Bursa'da otomobil alıcısı neden bekliyor?

Ekonomi Köşesi'nden merhaba...

Otomotivin başkenti Bursa'da otomobil piyasasını konuşmak üzere Bursa Oto Galericiler Odası Başkanı Hakan Yanık'la bir araya geldim.

Önce söyleşimizde öne çıkan noktayı paylaşayım.

Bursa Oto Galericiler Odası Başkanı Hakan Yanık'a göre, vatandaş otomobil alacak parasını altın ve gümüşe yatırdı, şimdi piyasadaki durgunluk nedeniyle beklemede.

İkinci el piyasasında 600 bin - 1,5 milyon lira aralığındaki araçlar öne çıkarken, galericiler de artan sermaye ihtiyacı ve daralan kâr marjıyla mücadele ediyor.

***

Sohbetimizde ilk sorum şu oldu:

Bursa'da vatandaş neden araba almakta zorlanıyor?

Hakan Yanık'ın yanıtı ise, alışılmış açıklamalardan biraz farklıydı.

"Vatandaş aslında araba alacak parayı bulamıyor değil. Otomobil alacağı parayı altına, gümüşe yatırdı. Bu yatırımların daha da değerleneceğini düşündü. 1 milyon lirası olan, altın veya gümüş alıp üzerine 200 bin, 300 bin hatta 500 bin lira koyarak daha iyi bir otomobil almayı hesapladı."

Peki, sonra ne oldu?

Hakan Yanık'a göre altın ve gümüş fiyatlarındaki durgunluk ya da aşağı yönlü hareket, bu hesapları bozdu. Otomobil almak için kenara ayrılan para başka yatırım araçlarına bağlanınca araç alımı ertelendi.

Hatta anlattığına göre, evini satıp parasını altına ve gümüşe yatıranlar da var.

Burada dikkatimi çeken nokta şu oldu:

Otomobil piyasasındaki durgunluğu yalnızca alım gücüyle açıklamak yeterli olmayabilir.

Hakan Yanık'ın anlattıkları, bir kesimin satın alma kararını erteleyerek parasını alternatif yatırım araçlarında değerlendirmeye çalıştığını gösteriyor.

Elbette bu gözlemi Bursa genelindeki alıcıların tamamına yaymak mümkün değil.

Fakat galericilerin karşılaştığı müşteri davranışı, piyasanın nabzını tutmak açısından önemli!

***

İkinci sorum: Bursa'da otomobil alıcılarının en çok tercih ettiği fiyat aralığı nedir?

Hakan Yanık'ın verdiği fiyat aralığı 600 bin lira ile 1,5 milyon lira.

Özellikle otomatik vitesli araçların rağbet gördüğünü söylüyor.İkinci el otomobil piyasasında alıcıların bütçelerini belirlerken, fiyat kadar kullanım kolaylığını da gözettiğine işaret ediyor. Ancak talebin bulunması, satışların istenen hızda gerçekleştiği anlamına gelmiyor.

Hakan Yanık'ın asıl şikâyeti ise, fiyatların yükselmesiyle birlikte galericilerin daha fazla sermayeye ihtiyaç duyması.

"Arabanın fiyatının artması galericinin işine gelmez" diyor.

Duyduğumda şaşırdım. Otomobil fiyatları yükselirken, galericinin kazancının da artması gerekmez mi?

Hakan Yanık, şöyle açıklıyor:

"1 milyon liraya bir otomobil alırken, bugün aynı aracı almak için 1,5 milyon lira sermaye bağlamak zorunda kalabiliyoruz. Kâr marjımız giderek düşüyor. 1 milyon lirayı araca bağlıyorsunuz, bir an önce nakde dönüp yeniden araç almak zorundasınız. Fiyat artışları bizi de zorluyor."

İşte otomobil piyasasının önemli açmazlarından biri burada ortaya çıkıyor.

Stoktaki aracın fiyatının yükselmesi, tek başına galericinin kazancının arttığı anlamına gelmiyor. Satılan aracın yerine yenisini koymak da aynı ölçüde, hatta daha yüksek bir sermaye gerektirebiliyor.

Bir başka ifadeyle, ciro büyürken kârlılık aynı oranda büyümeyebiliyor.

Hakan Yanık'ın anlatımıyla, galericinin mücadelesi artık yalnızca otomobil alıp satmak değil; sermayeyi uzun süre stokta tutmadan nakde çevirmek ve yeni aracı yerine koyabilmek.

***

Bursa'da 3 bin 400'ü aşkın yetkili galerici!

Sektörün büyüklüğünü konuşurken bu kez şu soruyu yönelttim.

İşte üçüncü sorum: Bursa'da faaliyet gösteren galericilerin kaçı işlerini sürdürmekte zorlanıyor?

Hakan Yanık, 2026 yılında iş yerini kapatan esnaf sayısının 100'e ulaşmadığını düşündüğünü belirtti. Ardından Bursa'daki yetki belgeli galerici sayısına ilişkin rakamları paylaştı.

Hakan Yanık'ın verdiği bilgiye göre, sistemde 3 bin 402 yetki belgeli galerici görünüyor. Vergi kaydını kapattığı hâlde yetki belgesini iptal ettirmeyen yaklaşık 150 kişi bulunduğunu tahmin ediyor. Bu ayrımın ardından faal galerici sayısını 3 bin 250-3 bin 300 bandında değerlendiriyor.

Bu rakamlar, Hakan Yanık'ın paylaştığı sektör verileri ve tahminleri.

Yine de ortaya çıkan tablo, Bursa'da ikinci el otomobil ticaretinin ne kadar geniş bir esnaf kitlesini ilgilendirdiğini gösteriyor.

Piyasadaki daralma yalnızca araç alıp satmak isteyenleri değil, bu ticaretin etrafında oluşan işletmeleri de yakından ilgilendiriyor.

***

"Ekonomik istikrar istiyoruz!"

Söyleşinin son sorusu: Bursa'da otomobil piyasanın önümüzdeki aylarda bu yılı nasıl şekillenir, nasıl kapatır ve yılbaşı beklentiniz nelerdir? Hükümetten de aynı zamanda beklentiniz var mı?

Hakan Yanık'ın hükümetten beklentilerini üç başlıkta toplamak mümkün:

-Ekonomik istikrar,

-Otomobil piyasasındaki kartelleşme iddialarının önüne geçilmesi

-İkinci el otomobil ile rent a car sektörlerini ilgilendiren düzenlemelerin yeniden gözden geçirilmesi.

Aynı zamanda yılsonuna doğru kampanyaların gündeme gelebileceğini düşünüyor.

Ancak bu kampanyaların fiyat artışlarının ardından yapılabileceği görüşünde...

Hakan Yanık, tüketicinin fiyat beklentisini de şöyle anlatıyor:

"Bugün otomobil almak, yarın daha yüksek bir fiyatla karşılaşmamak açısından avantajlı olabilir. Türkiye'de fiyatların gerilediğini pek görmüyoruz. Bugün almadığınızda yarın zamlı fiyatla karşılaşabiliyorsunuz."

Burada bir ayrım yapmak gerekiyor. Otomobilin fiyatının gelecekte mutlaka artacağını söylemek mümkün değil.

Hakan Yanık'ın sözleri, sektör temsilcisinin mevcut fiyatlama eğilimine ve tüketicinin satın alma kararına ilişkin değerlendirmesi.

Ancak bu yaklaşımın piyasada bir başka etkisi de var.

Tüketici bir yandan fiyatların daha da yükseleceğinden endişe ediyor, diğer yandan parasını başka yatırım araçlarında değerlendirerek daha avantajlı bir alım yapmayı bekliyor.

İki farklı beklenti, otomobil alım kararını doğrudan etkiliyor.

Peki, sıfır otomobildeki indirimler neden sorgulanmıyor?

Hakan Yanık'ın üzerinde durduğu bir başka konu da sıfır otomobil bayilerinin fiyat politikaları...

Tavsiye edilen satış fiyatıyla müşteriye sunulan nakit fiyat arasında büyük farklar oluştuğunu söylüyor.

"Bir otomobil için anahtar teslim fiyatı açıklanıyor. Tavsiye edilen fiyat başka, bayiye gittiğinizde karşılaştığınız fiyat başka. Etikette 7 milyon lira görünen bir aracın 5,9-6 milyon liraya satılabildiğini konuşuyoruz. Bazı araçlarda yüz binlerce liralık, hatta daha yüksek indirimler gündeme geliyor. Bu kadar büyük fark varsa bunun nedenini sorgulamak gerekiyor."

Hakan Yanık'a göre bu fiyat farkları, bayilerin kâr marjlarının ve fiyatlandırma politikalarının daha yakından incelenmesini gerektiriyor. Devletin bu konuda inceleme yapmasını istiyor.

Burada önemli olan, açıklanan fiyat ile gerçekleşen satış fiyatı arasındaki farkın nedenini doğru okumak.

Tabi kampanyalar, donanım seçenekleri, finansman koşulları ve satış hedefleri gibi unsurlar fiyatları etkileyebilir.

Ancak tüketici açısından soru net:

Bir otomobilin tavsiye edilen fiyatı ile fiilen satıldığı fiyat arasında bu kadar büyük fark oluşuyorsa, fiyatlandırma sisteminin daha şeffaf olması gerekmiyor mu?

Hakan Yanık, ikinci el otomobil piyasasında galericilerin alım-satım fiyatlarının sık sık eleştirildiğini, sıfır otomobil tarafındaki fiyat farklılıklarının ise aynı ölçüde tartışılmadığını düşünüyor.

***

Sonuçta sorun yalnızca otomobilin fiyatı değil!

Bursa'daki ikinci el otomobil piyasasını konuşurken, karşımıza birden fazla durum çıkıyor:

-Parasını altın ve gümüşe bağlayıp alım kararını erteleyen tüketici

-Fiyat yükseldikçe daha fazla sermaye bulmak zorunda kalan galerici

-Sıfır otomobil tarafındaki fiyat farklılıklarını anlamaya çalışan alıcı

Tümü piyasanın farklı bir yüzünü gösteriyor.

Hakan Yanık'ın anlattıkları, galericilerin de artan fiyatlardan otomatik olarak kazançlı çıkmadığını ortaya koyuyor.

Çünkü otomobil ticaretinde önemli olan yalnızca aracın kaç liraya satıldığı değil, o aracın yerine yenisinin hangi maliyetle konulabildiği.

Tüketici ise bir yandan otomobil fiyatlarının artmasından çekiniyor, diğer yandan parasını değerlendirmek için doğru zamanı kolluyor.

Bursa'da otomobil piyasasının önümüzdeki dönemde nasıl şekilleneceğini belirleyecek başlıklardan biri de bu iki tarafın beklentilerinin ne zaman kesişeceği olacak gibi...

Dolayısıyla o gün geldiğinde piyasadaki hareketlilik yalnızca galericilerin satış rakamlarında değil, aynı zamanda otomobil almak için bekleyen vatandaşın kararında da kendini gösterecek.

Ekonomi Köşesi'nden şimdilik bu kadar...