Bursa'nın Pınarbaşı Mahallesi'nde bulunan köklü eğitim kurumlarından Osmangazi İlkokulu'nun bahçesinde bulunan yaklaşık 500 yıllık tarihi Kalenderhane'nin içler acısı görüntüsü dikkat çekti. Geçmişte tekke olarak kullanılan yapının içerisinde kitapların yerlere saçıldığı, tarihi mekanın ise harap halde bulunduğu görüldü.
YUSUF OSMAN İMAN / BURSADA BUGÜN
Bursa'nın tarihi dokusuyla öne çıkan Pınarbaşı Mahallesi, bu kez hem eğitim hem de kültürel miras açısından dikkat çeken bir görüntüyle gündeme geldi. Okulun içerisinde bulunan tarihi Kalenderhane'nin mevcut durumu da tartışma konusu oldu. Yüzyıllardır ayakta duran tarihi yapının içerisinde kitapların yere saçılmış olması, yapının korunmasına ilişkin soru işaretlerini beraberinde getirdi.
16. YÜZYILDAN GÜNÜMÜZE UZANAN TARİH
Bursa Kalenderhanesi, 16. yüzyılda Buharalı şeyhler olduğu düşünülen Bahaeddin Efendi ve Abdüssamed Efendi tarafından kuruldu. Buhara Kalenderhanesi olarak da bilinen yapı, geçmişte Nakşibendi tarikatına bağlı bir tekke olarak faaliyet gösterdi. Halk arasında Gar-ı Aşıkan ve Özbekler Tekkesi isimleriyle de anılan yapıda Buhara'dan gelen misafirlerin de konakladığı biliniyor.
Tarihi yapının haziresinde 1570 yılında hayatını kaybeden Şeyh Süleyman Efendi ile tekkenin diğer şeyhlerinden Said Can, Seyyid Can ve Aşık Ahmed Şah Efendi'nin mezarları bulunuyor.
1925 YILINDA KAPATILDI
Kalenderhane'nin faaliyetleri, Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen düzenlemeler kapsamında 1925 yılında sona erdi. 30 Kasım 1925 tarihinde kabul edilen 677 sayılı Tekke ve Zaviyelerle Türbelerin Seddine ve Türbedarlıklarla Birtakım Unvanların Men ve İlgasına Dair Kanun ile Türkiye genelindeki tekke ve zaviyeler kapatıldı.
Söz konusu düzenleme, yeni Cumhuriyet'in laiklik doğrultusunda gerçekleştirdiği kurumsal dönüşümün bir parçasıydı. Tarikatların toplumsal ve kurumsal faaliyetlerinin devlet yapısı dışında sürdürülmesinin önüne geçilmesi, tekke ve zaviyelerin kapatılmasıyla hedeflenen temel değişiklikler arasında yer aldı. Böylece Bursa'nın önemli dini ve kültürel mekanlarından biri olan Kalenderhane de faaliyetlerini sona erdirdi.
1977 YILINDA ONARIM GÖRDÜ
Tarihi Kalenderhane, kapatılmasının ardından uzun yıllar farklı bir işlevle varlığını sürdürdü. Yapı, 1977 yılında Eski Eserleri Sevenler Kurumu tarafından onarımdan geçirildi. Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin yayımladığı Sufi Bursa adlı çalışmada da Buhara Kalenderhanesi'nin Pınarbaşı'ndaki ilkokulun bahçesinde bulunan bölümünün kütüphane olarak kullanıldığı aktarılıyor.
KİTAPLAR YERLERE SAÇILDI, TARİHİ YAPI HARAP HALDE
Aradan geçen yılların ardından tarihi Kalenderhane'nin bugünkü görüntüsü ise dikkat çekiyor. Yapının içerisindeki kitapların yerlere saçılmış olması, atık inşaat malzemelerinin buraya atılması, lavabo giderlerinin burada atılmış şekilde durması ve mekanın bakımsız, harap halde bulunması tarihi mirasın korunması konusunu yeniden gündeme taşıdı.
Bursa Bölge, 2026.11.11 14:28