Çifte indirim!

Ekonomi Köşesi'nden merhaba...

KOBİ'lerin patent başvurularını teşvik etmek ve yapay zekâ alanındaki buluşların korunmasını hızlandırmak amacıyla yeni bir düzenlemeye gidildi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın duyurduğu düzenlemeyle, ilk kez patent başvurusu yapacak KOBİ'lere başvuru, araştırma ve inceleme raporu ücretlerinde yüzde 75 indirim sağlanacak.

Yapay zekâ alanındaki belirli patent başvurularında ise acil araştırma raporu ücretine yüzde 50 indirim uygulanacak.

Peki, bu destekler KOBİ'lerin patent başvurularını ve Ar-Ge yatırımlarını ne ölçüde etkileyecek?

Erdem Kaya Patent Yönetim Kurulu Başkanı Erdem Kaya'ya sordum.

Erdem Kaya'ya göre indirim, KOBİ'lerin patent başvurusu yapma motivasyonunu artıracak önemli bir adım.

Ancak toplam patent maliyetine bakıldığında asıl yük, resmi harçlardan çok patent ofislerinin hizmet bedellerinde.

Erdem Kaya, patent başvuru harçlarının tek başına çok yüksek olmadığını buna karşılık patent yazım ve danışmanlık hizmetleriyle birlikte toplam maliyetin çok daha yüksek seviyelere ulaşabildiğini belirtiyor.

Bu nedenle yüzde 75'lik indirimin olumlu olmakla birlikte toplam maliyet üzerinde sınırlı bir etkisi olacağını düşünüyor.

Erdem Kaya'ya göre, KOBİ'lerin KOSGEB'in sınai mülkiyet desteklerinden de yararlanması patent ofisi hizmet bedellerinin azaltılması açısından önemli.

Yapay zekâ tarafında ise düzenlemenin etkisi daha farklı olabilir.

Çünkü yapay zekâ teknolojileri hızla gelişirken patent süreçleri aynı hızda ilerlemiyor. Bir ürün piyasaya çıkıp ekonomik ömrünü tamamlamaya yaklaşırken, patent başvurusunun sonuçlanmamış olması buluş sahipleri açısından önemli bir dezavantaj yaratabiliyor.

Erdem Kaya, bu noktada acil araştırma uygulamasının önemine dikkat çekiyor. Normal şartlarda daha yüksek ücret gerektiren hızlı araştırma hizmetine getirilen indirimle, yapay zekâ alanındaki başvuruların daha kısa sürede değerlendirilmesinin önü açılıyor.

Erdem Kaya'ya göre bu yaklaşım, patent sisteminin teknoloji dünyasındaki değişim hızına uyum sağlaması açısından oldukça önemli. Üstelik yapay zekâ alanındaki patent başvurularının hem Türkiye'de hem dünyada hızla artması bu desteğin önemini daha da artırıyor.

Velhasıl...

KOBİ'lere yönelik yüzde 75'lik indirim patent sistemine erişimi kolaylaştıracak. Yapay zekâ alanındaki hızlı araştırma desteği ise, buluşların korunmasında zaman avantajı sağlayabilecek.

Fakat unutulmaması gereken bir nokta var. Patent başvurusunun maliyetini yalnızca resmi harçlar belirlemiyor. Buluşun doğru hazırlanması, korunacak kapsamın belirlenmesi ve profesyonel hizmet alınması da maliyetin önemli bir bölümünü oluşturuyor.

Dolayısıyla kalıcı bir patent ekosistemi için yalnızca başvuru ücretlerini düşürmek değil, KOBİ'lerin patent sürecinin tamamına erişimini kolaylaştırmak gerekiyor.

*******

BAKAN FATİH KACIR'DAN TBMM'DE BÜTÇE SUNUMU!

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 2027 yılı bütçesine ilişkin sunumunda Türkiye'nin sanayi, Ar-Ge, yüksek teknoloji, ihracat ve yatırım performansına ilişkin önemli verileri paylaştı.

Açıklanan rakamlar, Türkiye'nin üretim ve teknoloji odaklı dönüşüm hedeflerini ortaya koydu.

Türkiye ekonomisinin sürdürülebilir büyüme hedefinde sanayi ve teknoloji yatırımları kritik önem taşıyor. Artık mesele yalnızca daha fazla üretmek değil; daha yüksek teknolojiyle üretmek, katma değeri artırmak ve küresel rekabette daha güçlü bir konuma ulaşmak.

-İmalat sanayinin katma değeri son bir yılda yüzde 9,7 artarak 259 milyar dolara yükseldi.

-Pandemi sonrasında üretimde yaşanan değişim ise özellikle yüksek teknolojili alanlarda dikkat çekti. Yüksek teknolojili imalat sanayi üretimi yüzde 87,5 artarken; orta-yüksek teknolojili üretimdeki artış yüzde 47,9, orta-düşük teknolojide yüzde 27,7 ve düşük teknolojide yüzde 9,6 oldu.

Bu rakamlar, sanayide dönüşümün yönünü gösteriyor. Çünkü küresel rekabette artık üretim miktarı kadar üretimin teknolojik seviyesi de belirleyici.

-Türkiye'nin Ar-Ge harcamaları 2002'deki 1,2 milyar dolar seviyesinden 24,8 milyar dolara ulaştı. Ar-Ge harcamalarının millî gelir içindeki payı yüzde 1,55'e yükselirken, özel sektörün Ar-Ge harcamaları 16,1 milyar dolara çıktı.

Ar-Ge personeli sayısının 29 binden 318 bine yükselmesi de insan kaynağındaki gelişimi ortaya koyuyor. Bugün 115 teknoparkta 13 bin 837 girişim faaliyet gösteriyor ve 136 bin kişi istihdam ediliyor. Desteklenen bin 362 Ar-Ge ve 348 Tasarım Merkezi'nde 56 bin 947 fikri mülkiyet tescillendi. Ar-Ge teşviklerinden yararlanan proje sayısı 247 bine ulaşırken, Ar-Ge faaliyetlerine vergi teşviki 2025'te 169 milyar lirayı aşmış bulunuyor.

Bu birikimi ticarileşen teknolojiye, yeni ürünlere, patent gelirlerine ve yüksek katma değerli ihracata dönüştürmek önemli.

-Türkiye'nin yıllık ihracatı 283,7 milyar dolara ulaşırken, yüksek ve orta-yüksek teknolojili ürünlerin ihracattaki payı yüzde 44,2 seviyesine çıktı.

-Yerli patent başvuru sayısı 11 bin 394'e, yerli patent tescil sayısı ise 3 bin 738'e yükseldi.Türkiye; yerli patent başvurularında dünyada 10'uncu, marka başvurularında 6'ncı ve tasarım başvurularında 3'üncü sırada. Acil patent araştırma hizmetiyle patent başvurularında araştırma raporu düzenleme süresi 30 güne kadar indi.

-Savunma ve havacılık sanayisinde de önemli bir büyüme yaşandı. 2002'de 248 milyon dolar olan sektör ihracatının 10 milyar doları aşması, Türkiye'nin üretim ve teknoloji kapasitesindeki gelişimi gösteriyor.

Bugün 4 binden fazla şirket ve araştırma kurumunda, 100 bini aşkın çalışanla faaliyet gösteren bir ekosistemden söz ediyoruz. Savunma sanayinde oluşan teknolojik birikimin makine, elektronik, yazılım ve diğer sanayi kollarına aktarılması da Türkiye'nin genel rekabet gücünü artırabilecek önemli bir fırsat.

2002 yılından bugüne savunma sanayisinde bin 203 yatırım için teşvik belgesi düzenlendi. 668 milyar lira sabit yatırımın önü açılırken, 28 bin çalışanın istihdam edildiği 80 Ar-Ge ve Tasarım Merkezi'ne 2025 yılında 71 milyar lira destek sağlandı.Teknoparklarda savunma sanayisinde 352 firma 7 bin 350 araştırmacıyla teknoloji geliştiriyor.

-Yatırım teşvikleri... Son bir yılda tamamlanan 10 bin 285 yatırım projesinin toplam tutarı 1 trilyon 263 milyar liraya ulaştı. Bu yatırımlarla 231 bin 685 kişilik istihdam oluşturuldu.Aynı dönemde teşviklerle 1 trilyon 205 milyar liralık yeni yatırımın ve 140 bin kişilik istihdamın önü açıldı.

-Sanayinin ülke geneline yayılması da önemli gündem başlıklarından biri... Son bir yılda 6 OSB, 7 Endüstri Bölgesi ve 19 yatırım alanı ilan edilerek 70 bin hektar ilave yatırım alanı sağlandı. 2027 bütçesinde OSB, Endüstri Bölgesi ve Sanayi Sitesi projelerine 53 milyar lira kaynak ayrılması planlanıyor. Buradaki hedef yalnızca yeni sanayi alanları oluşturmak değil, Anadolu'da üretimi, istihdamı ve bölgesel kalkınmayı güçlendirmek.

-Sanayinin önemli taşıyıcılarından KOBİ'lere son bir yılda KOSGEB aracılığıyla 69,3 milyar lira finansman sağlandı. İmalat sanayisinde istihdamı korumak amacıyla da 150 milyar liralık kefalet desteği ve 250 milyar liralık uygun koşullu işletme sermayesi finansmanı planlanıyor.

Özellikle tekstil, hazır giyim, deri ve mobilya gibi emek yoğun sektörlerde bu destekler önemli. Ancak finansman desteğinin kalıcı rekabet avantajına dönüşmesi gerekiyor. Bunun yolu dijitalleşme, otomasyon, enerji verimliliği, tasarım ve markalaşma yatırımlarından geçiyor.

2027 BÜTÇESİNDE 368,7 MİLYAR LİRALIK KAYNAK!

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesi 368 milyar 669 milyon 202 bin lira olarak açıklandı. Bu tutarın 2028'de 435 milyar 765 milyon 917 bin liraya ve 2029'da ise 493 milyar 543 milyon 733 bin liraya yükselmesi öngörülüyor.

Özetle...

Bu kaynakların nasıl değerlendirileceği, Türkiye'nin önümüzdeki dönemdeki sanayi performansını doğrudan etkileyecek.

Türkiye'nin imalat sanayinden savunma sanayine, Ar-Ge'den teknoparklara kadar ortaya koyduğu rakamlar önemli bir dönüşüme işaret ediyor.