Bitlis'te baharın gelmesiyle, doğa yeniden canlanırken, yöreye özgü bitkiler de yeniden kendini gösterdi. Bunlardan biri de dağların yüksek rakımlarında yetişen ve halk arasında "yayla muzu" adıyla bilinen "ışgın" oldu. Bölge halkı ellerinde bıçak ve poşetlerle ışgın toplamak için dağların yolunu tuttu.
Doğu Anadolu'nun yüksek rakımlı bölgelerinde kendiliğinden yetişen ve halk arasında "ışgın", "uşkun" ya da "uçkun" isimleriyle bilinen bitki, hem lezzeti hem de doğal şifa kaynağı olarak görülmesi nedeniyle her yıl bahar aylarında yeniden gündeme geliyor. Dağların zorlu coğrafyasında yetişen bu özel bitki, özellikle yerel halkın ilgisini çekerken, son yıllarda ticari değerinin de artmasıyla birlikte önemli bir gelir kapısı haline geldi.
İlk çıktığı dönemlerde pazarlarda oldukça yüksek fiyatlardan alıcı bulan ışgının kilosu, zaman içinde değişen arz-talep dengesiyle birlikte düşüş gösterdi. Geçmişte 750 TL'ye kadar satılan bu doğal ürünün şu an yaklaşık 200 TL seviyelerinde alıcı bulması, bölgedeki ekonomik hareketliliğin de dikkat çeken başlıkları arasında yer alıyor. Buna rağmen ışgın, hem sofralık tüketim hem de satış amacıyla toplanmaya devam ediyor.
Işgın toplamak, sıradan bir doğa yürüyüşünden çok daha fazlasını gerektiriyor. Bitkinin yetiştiği alanlar genellikle sarp kayalıklar, dik yamaçlar ve ulaşılması güç yüksek bölgelerden oluşuyor. Bu nedenle bölge halkı, günün erken saatlerinde yola çıkarak uzun ve yorucu bir yolculuğa başlıyor.
Toplayıcılar, yanlarında getirdikleri çuval ve poşetlerle kilometrelerce yürüyerek bitkinin doğal olarak yetiştiği alanlara ulaşıyor. Saatler süren bu zorlu sürecin ardından toplanan ürünler sırtlanarak köylere taşınıyor. Her ne kadar fiziksel olarak yorucu bir süreç olsa da doğayla iç içe geçirilen zaman, bu işi yapanlar için ayrı bir anlam taşıyor.
Yüksek Rakımın Lezzeti: Işgın Toplamak Bir Yaşam Rutini Haline GelmişBölgede yaşayanlar için ışgın toplamak yalnızca ekonomik bir faaliyet değil, aynı zamanda bir gelenek haline gelmiş durumda. Yüksek dağlara yapılan bu yolculuklar, aynı zamanda doğayla kurulan bağın da bir parçası olarak görülüyor.
Bölge halkından Mehmet Okay, ışgının genellikle yüksek rakımlarda yetiştiğini belirterek her sezon benzer bir tempoyla dağlara çıktıklarını ifade ediyor. Kilometrelerce süren yürüyüşlerin yorucu olduğunu ancak doğa içinde olmanın bu yorgunluğu unutturduğunu dile getiren toplayıcılar, bu süreci hem geçim kaynağı hem de bir yaşam alışkanlığı olarak değerlendiriyor.
"Yayla Muzu" Olarak Bilinen Bitkiye Doğal İlgi SürüyorYörede "yayla muzu" olarak da adlandırılan ışgın, sadece ekonomik değeriyle değil, lezzeti ve tüketim şekliyle de dikkat çekiyor. Çiğ olarak tüketilebildiği gibi çeşitli yemeklerde de kullanılan bu bitki, özellikle doğal ve katkısız ürünlere yönelen tüketiciler tarafından tercih ediliyor.
Bölgede arkadaşlarıyla birlikte dağlara çıkarak ışgın toplayan Mücahit Kara, bu faaliyeti aynı zamanda bir doğa etkinliği olarak gördüklerini belirtiyor. Hem temiz havada vakit geçirdiklerini hem de doğal ürün toplamanın keyfini yaşadıklarını ifade eden Kara, ışgının tadının oldukça beğenildiğini ve bölgeye gelenlerin mutlaka denemesi gereken bir lezzet olduğunu dile getiriyor.
Doğal Ürün Ekonomisinde Işgının Yükselen DeğeriIşgın, son yıllarda sadece yerel tüketimle sınırlı kalmayıp farklı bölgelere de gönderilen bir ürün haline gelmiş durumda. Artan talep, özellikle bahar aylarında dağlık bölgelerde hareketliliği artırırken, toplayıcılar için de önemli bir gelir fırsatı oluşturuyor. Ancak zorlu coğrafya koşulları nedeniyle üretim süreci her zaman kolay olmuyor.
Dağlık alanlarda yapılan bu toplama faaliyeti, doğanın sunduğu sınırlı bir dönemi değerlendirme çabası olarak da görülüyor. Kısa süreli çıkan bu bitki, belirli haftalar içinde toplanmazsa doğada kayboluyor ve bu durum her sezon benzer bir yoğunluğu beraberinde getiriyor.
Kaynak: IHA
Güncel, 2026.05.21 11:18