Türkiye'nin beşinci büyük doğal gölü olan İznik Gölü'nde su seviyesindeki düşüş ve kıyıdaki çekilme dikkat çekici boyutlara ulaştı. Gölün bazı noktalarında kıyı şeridinin yaklaşık 200 metre geri çekildiği görülürken, su seviyesindeki düşüş balıkçılığı da olumsuz etkiliyor.
İznik Gölü, son yıllarda giderek daha fazla su kaybediyor. Kış ve ilkbahar döneminde barajları dolduracak seviyede yağışlar yaşanmasına rağmen göldeki su seviyesinin toparlanmadığı görülüyor. Özellikle sanayileşme, tarımsal sulama, yer altı suyu kullanımı ve iklim değişikliğine bağlı kuraklık ile buharlaşma, gölün su bütçesi üzerinde baskı oluşturuyor.
Çekilmenin boyutu, Orhangazi İskelesi'nde de net şekilde görülüyor. Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından 2015-2018 yılları arasında Orhangazi ile İznik arasında işletilen "Akşemseddin" isimli yolcu gemisinin yanaştığı iskele, bugün kıyıdan metrelerce uzakta kaldı.
Kasım 2024'te kıyıdan yaklaşık 150 metre uzaklaşan suyun, bugünlerde 200 metreye yaklaştığı gözleniyor.
"Yağışlar su bütçesini tamamlamaya yetmiyor"
Bursa Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Efsun Dindar, İznik Gölü'nün yalnızca Bursa için değil, Marmara Bölgesi ve Türkiye açısından da önemli bir tatlı su kaynağı olduğunu belirtti.
Göldeki çekilmenin su kalitesini de olumsuz etkilediğini ifade eden Dindar, uydu görüntüleri ve geçmiş dönem verilerinin çekilmenin ciddi boyutlara ulaştığını gösterdiğini söyledi.
İznik Gölü çevresindeki sanayi ve tarımsal faaliyetlerin su kaynakları üzerinde baskı oluşturduğunu belirten Dindar, iklim değişikliğinin de yağış miktarlarında azalmaya neden olduğunu ifade etti.
Dindar, gölü besleyen derelerin taşıdığı suyun azalması ve yer altı sularının yoğun kullanılması nedeniyle su rezervlerinde de düşüş yaşandığını belirterek şöyle konuştu:
"İznik Gölü'nün su bütçesine baktığımızda sadece yağışların bu su bütçesini tamamlama konusunda yeterli olmadığını görüyoruz. Bu da su seviyesinin maalesef yükselmemesine sebebiyet veriyor. Bugün baktığımız zaman aslında sular altında kalan pek çok arkeolojik yapının bile çekilmeyle ortaya çıktığını görüyoruz."
"Göl adım adım çekilmeye devam ediyor"
İznik Gölü'nün yağışların yanı sıra dereler ve yer altı sularıyla beslendiğini aktaran Dindar, son 5-10 yıllık süreçte yağış miktarlarının gölün su ihtiyacını karşılamakta yetersiz kaldığını söyledi.
Yağışların tamamının doğrudan göle ulaşmadığına dikkat çeken Dindar, kurak geçen yılların birbirini takip etmesi halinde gölün kısa süreli yağışlarla eski seviyesine dönemeyeceğini belirtti.
Dindar, tarımsal faaliyetler ile yer altı suyu kullanımının devam ettiğini vurgulayarak, "Su belli bir seviyenin altına düştüğünde gölün toparlanması yalnızca bir yıl ya da mevsimdeki yoğun yağışla mümkün değil. İznik Gölü adım adım çekilmeye devam ediyor." dedi.
Prof. Dr. Dindar, 2027'de uygulanması planlanan yeni 5 yıllık eylem planında tarım ve sanayide su kullanımına yönelik tedbirlerin artırılması gerektiğini ifade etti.
Balıkçıların gölden aldığı verim düştü
Göldeki çekilmenin etkisini doğrudan yaşayan kesimlerden biri de balıkçılar oldu. Orhangazi Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Zelkif Bektaş, kıyının yaklaşık 200 metre çekildiğini ve buna bağlı olarak balık popülasyonunda da düşüş yaşandığını söyledi.
Tarımsal faaliyetlerde kullanılan gübre ve ilaçların göl çevresindeki sazlık alanlarda biriktiğini öne süren Bektaş, bunun balıkların yaşamını ve üremesini etkilediğini belirtti.
Bektaş, göle bırakılan yavru balıkların sazlık alanlarda yaşamını sürdüremediğini ve balıkların yumurta bırakmasının ardından yavru balık sayısının da azaldığını ifade etti.
Geçmişte balıkçılıktan elde edilen verimin çok daha yüksek olduğunu anlatan Bektaş, "Önceden günlük 2 ton balık tutardım. 6 yıl boyunca Irak'a balık ihracatı yaptım. Her 4 günde bir tır doldururduk." dedi.
İznik Gölü'nde su seviyesindeki düşüşün sürmesi, gölün ekosistemi, su kalitesi ve gölden geçimini sağlayan balıkçılar açısından yaşanan değişimi daha görünür hale getiriyor.
Kaynak: AA
Bursa Bölge, 2026.09.27 11:18