyor. Yeni uygulamayla birlikte işletmelerin ilk patent başvurusu sırasında ödemesi gereken başvuru, araştırma ve inceleme raporu ücretlerinde önemli ölçüde indirim yapılacak. Böylece yeni bir buluşu koruma altına almak isteyen işletmelerin karşılaştığı başlangıç maliyetlerinin azaltılması hedefleniyor.
İlk kez patent alacak KOBİ'lere yüzde 75 ücret avantajı
Yeni düzenlemenin kapsamına giren KOBİ'ler, ilk patent başvurularında üç temel işlem için indirimden yararlanabilecek. Patent başvuru ücreti, araştırma raporu düzenleme ücreti ve inceleme raporu ücretinde uygulanacak yüzde 75'lik indirim, işletmelerin fikri mülkiyet haklarını koruma sürecini daha erişilebilir hale getirecek.
Patent başvurusu, bir işletmenin geliştirdiği teknik yeniliğin hukuki koruma altına alınması bakımından büyük önem taşıyor. Ancak başvuru sürecinde farklı aşamalarda ortaya çıkan ücretler, özellikle sınırlı bütçeyle faaliyet gösteren küçük işletmeler için caydırıcı olabiliyor. Yeni teşvikle birlikte bu maliyetlerin azaltılması ve daha fazla işletmenin geliştirdiği buluşları kayıt altına alması amaçlanıyor.
Yüzde 75 oranındaki indirim, yalnızca ilk kez patent başvurusu yapacak KOBİ'ler için uygulanacak. Bu nedenle destekten yararlanmak isteyen işletmeler açısından daha önce gerçekleştirilmiş patent başvurusu bulunup bulunmadığı önem taşıyor. Düzenleme, özellikle kendi teknolojisini geliştiren, üretim süreçlerinde yenilik yapan veya yeni ürün ortaya koyan işletmelerin patent sistemine katılımını artırabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yapay zekâ patentlerinde de yüzde 50 indirim uygulanacak
Düzenlemenin bir diğer önemli başlığı ise yapay zekâ teknolojileriyle ilgili patent başvuruları oldu. Son yıllarda üretimden sağlığa, yazılımdan otomasyona kadar pek çok alanda kullanılan yapay zekâ çözümlerinin geliştirilmesi, bu alandaki fikri mülkiyet haklarının korunmasını da daha önemli hale getirdi.
Bu kapsamda, yapay zekâ alanında belirli sınıflandırmaya giren patent başvuruları için acil araştırma raporu düzenleme ücretinde yüzde 50 indirim sağlanacak. Uygulama, Uluslararası Patent Sınıflandırması (IPC) sisteminde G06N sınıfı kapsamında değerlendirilen başvuruları kapsıyor.
G06N sınıflandırması, yapay zekâya ilişkin belirli hesaplama sistemleri ve yöntemleriyle bağlantılı teknolojileri içeriyor. Bu alanda yenilik geliştiren işletmelerin ve girişimcilerin patent süreçlerinde maliyet avantajı elde etmesi, Türkiye'de yapay zekâ odaklı çalışmaların fikri mülkiyet korumasına alınmasını teşvik etmeyi hedefliyor.
Burada KOBİ'lere yönelik ilk patent başvurusu indirimiyle yapay zekâ alanındaki acil araştırma raporu indiriminin farklı uygulamalar olduğuna dikkat çekiliyor. İlk destek, belirlenen şartları taşıyan KOBİ'lerin ilk patent başvurusundaki üç temel ücret kalemini kapsarken, diğer indirim belirli yapay zekâ patent başvurularında acil araştırma hizmetine yönelik uygulanacak.
TÜRKPATENT'in 2026 ücret tarifesinde değişiklik yapıldı
İndirim kararının hukuki dayanağını, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından uygulanan 2026 yılı ücret tarifesinde gerçekleştirilen değişiklik oluşturdu. Düzenlemeye ilişkin tebliğ değişikliği Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Böylece KOBİ'ler ve yapay zekâ alanında faaliyet gösteren yenilikçi girişimler için açıklanan indirimlerin uygulanmasının önü açıldı.
Patent başvuru sürecinde araştırma ve inceleme raporları, ortaya konulan buluşun teknik özelliklerinin değerlendirilmesi açısından önemli bir yere sahip. Bu işlemlerin maliyetinde sağlanacak indirim, işletmelerin yalnızca başvuru aşamasında değil, patent değerlendirme sürecinde de ekonomik açıdan rahatlamasına katkı sunabilecek.
Özellikle Ar-Ge faaliyetlerine kaynak ayıran ancak patent başvurusu konusunda maliyet hesabı yapmak zorunda kalan işletmelerin yeni uygulamayı değerlendirmesi bekleniyor. Bir buluşun patentle korunması, işletmelere geliştirdikleri teknolojiyi ticari açıdan değerlendirme ve fikri mülkiyet haklarını güvence altına alma imkânı sağlıyor.
Bakan Kacır: Yenilikçi fikirlerin katma değere dönüşmesini istiyoruz
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da yeni uygulamayı sosyal medya hesabından duyurarak düzenlemenin temel amacının yerli buluşları ve yapay zekâ alanındaki yenilikleri teşvik etmek olduğunu belirtti.
Kacır, Türk Patent ve Marka Kurumu aracılığıyla hayata geçirilen indirimlerin KOBİ'lerin patent başvurularını kolaylaştıracağını ifade etti. İlk kez patent başvurusunda bulunacak işletmelerin başvuru, araştırma ve inceleme raporu ücretlerinde yüzde 75 indirimden yararlanacağını açıklayan Kacır, G06N IPC sınıfındaki yapay zekâ patent başvuruları için de acil araştırma raporu ücretinin yüzde 50 düşürüldüğünü bildirdi.
Girişimcilik ve teknoloji yatırımlarının desteklenmesinin önemine işaret eden Bakan Kacır, Türkiye'de geliştirilen yeniliklerin yalnızca fikir aşamasında kalmaması, ekonomik değer oluşturan buluşlara dönüşmesi için çalışmaların devam edeceğini vurguladı.
Yeni ücret düzenlemesi, özellikle ilk kez patent almayı düşünen KOBİ'ler için önemli bir fırsat sunuyor. Yerli üretimde rekabet gücünün artırılması, işletmelerin kendi teknolojilerini geliştirmeye yönlendirilmesi ve yapay zekâ alanındaki buluşların korunması açısından indirimlerin nasıl bir karşılık bulacağı ise önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek.
Kaynak: AA
Ekonomi, 2026.11.01 08:17