Temmuz itibarıyla etkisini göstermesi beklenen El Nino'nun, dünya genelinde sıcaklık ve yağış dengesini değiştirmesi öngörülüyor. İklim kaynaklı bu değişimin özellikle tarım emtialarında dalgalanmaya yol açabileceği değerlendirilirken, uzmanlar palm yağı, kakao, pamuk ve pirinç gibi kritik ürünlerde üretim baskısı ve fiyat artışı riskine dikkat çekiyor.
Dünya genelinde iklim dengelerini değiştirme potansiyeline sahip olan El Nino yeniden küresel gündemin merkezine yerleşti. Uzmanlara göre 2026'nın ikinci yarısından itibaren etkisini artırması beklenen hava olayı, yalnızca sıcaklık rekorlarını değil, aynı zamanda tarım üretimini, gıda fiyatlarını ve emtia piyasalarını da doğrudan etkileyebilir. Özellikle Asya ve Avustralya'da kuraklık riskinin yükselmesi, küresel tarım zincirinde yeni bir kırılganlık yaratabileceği endişesini beraberinde getiriyor.
Pasifik Okyanusu'nda meydana gelen sıcaklık değişimleriyle ortaya çıkan El Nino'nun, geçmiş yıllarda olduğu gibi bu dönemde de yağış düzenlerini bozabileceği ve birçok bölgede aşırı hava olaylarını tetikleyebileceği değerlendiriliyor. İklim modellerinin uzun süre nötr hava koşullarına işaret etmesine rağmen son veriler, El Nino etkisinin giderek güçlenebileceğine işaret ediyor.
Uzman değerlendirmelerine göre okyanus yüzey sıcaklıklarında yaşanan yükseliş, El Nino ihtimalini ciddi ölçüde artırdı. Özellikle yaz aylarına doğru bu etkinin daha belirgin hale gelmesi beklenirken, küresel hava sistemlerinde zincirleme değişimler yaşanabileceği belirtiliyor.
El Nino'nun etkisiyle birlikte Amerika kıtasında yoğun yağışlar ve sel riskleri gündeme gelirken, Asya ve Avustralya'da ise yağışların azalmasıyla birlikte kuraklık tehlikesinin büyüyebileceği ifade ediliyor. Uzmanlar, bu hava olayının yalnızca sıcaklık artışı anlamına gelmediğini, aynı zamanda tarımsal üretimden enerji maliyetlerine kadar geniş bir ekonomik etki alanı oluşturduğunu vurguluyor.
Özellikle Hindistan, Endonezya, Tayland ve Vietnam gibi tarımsal üretimde kritik rol oynayan ülkelerde muson yağmurlarının zayıflaması ihtimali dikkatle takip ediliyor. Bu bölgelerde yaşanacak yağış eksikliği, dünya genelinde birçok temel tarım ürününün fiyatında sert dalgalanmalara neden olabilir.
Küresel emtia piyasalarında en fazla dikkat çeken başlıklardan biri ise palm yağı üretimi oldu. Dünya palm yağı üretiminin büyük kısmını karşılayan Endonezya ve Malezya'da yaşanabilecek kuraklık, arz tarafında ciddi baskı oluşturabilir.
İklim uzmanları ve piyasa analistleri, El Nino'nun özellikle bitkisel yağ piyasalarında yeni fiyat hareketlerini tetikleyebileceğini düşünüyor. Palm yağındaki olası üretim düşüşünün yalnızca bu ürünle sınırlı kalmayabileceği, ayçiçeği yağı ve soya yağı gibi alternatif ürünlerin de etkilenebileceği belirtiliyor.
Benzer riskler kakao üretiminde de öne çıkıyor. Geçmiş El Nino dönemlerinde kakao veriminde düşüşler yaşandığına dikkat çekilirken, bu durumun ilerleyen süreçte çikolata sektöründen gıda sanayisine kadar birçok alanı etkileyebileceği değerlendiriliyor. Uzmanlar, özellikle 2027 döneminde kakao arzında sıkıntı yaşanabileceği ve bunun fiyatlara yukarı yönlü baskı oluşturabileceği görüşünde birleşiyor.
Pamuk ve Pirinçte Fiyat Dalgalanması BekleniyorEl Nino kaynaklı hava değişimlerinin en fazla etkileyebileceği ürünlerden biri de pamuk olarak gösteriliyor. Hindistan ve Pakistan'daki sıcak hava dalgalarının yanı sıra muson yağmurlarındaki gecikmelerin, üretim kalitesini olumsuz etkileyebileceği ifade ediliyor. Özellikle yüksek sıcaklıkların böceklenme riskini artırabileceği ve bunun da pamuk piyasasında sert fiyat hareketlerine neden olabileceği belirtiliyor.
Pirinç üretiminde de benzer bir tablo öne çıkıyor. Dünya pirinç ihracatında önemli paya sahip olan Tayland ve Vietnam'da yağış miktarının azalması halinde küresel arzın baskı altında kalabileceği konuşuluyor. Bu durumun özellikle Asya pazarında gıda enflasyonunu yeniden hızlandırabileceği tahmin ediliyor.
Uzmanlar, tarımsal emtia piyasalarında yaşanabilecek bu gelişmelerin yatırımcılar açısından da yeni bir risk dönemi anlamına geldiğini belirtiyor. Kuraklık endişelerinin büyümesiyle birlikte başta tarım ürünleri olmak üzere birçok emtia grubunda yukarı yönlü fiyat baskısının oluşabileceği ifade ediliyor.
Soya Fasulyesinde Farklı Senaryo Dikkat ÇekiyorHer ne kadar birçok tarım ürününde riskler ön plana çıksa da bazı ürünlerde üretim artışı ihtimali de bulunuyor. Özellikle ABD ve Arjantin gibi büyük üretici ülkelerde soya fasulyesi üretiminin El Nino dönemlerinde artış gösterebildiğine dikkat çekiliyor.
Geçmiş iklim verileri incelendiğinde, bazı bölgelerde artan yağışların soya üretimini desteklediği görülüyor. Bu nedenle uzmanlar, El Nino'nun tüm tarım ürünleri üzerinde aynı etkiyi yaratmadığını, bölgesel iklim farklılıklarının belirleyici olduğunu vurguluyor.
Muson Yağmurları Kritik Gösterge OlacakÖnümüzdeki süreçte gözler özellikle Hindistan'daki muson dönemine çevrildi. Haziran ve eylül ayları arasında gerçekleşecek yağışların, El Nino'nun gücü hakkında önemli sinyaller vereceği değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre muson yağmurlarının normal seviyelerde gerçekleşmesi halinde piyasalardaki risk algısı sınırlı kalabilir. Ancak yağışların zayıf seyretmesi durumunda, El Nino etkisinin beklenenden daha güçlü olabileceği ve küresel tarım piyasalarında yeni bir belirsizlik dalgası oluşabileceği ifade ediliyor.
İklim kaynaklı risklerin giderek daha görünür hale geldiği bu dönemde, yatırımcılar ve üreticiler hava modellerini yakından takip ediyor. Özellikle gıda fiyatları üzerindeki baskının artması ihtimali, önümüzdeki aylarda küresel ekonominin en önemli başlıklarından biri olmaya aday görünüyor.
Kaynak: AA
Güncel, 2026.05.19 08:00