Elden alınan kiralar anlaşmazlığa dönüşür

Herkes değil ama bazı ev sahipleri, gelirini beyan etmemek için kirayı elden alma yoluna başvuruyor. Oysa bu yöntem, sanılanın aksine sadece devleti değil, kiracı ve ev sahibini de zor durumda bırakıyor. Elden kira sistemi, iki taraf için de ciddi olumsuz sonuçlar doğurabiliyor.

Ülkemizde bunun sayısız örneğini maalesef yaşadık. Başta küçük bir "anlaşma" gibi görünen bu durum, hiç beklenmeyen sonuçlara yol açabiliyor. Tartışmalar büyüyor, kavga ve gürültüye dönüşüyor; hatta yaralama ve evden atma vakalarına kadar varan olaylar yaşanıyor.

Bana göre olması gereken son derece açık: Kira bedelinin banka hesabı üzerinden, sözleşmeye uygun şekilde ödenmesi. Aslında bu ne kiracı ne de ev sahibi için bir yük; tam tersine her iki taraf için de bir güvencedir.

Kiracılar çoğu zaman elden ödemenin kendileri için daha avantajlı olduğunu düşünür. Ancak sonuç, çoğu zaman tecrübeyle sabitlenir. İki kuruş daha az kira vermek adına bu yola başvurmak, bana göre ciddi bir gözü karalıktır. Çünkü yarın bir anlaşmazlık çıktığında, kiracının elinde hakkını ispatlayacak hiçbir belge kalmaz.

Ev sahibi açısından bakıldığında ise elden kira almak, yasal haklardan kendi eliyle vazgeçmek anlamına gelir. Vergi avantajı gibi görünen bu durum, ilerleyen süreçte ağır yaptırımlarla ve büyük sorunlarla karşılık bulabilir.

Üstelik işin hukuki boyutu da var. Elden ödenen kira, yarın bir gün inkâr edildiğinde ispatı en zor para türlerinden biri. Kiracı "ödedim" der, ev sahibi "almadım" der. Banka dekontu yoksa, mahkeme salonunda söz uçar, belge konuşur. Çoğu zaman da konuşacak belge yoktur.

Asıl soru şu: Bu alışkanlık neden hâlâ bu kadar yaygın? Cevap basit ama rahatsız edici: Güven eksikliği ve "bana bir şey olmaz" rahatlığı. Oysa bu rahatlık, bir vergi incelemesinde, tahliye davasında ya da bir anlaşmazlıkta kâbusa dönüşebiliyor.

Belki de artık şu cümleyi normalleştirmeliyiz:

 "Kira banka üzerinden ödenir."

Ne fısıltıyla söylenen rakamlar ne kapı arkasında uzatılan zarflar... Şeffaflık, kimsenin kaybetmediği tek sistemdir.

En kısa zamanda bu konuda tekdüze ve net bir kural getirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Kira ödemelerinin tamamının banka üzerinden yapılması, sadece bir yasal zorunluluk değil; aynı zamanda toplumsal bir ihtiyaçtır.