Eskişehir'in Çifteler ilçesinde bulunan Abbashalimpaşa Mahallesi, 113 yıldır korunan şehir planı, çıkmaz sokağı bulunmayan düzenli yerleşimi ve tarihi dokusuyla dikkat çekiyor. Adını eski Bursa Valisi Abbas Halim Paşa'dan alan mahalle, özgün mimarisiyle İspanya'nın Barcelona kentini andırıyor.
Eskişehir'in Çifteler ilçesine bağlı Abbashalimpaşa Mahallesi, Türkiye'de benzerine az rastlanan planlı yerleşim örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Kent merkezine yaklaşık 66 kilometre uzaklıkta bulunan mahalle, Balkan Savaşları'nın ardından Anadolu'ya göç eden ailelerin yerleşmesiyle 1912 yılında kuruldu. Aradan geçen 113 yıla rağmen mahallede oluşturulan ilk imar planı titizlikle korunurken, yerleşim düzeni günümüze kadar bozulmadan ulaştı.
Kuruluş döneminde göçmen ailelere tarım yapabilecekleri geniş araziler ile konut inşa edebilecekleri arsalar tahsis edildi. Hazırlanan plan doğrultusunda oluşturulan sokaklar ve yapı adaları, yıllar içinde yapılan yeni binalarda da aynı ölçü ve düzen esas alınarak korundu. Bu sayede mahalle, geometrik yapısını kaybetmeden günümüze ulaşmayı başardı.
Mahallenin tarihi yalnızca mimarisiyle değil, taşıdığı isimle de dikkat çekiyor. Yerleşim ilk kurulduğu yıllarda "Mandıra" adıyla anılırken, 1914 yılında dönemin Hüdavendigar Vilayeti yönetiminin kararıyla ismi değiştirildi. Böylece mahalleye, geçmişte Bursa Valiliği, Bayındırlık Bakanlığı ve Devlet Şurası üyeliği gibi önemli görevlerde bulunan Abbas Halim Paşa'nın adı verildi.
Bu yönüyle Abbashalimpaşa Mahallesi, hem Osmanlı döneminin idari geçmişine hem de Bursa'nın tarihine uzanan önemli bir bağ kuruyor. Aradan geçen uzun yıllara rağmen mahalle sakinleri, bu tarihi mirası yaşatmaya devam ediyor.
ÇIKMAZ SOKAĞI BULUNMAYAN YERLEŞİM DÜZENİ DİKKAT ÇEKİYORMahallenin en dikkat çekici özelliklerinden biri ise planlı sokak yapısı. Birbirine paralel uzanan caddeler ve kare ile dikdörtgen bloklardan oluşan yerleşim planı sayesinde bölgede dar ya da çıkmaz sokak bulunmuyor. Bu düzenli görünüm nedeniyle mahalleyi ziyaret edenler, yerleşimi zaman zaman İspanya'nın Barcelona kentindeki planlı şehir dokusuna benzetiyor.
Mahallede bugüne kadar yenilenen ya da yeniden inşa edilen yapılar da ilk imar planına uygun şekilde inşa edildi. Böylece özgün mimari anlayış, nesiller boyunca korunmayı başardı.
Abbashalimpaşa Mahallesi Muhtarı Mehmet Güçen, mahallenin Türkiye'de benzeri olmayan bir yerleşim modeli sunduğunu belirterek, yeni yapılacak her binanın mevcut plan doğrultusunda inşa edilmek zorunda olduğunu söyledi. Mimari düzenin korunmasının mahalle sakinleri için önemli bir hassasiyet olduğunu ifade eden Güçen, yıllardır hiçbir yapının belirlenen planın dışına çıkmasına izin verilmediğini dile getirdi.
Mahallenin tamamen Balkan göçmenlerinden oluştuğunu anlatan Güçen, geçmişte köy sandığı aracılığıyla dışarıdan yerleşimlerin sınırlandırıldığını, ancak büyükşehir yasasının ardından bu uygulamanın sona erdiğini söyledi. Buna rağmen mahalleye yerleşmek isteyenlerin sayısının fazla olduğunu belirten Güçen, özellikle geniş mera ve tarım alanları nedeniyle yoğun talep aldıklarını, ancak mevcut sosyal ve kültürel yapıyı korumaya özen gösterdiklerini ifade etti.
Yaklaşık 22 bin dekarlık araziye sahip olan Abbashalimpaşa Mahallesi, tarihi geçmişi, düzenli şehir planı ve korunan mimari dokusuyla yalnızca Eskişehir'in değil, Türkiye'nin de dikkat çeken kırsal yerleşimleri arasında yer almayı sürdürüyor.
Kaynak: IHA
Güncel, 2026.07.06 10:15