EYT sonrası yeni kriz: İptal edilen sigortalılık süreleri geri gelebilir mi?

EYT düzenlemesiyle milyonlarca vatandaş emeklilik hakkına kavuşurken, bugünlerde sosyal medyada dolaşan yeni bir iddia birçok emekliyi ve emeklilik bekleyen vatandaşı tedirgin ediyor.

İddialara göre Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), özellikle 18 yaşından küçükken anne veya babasının yanında sigortalı gösterilen kişilerin dosyalarını yeniden incelemeye hazırlanıyor. Hatta bazı paylaşımlarda emekliliklerin iptal edileceği, ödenen maaş ve ikramiyelerin faiziyle geri alınacağı yönünde ifadeler yer alıyor.

Peki gerçekten yıllar önce bildirilen ve emeklilik hesabında dikkate alınan bu çalışmalar bugün yok sayılabilir mi?

Bu sorunun cevabı, ilk bakışta göründüğünden daha karmaşık.

Çünkü tartışmanın bir tarafında SGK'nın uygulamaları, diğer tarafında ise mahkemelerin ortaya koyduğu değerlendirmeler yer alıyor.

SGK Neye Dayanıyor?

SGK'nın bu konudaki yaklaşımı yeni değil. Kurum uzun yıllardır 2013/11 sayılı Genelgeyi uyguluyor.

Söz konusu genelgede, anne veya babasına ait işyerinde çalışan mümeyyiz küçüklerin sigortalı sayılabilmesi için vasinin iştirakiyle yapılmış ve hakim tarafından onaylanmış yazılı bir hizmet akdinin bulunması gerektiği belirtiliyor.

Peki SGK bu şartı hangi hukuki gerekçeye dayandırıyor?

Kurum, Türk Medeni Kanunu'nun 345'inci maddesini esas alarak, anne veya baba ile çocuk arasında kurulacak hizmet ilişkisinin belirli hukuki güvencelere bağlanması gerektiği görüşünü benimsiyor.

Bu nedenle SGK, söz konusu şartların bulunmadığı durumlarda anne veya baba yanında geçen 18 yaş altı çalışmaların sigortalılık kapsamında değerlendirilemeyeceği yönünde işlem tesis edebiliyor.

Son dönemde bazı dosyalarda yapılan incelemelerin temelinde de işte bu yaklaşım bulunuyor

Yargı Ne Diyor?

Ancak yargının baktığı yer biraz farklı.

Mahkemeler için tartışmanın merkezinde, hakim onaylı bir sözleşmenin bulunup bulunmadığından önce şu soru yer alıyor:

"Bu kişi gerçekten çalıştı mı?

Nitekim Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 2023/1400 Esas, 2023/1658 Karar sayılı emsal kararında, anne yanında geçen 18 yaş öncesi çalışmaların yalnızca hakim onaylı hizmet akdi bulunmadığı gerekçesiyle geçersiz sayılmasının mümkün olmadığı vurgulanmıştır.

Kararda; işyerinin gerçek olması, çalışmanın fiilen yapılması, hizmetlerin Kuruma bildirilmesi ve bu durumun tanık beyanları ile desteklenmesi halinde sigortalılık süresinin geçerli kabul edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Dahası Yargıtay, çocuk yararına getirilen hukuki düzenlemelerin çocuk aleyhine yorumlanamayacağını, sosyal güvenlik hakkının şekli eksiklikler gerekçe gösterilerek ortadan kaldırılamayacağını vurgulamıştır.

Kararda ayrıca, hakim onaylı bir hizmet sözleşmesinin bulunmamasının anne veya babanın hukuki sorumluluğunu gündeme getirebileceği; ancak bunun fiilen çalışmış olan çocuğun sosyal güvenlik hakkını ortadan kaldırmayacağı ifade edilmiştir.

Bu yönüyle Yargıtay kararı, tartışmanın yalnızca hakim onaylı sözleşme bulunup bulunmadığı noktasında değil, kişinin gerçekten çalışıp çalışmadığı noktasında değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Şahıs İşletmesi ile Limited Şirket Aynı Değil

Kamuoyunda çoğu zaman tüm aile işletmeleri aynı değerlendirilse de hukuken durum farklıdır.

Anne veya babaya ait şahıs işletmesi ile anne ve babanın ortak olduğu bir limited şirket aynı yapıya sahip değildir.

Nitekim SGK'nın 26 Ocak 2024 tarihli bir görüş yazısında, limited şirketlerin ortaklarından ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğu belirtilmiş ve şirket ortağının çocuğunun 18 yaşından önce şirkette geçen çalışmalarının geçerli sayılması gerektiği ifade edilmiştir.

Bu nedenle her dosyayı aynı kefeye koymak mümkün değildir.

Son Sözü SGK mı Söylüyor, Mahkeme mi?

Birçok vatandaşın korkusu, yıllar önce yapılmış bir sigortalılık bildiriminin bugün yok sayılmasıdır.

Ancak unutulmamalıdır ki SGK'nın yaptığı işlem idari bir işlemdir ve yargı denetimine tabidir.

Bu nedenle sosyal medyada dolaşan her iddiayı kesin sonuç gibi değerlendirmek doğru değildir.

Önemli olan dosyanın özellikleri, çalışma ilişkisinin gerçekliği ve somut olayın hukuki niteliğidir.

Sonuç Yerine

Evet, SGK bazı dosyaları inceliyor.

Evet, bazı sigortalılık süreleri tartışma konusu olabiliyor.

Ancak tartışmanın diğer tarafında mahkemeler bulunuyor.

Ve hukuk devletlerinde son sözü genelgeler değil, yargı kararları söylüyor.

Bu nedenle bugün sorulması gereken asıl soru şudur:

İptal edilen sigortalılık süreleri geri gelebilir mi?

Mevcut mahkeme kararlarına bakıldığında, bazı dosyalar için bu sorunun cevabı açıkça:

"Evet, gelebilir."