Antarktika'da bulunan ve bilim dünyasında "Kıyamet Buzulu" olarak anılan Thwaites Buzulu'yla ilgili yeni araştırma, küresel ısınmanın etkilerine ilişkin endişeleri artırdı. Batı Antarktika Buz Tabakası'nın geçmişteki sıcak dönemlerde nasıl değiştiğini inceleyen bilim insanları, bölgedeki buzulların eriyerek kıtanın iç kesimlerine doğru çekildiğine dair önemli bulgular elde etti. Araştırmacılar, Thwaites Buzulu'nun tamamen çökmesi halinde deniz seviyesinin yaklaşık 65 santimetre yükselebileceği uyarısında bulunuyor.
Antarktika'daki buz kaybının gelecekte kıyı bölgeleri ve deniz seviyeleri üzerindeki etkileri bilim insanlarının yakından takip ettiği konular arasında yer alıyor. Son araştırma ise yalnızca günümüzdeki erime hızına değil, Batı Antarktika'nın geçmişte yaşanan doğal ısınma dönemlerine verdiği tepkilere de ışık tutuyor.
Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmada, buz tabakasının altındaki eski çamur ve tortu örnekleri analiz edildi. Yaklaşık 800 bin yıllık geçmişe ilişkin izlerin incelenmesi, bölgedeki buzulların sıcak dönemlerde nasıl değiştiğini ortaya koyan önemli veriler sağladı.
800 BİN YILLIK TORTULARDA DİKKAT ÇEKEN DEĞİŞİM
Araştırmacılar, Antarktika'da deniz seviyesinin yaklaşık 4 bin metre altından çıkarılan tortu örneklerini inceleyerek geçmişteki iklim koşullarına ilişkin ipuçlarını değerlendirdi. Çalışmada özellikle kaolinit adı verilen kil mineralinin miktarındaki değişim üzerinde duruldu.
Son 800 bin yıl boyunca yaşanan buzullar arası sıcak dönemlerde kaolinit seviyesinin neredeyse sıfıra kadar gerilediği belirlendi. Bilim insanlarına göre bu ani düşüş, Batı Antarktika'daki buzulların geçmişte önemli ölçüde geri çekildiğine işaret ediyor.
Araştırmayı yürüten İngiliz Antarktika Araştırmaları Kurumu'ndan deniz jeoloğu Dr. Claus-Dieter Hillenbrand, mineral seviyelerindeki değişimin önemli bir gösterge olduğunu belirtti. Bulgular, Thwaites ve Pine Island buzulları da dahil olmak üzere Amundsen Denizi çevresindeki buzulların eriyerek kıtanın iç kesimlerine doğru ilerlediğini ortaya koyuyor.
BUZ TABAKASININ ALTINDA SICAK SU İZLERİ
Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise smektit adı verilen mineral oldu. Pasifik Okyanusu'nun daha kuzeyindeki bölgelerle ilişkilendirilen bu mineralin varlığı, derin ve sıcak su akıntılarının buz tabakasının erimesinde rol oynayabileceğine işaret ediyor.
Bilim insanları, okyanuslardan gelen sıcak suyun buzulların alt kısımlarını etkileyerek erime sürecini hızlandırabileceğine dikkat çekiyor. Bu durum, Antarktika'daki buz kaybının yalnızca atmosfer sıcaklıklarıyla açıklanamayacağını, okyanus koşullarının da süreçte önemli bir payı bulunduğunu gösteriyor.
Araştırmanın ortaya koyduğu geçmiş dönem verileri, Batı Antarktika Buz Tabakası'nın doğal ısınma süreçlerinde de kısmen çöktüğünü gösteriyor. Ancak araştırmacılar, günümüzde insan faaliyetleriyle bağlantılı küresel ısınmanın bu süreci daha ciddi hale getirebileceği konusunda uyarıyor.
THWAITES BUZULU ÇÖKERSE DENİZ SEVİYESİ NE KADAR YÜKSELİR?
"Dünyanın en tehlikeli buzullarından biri" olarak da anılan Thwaites Buzulu'nun geleceği, deniz seviyesindeki olası değişimler açısından büyük önem taşıyor. İngiliz Antarktika Araştırmaları Kurumu'nun hesaplamalarına göre buzulun tamamen çökmesi, küresel deniz seviyesini yaklaşık 65 santimetre yükseltebilir.
Bölgedeki bir diğer büyük buz kütlesi olan Pine Island Buzulu'nun da erimesi halinde deniz seviyesindeki yükselişe yaklaşık 51 santimetre daha eklenebileceği belirtiliyor. Böylece iki buzulun kaybı, kıyı bölgeleri açısından ciddi sonuçlar doğurabilecek bir tablo ortaya çıkarabilir.
En geniş kapsamlı senaryoda ise Batı Antarktika Buz Tabakası'nın tamamının çökmesi halinde deniz seviyelerinin 3 ila 5 metre arasında yükselmesi ihtimali bulunuyor. Bu senaryo, küresel ölçekte çok sayıda kıyı yerleşiminin ve alçak rakımlı bölgenin risk altında kalabileceği anlamına geliyor.
AVRUPA'DAKİ KIYI BÖLGELERİ DE RİSK ALTINDA
Deniz seviyesindeki büyük ölçekli yükselişin etkileri yalnızca Antarktika çevresiyle sınırlı kalmayacak. Araştırmada olası risklere örnek olarak İngiltere'deki bazı kıyı bölgeleri de gösteriliyor.
Lancaster ile Liverpool arasındaki kıyı kesimleri, Doğu Yorkshire, Norfolk ve Thames Halici çevresindeki alçak alanlar, deniz seviyesindeki yükselişten etkilenebilecek bölgeler arasında sıralanıyor. Kıyı çizgisinin değişmesi, erozyonun artması ve fırtınalar sırasında su baskınlarının daha ciddi boyutlara ulaşması da olası sonuçlar arasında değerlendiriliyor.
Bilim insanlarının dikkat çektiği temel nokta, Thwaites Buzulu'nun geleceğinin yalnızca Antarktika'yı ilgilendiren bir mesele olmadığı. Bölgedeki buz kaybının boyutu, uzun vadede dünyanın farklı kıtalarındaki kıyı yerleşimlerini, altyapıyı ve yaşam alanlarını etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir. Araştırmada ortaya konulan geçmiş dönem verileri de Batı Antarktika'daki buz tabakasının iklim değişimlerine karşı hassasiyetini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Kaynak: MYNET
Dünya, 2026.11.15 16:48