Kıdem tazminatında SGK şartları: İlk sigorta tarihi neden önemli?

Yıllarca çalışan birçok kişi için kıdem tazminatı, çalışma hayatının sonunda elde edilecek önemli güvencelerden biri. Ancak kıdem tazminatı konusunda en sık yapılan hata, yalnızca prim gün sayısına bakarak hak kazanıldığını düşünmek.

Oysa kıdem tazminatına esas SGK yazısının alınabilmesi için ilk sigortalılık tarihi, prim gün sayısı ve sigortalılık süresi birlikte değerlendiriliyor.

Hatta bazı çalışanlar, kendilerinden yıllar sonra ilk kez sigortalı olan ve daha az prim günü bulunan kişilerin bu kapsamda kıdem tazminatına hak kazanabildiğini görünce şaşırıyor.

"Benim primim daha fazla, o nasıl kıdem tazminatı alabiliyor?" sorusunun cevabı ise çoğu zaman ilk sigortalılık tarihinde yatıyor.

İlk Sigorta Girişiniz Çok Önemli

1475 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükte bulunan 14. maddesi kapsamında, emeklilik için yaş dışındaki şartları tamamlayan çalışanların kendi istekleriyle işten ayrılmaları hâlinde kıdem tazminatına hak kazanabilmelerine ilişkin düzenleme bulunuyor.

Burada SGK'nın rolü de önemli. Gerekli şartları sağlayan çalışan, işten ayrılmadan önce SGK'dan kıdem tazminatına esas yazıyı alarak işverene başvurabiliyor. Kıdem tazminatını SGK değil, gerekli şartların oluşması hâlinde işveren ödüyor.

8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olanlar için temel şart, 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 prim günü.

Bu şartları sağlayan çalışan, SGK'dan kıdem tazminatına esas yazıyı alarak işverene başvurabiliyor.

Ancak 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlarda şartlar değişiyor.

Bu kişiler için iki seçenek bulunuyor:

7000 prim günü

veya

25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4500 prim günü.

Yani 4500 prim gününü doldurmak tek başına yeterli değil. 7000 gün tamamlanmamışsa 25 yıllık sigortalılık süresinin de tamamlanması gerekiyor.

"Benden Sonra Başlayan Neden Önce Alıyor?"

Asıl soru da burada ortaya çıkıyor.

Örneğin 2004 yılında ilk kez sigortalı olan bir çalışanın 5600 prim günü bulunduğunu düşünelim.

Bu çalışan 4500 günü fazlasıyla tamamlamış olsa da 7000 günü yoksa, 25 yıllık sigortalılık süresini de tamamlamamışsa kıdem tazminatına esas yazıyı almak için bu sürenin dolmasını beklemesi gerekiyor.

Buna karşılık kendisinden yıllar sonra, örneğin 2009 yılında ilk kez sigortalı olan başka bir çalışan, daha düşük prim günüyle bu kapsamda kıdem tazminatına hak kazanabiliyor.

Çünkü 1 Mayıs 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olanlarda prim günü şartı kademeli olarak uygulanıyor.

1 Mayıs 2008 Sonrası Gerekli Prim Günleri

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta var: 2008 yılının tamamı için 4600 gün şartı yok. Bu şart, 1 Mayıs 2008 ile 31 Aralık 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar için geçerli.

Dolayısıyla SGK'dan kıdem tazminatına esas yazı almak isteyen bir çalışanın sadece "kaç gün primim var?" sorusuna bakması yeterli değil. İlk sigortalılık tarihi, kişinin hangi şartlara tabi olduğunu belirleyen en önemli unsurlardan biri.

İstifa Etmeden Önce Dikkat!

Kıdem tazminatına ilişkin şartların oluştuğunu düşünen çalışanların yapabileceği önemli hatalardan biri, gerekli belgeyi almadan işten ayrılmak.

Çalışanın öncelikle kendi sigortalılık ve prim durumunu kontrol ettirmesi, şartları taşıması hâlinde SGK'dan kıdem tazminatına esas yazıyı alması ve ardından işverene başvurması gerekiyor.

Ayrıca kıdem tazminatı açısından aynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma süresinin bulunması gerekiyor.

Bu nedenle yalnızca e-Devlet'teki prim gününe bakarak kıdem tazminatı hakkınızın oluştuğu sonucuna varmayın. Şartlarınız oluşmuşsa önce SGK'dan kıdem tazminatına esas yazıyı alın, ardından işvereninize başvurun.