Mimarlık bir sanat ve bilim dalıdır aslında...

Bugün; 5 Ekim Dünya Mimarlık Günü...1985 Yılından bu yana Uluslararası Mimarlar Birliği(UIA) kararı ile Ekim ayının ilk Pazartesi günü Dünya Mimarlık Günü olarak kutlanıyor. Bu önemli günde; günümüzün en stratejik ve ama en prestijli mesleklerinden biri olan mimarlık hakkında etliye-sütlüye karışır bir şeyler söylemenin tam da zamanıdır.

Dünyanın en eski mesleği olarak kabul gören mimarlık, bir parçası olduğu yapı sektörü ile birlikte son yıllarda harikalar yaratmaya devam ediyor.

Bilindiği gibi insanlar; barınmak için yaşamak ve doğa şartlarından korunmak için kesinlikle bir mekan ihtiyacı duymuşlar ve bu mekanları da gelişen teknik şartlara göre kendilerine özgü fonksiyonel, teknik ve kültürel özelliklere uygun şekilde inşa etmişler veya ettirmişlerdir.

İşte bu noktada; mimarlık mesleğinin bir tanımını yaparak konuya birliktelik sağlamak gerekiyor. Mimarlık; binaları ve diğer fiziki yapıları tasarlama ve kurma sanatıdır. Bu genel tanıma uygun olarak; mimarlığın bir bilim dalı olduğunu da kesinlikle bu görüşe eklemek gerekiyor.

Her yüzyılda insanların barınma, dinlenme, çalışma, eğlenme ve yaşamlarını sürdürebilmeleri için gerekli mekanları tasarlama ve de inşa etme kültürü veya bilimi olarak da yorumlanabilecek olan mimarlık mesleği, evrensel özellikleri ile yaşadığımız yüzyıla da damgasını vurmaktadır. Yaşam mekanlarının günün koşullarına uygun biçimde tasarlanması ve uygulanarak inşa edilmesi için yapılara günün artan taleplerini de göz önüne alarak biraz da çevresel özellikler katan mimarlar, mimari tasarımın öznesine de dikkat ediyorlar.

Mimari tasarımın öznesi de; yaşamsal, coğrafi, iklimsel, kültürel ve demografik farklılıklar içermektedir. Hele hele son yıllarda yoğun karbon salınımı nedeniyle iklim krizlerinin yaşandığı düşünülürse, mimarlık mesleğinin yapı tasarımı ve inşası dışında dünyanın sağlıklı, güvenli ve temiz geleceği için de yoğun şekilde çalışması gerekliliği ortaya çıkıyor.

MİMARLIK TARİHİNE KISA BİR BAKIŞ

Milattan önce 1.yüzyılda yaşamış olan Romalı mimar Vitruvius yazdığı "De Architectura" isimli yapıtında; çağ koşullarına göre başarılı bir mimarlık yapabilmek için "kullanışlılık, sağlamlık ve güzellik" etkenlerini ön plana çıkarmıştır. Rönesans döneminde bu etkenler; "kullanışlılık, süreklilik/kalıcılık ve güzellik" olarak benimsendiği bir sürece ulaşmıştır.

1624 Yılında amatör bir sanat eleştirmeni olan Sir Henri Watton "The Elements of Architecture" isimli kitabında; mimarlık mesleğinin kesinlikle 3 koşula (kullanışlılık, sağlamlık ve güzellik) yanıt vermesi gerektiğine dikkat çekmiştir.

Kısacası mimarlık mesleği; geçmişin birikimleri ile geleceği hazırlayabilecek, gelecekte yaşanacak kaliteli yaşam çevreleri oluşturacak vizyon sahibi bireylerin yapacağı bir iş olarak tanımlanabilir.

Fakat son 30 yıllık süreçte bu mesleğin mottosunun" sadece çizim yapma sanatı" gibi oldukça yanlış bir yöne doğru gittiği konusunda da bazı eleştiriler bulunmaktadır.

Mimarlık mesleği ile inşaat mühendislerinin kavramlarını birbirine karıştıran ve konuya bina güvenilirliği anlamında bir yüklem katan eleştirmenler de, mimarlık sanatının kültürel ve çevresel özelliğini göz ardı etmektedir. İşte bu kriterlerle; mimarlığın bir sanat ve bilim dalı olduğu ortaya çıkıyor.

1,8 MİLYAR İNSANININ ELVERİŞLİ KONUTU YOK

İnsanlar için yaşam mekanlarının oluşabilmesi ve üretilmesi için yapılara bir anlam ve özellik katan mimarlar, artık çevreci kimliklerini daha fazla öne çıkartarak dünyanın sağlıklı geleceğine bir imza atmaya hazırlanıyorlar .Biliniyor ki; şu anda dünya üzerindeki 1,8 milyar insanın yaşamları için gerekli elverişli konutları bulunmuyor.

1948 Yılında kurulan ve merkezi Paris'te bulunan Uluslararası Mimarlar Birliği işte bu nedenle; 2026 yılı Dünya Mimarlık Günü kutlamalarının " Konut; bir insan hakkıdır" mottosu eşliğinde yapılması kararı almıştır.

Bu arada mimarlar artık kendi mesleklerinin yörüngesinden çıkarak çevre ve iklim değişikliği konusunda da alternatifler yaratıyorlar. Sağlıklı bir dünya için kesinlikle temiz bir çevre gerektiğine dikkat çeken mimarlık mesleği STK'ları,bu konuda birçok etkinlik yaparak, sorunun temelini insanlara duyurmaya çalışıyor. İklim değişikliklerinin kırılgan ve hassas coğrafyalarda yıkıcı etkiler yaratabileceğini de dikkat çeken TMOBB Bursa Mimarlar Odası da, zaman zaman yaptığı açıklamalarla 2021 UIA Dünya Mimarlık Kongresi'nde kabul edilen noktaları bu etkinliklerde kamuoyu ile paylaşıyor. Buna noktalara göre: "Çok daha adil ve eşitlikçi, daha iyi kentlerin inşası aşamasında mimarlık ve kentsel planlamanın oynayacağı kilit roller bulunmaktadır. Mesleki anlamdaki tasarım; kentlerin elverişli şekilde planlanmasına katkıda bulunmak ve doğru fikirleri hayata geçirmek için çok önemli bir araçtır" görüşü ağır basıyor.

Ailemde de mesleğinin bilincinde olan bir mimar var ve bende bu önemli günde kızımla birlikte tüm mimarların DÜNYA MİMARLIK GÜNÜ'nü içtenlikle kutluyorum. TMMOB Mimarlar Odası Bursa Şube Başkanı Şirin Rodoplu Şimşek ve Yönetim Kurulu üyelerini, kentimize ve insanlığın geleceğine yaptıkları pozitif katkılardan dolayı tebrik ediyorum.

5 Ekim Dünya Mimarlık Günü, tüm mimarlara kutlu olsun.