Güney Kaliforniya'da San Andreas ve San Jacinto fayları üzerinde artan gerilim, olası "mega deprem" senaryolarını yeniden gündeme taşıdı. Bilim insanlarına göre Cajon Geçidi kritik eşik noktası olarak öne çıkarken, milyonlarca kişiyi etkileyebilecek zincirleme kırılma riski tartışılıyor.
Güney Kaliforniya, uzun yıllardır beklenen büyük deprem senaryosuyla gündemdeki yerini koruyor. Bölgenin en kritik sismik hatlarından biri olan San Andreas Fayı, 1850'li yıllardan bu yana güney segmentinde büyük bir kırılma yaşamadan enerji biriktirmeyi sürdürüyor. Uzmanlara göre bu sessizlik, tehlikenin azaldığı anlamına gelmiyor; aksine yer kabuğunda gerilimin arttığı bir sürece işaret ediyor.
Son bilimsel çalışmalar ise riskin yalnızca tek bir fay hattıyla sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. İsviçre'de Bern Üniversitesi'nden Dr. Liliane Burkhard liderliğinde yürütülen araştırma, San Andreas'ın yanı sıra komşu San Jacinto fayında da olağanüstü bir gerilim birikimi olduğunu gösterdi.
Elde edilen simülasyon sonuçlarına göre, iki fay hattı arasında yer alan tektonik stres son bin yılın en yüksek seviyelerine ulaşmış durumda. Özellikle San Jacinto fayının bazı segmentlerinde ölçülen gerilimin, geçmiş jeolojik kayıtlardaki en üst seviyeleri bile aştığı belirtiliyor.
Araştırma ekibi, iki fayın birbirine "senkronize" şekilde yüklenebilecek bir yapıya yaklaştığını ve bunun olası bir deprem senaryosunda zincirleme kırılma riskini artırabileceğini ifade ediyor. Bu durum, tek bir büyük deprem yerine daha geniş ölçekli bir sismik hareketin ortaya çıkabileceği ihtimalini gündeme taşıyor.
CAJON GEÇİDİ KRİTİK EŞİK NOKTASI OLARAK GÖRÜLÜYORLos Angeles'ın kuzeydoğusunda yer alan Cajon Geçidi, iki büyük fay hattının birbirine en çok yaklaştığı stratejik bir bölge olarak öne çıkıyor. Jeoloji uzmanları bu tür bağlantı noktalarını "deprem kapısı" olarak tanımlıyor.
Bu kapının durumu, olası bir kırılmanın yayılım şeklini doğrudan etkiliyor. Kapının "kapalı" kalması halinde kırılma tek bir fay hattında sınırlı kalabiliyor. Ancak "açık" senaryoda, bir fayda başlayan hareket diğerine aktarılıyor ve deprem etkisi çok daha geniş bir alana yayılabiliyor.
Bölgedeki tarihsel kayıtlar, Cajon Geçidi'nin geçmişte farklı senaryolara sahne olduğunu gösteriyor. 1857 Fort Tejon depreminde kırılmanın bu noktada durduğu ve San Jacinto fayına ulaşmadığı biliniyor. Buna karşılık 1812 yılında yaşanan bir başka büyük depremde kırılmanın bu bariyeri aşarak iki fay hattını aynı anda etkilediği kaydedilmişti.
Bilim insanları, mevcut gerilim seviyelerinin bu ikinci senaryoya benzer bir tabloyu daha olası hale getirdiğini değerlendiriyor.
Kaynak: BURSADA BUGÜN
Güncel, 2026.06.29 13:05