İzmir'in Selçuk ilçesinde babasının "başaramazsın" uyarılarına rağmen kök boyalı el dokuma halı üretimine başlayan zanaatkar Osman Can, seri üretime direnen yarım asırlık tutkusuyla ürettiği eserleri dünya saraylarına ve uluslararası müzelere ulaştırıyor.
İzmir'in Selçuk ilçesinde geleneksel kök boyalı el dokuma halılarını dünyadaki saraylara ve müzelere ulaştıran zanaatkar Osman Can, seri üretime ve sentetik ipliklere meydan okuyarak bin yıllık Türk halı kültürünü geleceğe taşıyor.
Selçuk'ta yarım asırdır baba mesleğini sürdüren Osman Can, babasının tüm uyarılarına rağmen ticarethanesinde köklü bir değişim kararı alarak doğal boya ve el eğirmesi yünlerle üretime başladı. Osman Can'ın bu kararlı yolculuğu; Budapeşte Parlamento Binası ve Romanya'daki tarihi Kara Kilise başta olmak üzere dünyaca ünlü uluslararası müzelere uzanan bir başarı hikayesine dönüştü.
Geçmişten bugüne aktarılan geleneksel motiflerin önemini vurgulayan Osman Can, babasıyla aralarında geçen dönüşüm sürecini şu sözlerle ifade etti: "Babam 'Çok zor bir iş, altından kalkamazsın; boyayı, modeli, dokuyucuyu bulmak imkansız' dedi. 'Her şeyini kaybedersin' diye uyardı. Ama ben denemek istedim. İnsanlar yaşarken hayır yapar, öldükten sonra da arkalarında 'hasenat' kalır. Ben bu halıları geleceğe bıraktığım birer kültür mirası, birer hasenat olarak görüyorum."
Koleksiyonlarında yer alan 16. yüzyıl motiflerinin derin anlamlar taşıdığını belirten Can, eserlerdeki sembolleri şu şekilde aktardı: "Burada anlatılan betimleme güç, erkeklik ve imandır. İki tane Anadolu aslanı figürü yer alır. Osmanlı döneminde şehzadelerin ve kaptanların Çin kumaşlarına dikilen bir tür muskanın halıya yansımasıdır. Çocukların güçlü, imanlı olması ve korunması için işlenen bir simgedir."
Ürünlerinde kaliteyi her zaman ön planda tuttuğunu ifade eden Usta Osman Can, 30 yıl önce Alman bir müşterisiyle yaşadığı ve hayatını değiştiren anıyı anlattı: "30 yıl önce Alman bir müşterim 'Neden senden halı almalıyım' diye sordu. 'Bende halılar ucuz' dedim. 'Ucuz iyi bir kelime değil, herkes söyleyebilir' dedi. 'Benimkiler çok güzel' dedim, 'Her yerde güzel halı var' dedi. Sonra 'Bu halının içinde senden ne var? Senin bu mesleğe kattığın ne var' diye sordu. O gece sabaha kadar uyuyamadım. O sorunun cevabı, beni bu işi en mükemmel haliyle yapmaya itti."
Seri üretime karşı durarak tamamen doğal malzemelerle üretim yaptıklarını vurgulayan Can, halıların sağlık ve sanat yönüne ilişkin şu açıklamalarda bulundu: "Doğal boya ve el eğirmesi yün kullandığımız için halılarımız adeta şifa dağıtıyor. Siyatiği, romatizması olan bir insan bu halının üzerine yattığında, dokunduğunda vücuduna bir dinçlik geliyor. Biz parayı hedeflemedik. Kendimi Salvador Dali'ye benzetiyorum; kazandığımız her kuruşu Ar-Ge'ye, boyayı daha mükemmel yapmaya yatırıyoruz. Belki biz yaşarken zengin olamayacağız ama bu halıları alanlar gelecekte çok değerli eserlere sahip olmuş olacaklar."
"SÜRDÜRÜLEBİLİR TASARIMLARLA BULUŞTURUYORUZ"Zanaatın geleceğe taşınması amacıyla aileye katılan şehir plancısı gelin Hatice Can ise geleneksel sanatı modern ve sürdürülebilir anlayışla birleştirdiklerini ifade etti. Hatice Can, "İki nesildir aktarılan bu büyük deneyime hazır konmak yerine, sürdürülebilirlik esasıyla yeni bir şeyler üreterek sektöre girmeyi tercih ettim" şeklinde konuştu.
Kaynak: IHA
Bursa Bölge, 2026.11.09 12:11