Türkiye'nin önemli tarım merkezlerinden Bursa'da hasat dönemlerinde tarlalardaki iş gücü hareketliliği dikkat çekiyor. Yerli mevsimlik işçilerin yanı sıra başta geçici koruma kapsamındaki Suriyeliler olmak üzere yabancı uyruklu çalışanlar da tarım ve hayvancılık işlerinde yer alıyor. Özellikle yoğun insan gücü gerektiren ekim, bakım ve hasat dönemlerinde yabancı işçiler tarımsal üretimin sahadaki dikkat çeken unsurlarından biri haline gelirken, mevzuat bu kişilerin belirli şartlarla mevsimlik tarım işlerinde çalışmasına imkan tanıyor.
FATİH MISIR/ BURSADA BUGÜN
Bursa'da verimli ovalarda yıl boyunca devam eden tarımsal üretim, özellikle hasat dönemlerinde büyük bir iş gücü ihtiyacını beraberinde getiriyor. Karacabey ve Mustafakemalpaşa ovalarından Yenişehir'e, İznik ve Orhangazi'deki meyve ve zeytin bahçelerine kadar geniş bir alanda insan gücüne dayalı tarımsal faaliyetler sürdürülüyor.
Domates, biber, karpuz gibi ürünlerin yanı sıra şeftali, zeytin ve diğer sebze-meyve üretiminde ekim, bakım, toplama ve hasat süreçlerinde çok sayıda tarım işçisi görev yapıyor.
Bursa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinde de özellikle Mustafakemalpaşa, Karacabey, İnegöl ve Yenişehir, mevsimlik tarım işçilerinin yoğun çalıştığı ilçeler arasında gösteriliyor.
Bursa'daki tarım işçisi hareketliliğinin en yoğun görüldüğü bölgelerden biri Karacabey Ovası. Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan gelen yüzlerce mevsimlik işçi, Karacabey'de domates, biber ve karpuz hasadında çalışıyor. Mayıs ayında başlayan çalışma döneminin eylül ayının sonuna kadar devam etmesi bekleniyor.
Son yıllarda bu geleneksel mevsimlik iş gücünün yanında yabancı uyruklu çalışanların da tarım alanlarında görülmesi dikkat çekiyor. Özellikle Türkiye'de geçici koruma altında bulunan Suriyeliler için tarım sektöründe özel bir çalışma sistemi bulunuyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın güncel uygulamasına göre geçici koruma kapsamındaki yabancılar ile belirli uluslararası koruma statülerindeki yabancılar, mevsimlik tarım ve hayvancılık işlerinde çalışma izni muafiyet bilgi formu alarak çalışabiliyor. Düzenlemede Bursa ayrıca dikkat çeken illerden biri.
Geçici koruma kapsamındaki bir yabancı, kayıtlı olduğu il dışında mevsimlik tarımda çalışmak için en fazla 3 aylık çalışma izni muafiyet bilgi formu alabiliyor. Bursa ise Adana, Antalya, Hatay, Isparta, Konya ve Mersin ile birlikte özel uygulama kapsamındaki iller arasında bulunuyor. Bu illere mevsimlik tarım işi için gelen geçici koruma kapsamındaki yabancılar, şartları karşılamaları halinde mevcut 3 aylık sürenin ardından 3 ay daha muafiyet alabiliyor. Böylece süre 6 aya kadar uzayabiliyor.
Kayıtlı olduğu il dışında çalışacak kişilerin ayrıca seyahat edebilmek için yol izin belgesi alması gerekiyor.
Bursa daha önce Suriyelilere yönelik tarım eğitimlerine de dahil edildiBursa'nın yabancı iş gücü ile tarım arasındaki ilişkisi yeni değil. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) Suriyeliler ile yerel topluluklara yönelik tarımsal mesleki eğitim çalışmalarında Bursa da uygulama yapılan iller arasında yer aldı. Program kapsamında tarım potansiyeli, pazar talebi ve nitelikli işçi ihtiyacı yüksek iller arasında Bursa da gösterilmişti.
Bu durum, Bursa'nın yoğun tarımsal üretimi nedeniyle mevsimsel iş gücüne duyduğu ihtiyacın uzun süredir gündemde olduğunu da ortaya koyuyor.
Bursa tarımının çeşitliliği de iş gücü ihtiyacının nedenlerini ortaya koyuyor. Özellikle Karacabey ve Mustafakemalpaşa'daki geniş tarım arazileri sebze ve sanayi tipi tarım ürünleriyle öne çıkarken, İznik-Orhangazi-Gemlik hattında zeytin ve meyvecilik önemli yer tutuyor.
Bursa, zeytinde Türkiye'nin en önemli üretim merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor. Bursa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine göre kent, 2024 yılında Türkiye'deki sofralık zeytin üretiminin yüzde 24'ünü tek başına karşılayarak ülke genelinde ilk sırada yer aldı.
Böylesine geniş ve çeşitli üretim yapısında özellikle ürünlerin kısa zaman dilimlerinde toplanması gereken hasat dönemleri, çok sayıda işçinin aynı anda sahada bulunmasını gerektiriyor.
Tarladaki tablo değişiyorBursa kırsalında yıllardır Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan gelen mevsimlik tarım işçileri üretimin önemli bir parçasını oluştururken, yabancı uyruklu çalışanların da tarım işlerinde yer almasıyla sahadaki iş gücü profili çeşitleniyor.
Ancak yabancı işçilerin tamamının kayıtlı ve izinli çalıştığı şeklinde bir genelleme yapmak mümkün değil. Nitekim mevzuat, geçici koruma kapsamındaki yabancıların mevsimlik tarım ve hayvancılıkta çalışabilmesi için çalışma izni muafiyetine ilişkin kayıt ve belge sürecini öngörüyor.
Bu nedenle konu yalnızca tarım sektörünün işçi ihtiyacı açısından değil; kayıtlı istihdam, çalışma koşulları, ücretler, barınma ve sosyal haklar bakımından da önem taşıyor.
Tarımın görünmeyen gücü Mevsimlik işçilerBursa'da bugün binlerce dönüm arazide devam eden üretimin önemli aşamalarında insan emeği halen vazgeçilmez durumda. Sabahın erken saatlerinde tarlaya giren işçiler; dikimden çapalamaya, toplamadan kasalamaya kadar üretimin birçok aşamasında görev yapıyor.
Türkiye'nin önemli tarım şehirlerinden Bursa'da yerli mevsimlik işçilerin yanı sıra yabancı uyruklu çalışanların da sahadaki varlığı, tarım sektöründeki iş gücü yapısının giderek değiştiğini gösteriyor.
Bursa Bölge, 2026.09.04 13:16