Bursa'nın Osmangazi ilçesindeki Demirtaşpaşa Mahallesi'nde bulunan Timurtaş Paşa Camii'nin minaresi, alışılmış mimari anlayışın dışındaki yapısıyla dikkat çekiyor. Caminin karşısında, bağımsız olarak yükselen minarenin alt bölümünde ise şadırvan bulunuyor. Yaklaşık 600 yıllık caminin bu sıra dışı mimarisi görenlerin ilgisini çekiyor.
Bursa, Osmanlı döneminden günümüze ulaşan tarihi yapılarıyla dikkat çekerken, bazı eserleri mimari özellikleriyle de şaşırtıyor. Bu yapıların başında ise Osmangazi ilçesindeki Timurtaş Paşa Camii'nin sıra dışı minaresi geliyor.
Demirtaşpaşa Mahallesi'nde bulunan tarihi caminin minaresi, alışılmış cami mimarisinden farklı olarak ana yapıdan bağımsız şekilde inşa edilmiş. Minarenin bir diğer dikkat çekici özelliği ise alt bölümünde şadırvan bulunması.
MİNARENİN ALTINDA ŞADIRVAN BULUNUYOR
Timurtaş Paşa Minaresi'ni diğer minarelerden ayıran en önemli özellik, altı tuğla ayağın kemerlerle birbirine bağlanmasıyla oluşturulan mimari düzeni.
Bu ayakların arasında şadırvan yer alıyor. Böylece minare, yalnızca ezan okumak amacıyla kullanılan bir yapı olmanın ötesinde, altında farklı bir işlevi de barındırıyor.
Sanat tarihi literatüründe baldaken tarzı kaide olarak tanımlanan bu mimari düzenleme, yapıyı Bursa'nın dikkat çekici tarihi eserlerinden biri hâline getiriyor.
CAMİNİN MİNARESİ NEDEN AYRI YERDE?
Timurtaş Paşa Camii'nin minaresinin ana yapıdan bağımsız olması da merak uyandıran ayrıntılar arasında yer alıyor.
Caminin karşı tarafında yükselen minare, aradan geçen Demirtaş Caddesi nedeniyle de çevresindeki yapılardan kolaylıkla ayırt edilebiliyor.
Minarenin neden bu şekilde konumlandırıldığına ilişkin kesin bir tarihî belge bulunmuyor. Bu nedenle mimari tercihin arkasındaki neden konusunda kesin bir yargıya varılamıyor.
600 YILLIK CAMİNİN TARİHİ DİKKAT ÇEKİYOR
Timurtaş Paşa Camii'nin geçmişi 14. yüzyılın sonlarına kadar uzanıyor. Yapının 1389-1390 yıllarında inşa edildiği kabul ediliyor.
Caminin banisi konusunda kaynaklarda farklı bilgiler bulunuyor. Bazı kaynaklarda yapının Kara Timurtaş Paşa, bazılarında ise oğlu Ali Bey tarafından yaptırıldığı belirtiliyor.
Tarihî kaynaklarda yapının ilk döneminde mescit olarak kullanıldığı, 1573 yılında ise camiye dönüştürüldüğü bilgisi yer alıyor.
Bu ayrıntı, bugün görülen minarenin de camiyle aynı dönemde yapılmamış olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Ancak minarenin kesin inşa tarihi ve mimarı bilinmiyor.
MİMARİSİ ORTA ASYA'YI DA HATIRLATIYOR
Timurtaş Paşa Minaresi'nin dikkat çeken bir diğer özelliği ise mimari benzerlikleri.
Sanat tarihçisi Burak Can'ın 28 Haziran 2025 tarihli incelemesinde, minarenin biçimsel özellikleri Orta Asya'daki Uygur dönemine ait bazı mimari örneklerle karşılaştırılıyor.
Özellikle Koço yerleşimindeki İdiz Evleri'nin kuleleriyle kurulan benzerlik dikkat çekiyor.
Ancak bu benzerlik, minarenin doğrudan Uygur mimarisinden etkilendiğini kanıtlamıyor. Yapının mimari kökenine ilişkin kesin bir sonuca ulaşılmış değil.
TARİHİ MİNARE RESTORASYONDAN GEÇTİ
Yıllara meydan okuyan Timurtaş Paşa Minaresi için farklı dönemlerde onarım çalışmaları gerçekleştirildi.
Kaynaklarda 1966 yılında Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumu tarafından onarım yapıldığı bilgisi bulunuyor.
Bursa Büyükşehir Belediyesi de 25 Eylül 2017 tarihinde yayımladığı açıklamada, şadırvanlı minarenin restorasyon çalışmalarının sürdüğünü duyurdu.
20 Haziran 2023 tarihli Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararında ise cami, minare ve şadırvanla birlikte çevredeki tarihî unsurlara ilişkin projeler ele alındı.
Bursa'nın merkezinde bulunan ve alışılmış minare mimarisinden ayrılan Timurtaş Paşa Minaresi, hem bağımsız konumuyla hem de altındaki şadırvanıyla kentin dikkat çekici tarihî mirasları arasında yer almayı sürdürüyor.
Kaynak: ZEYNEP YEREKONMAZ
Bursa Bölge, 2026.11.18 09:41