İznik'te Osmanlı izleri: Medeniyetlerarası geçişin kültürel izleri...

Konu yine İznik.. Nasıl olmasın, 600 yılı aşkın süredir dünyaya hükmetmiş bir imparatorluğun kurulduğu dönemlerde ilklerin yaşandığı yerdir İznik...

Kültür ve Turizm Bakanlığımız ile Bursa Büyükşehir Belediyemizin ortak protokol ile İznik'in UNESCO Dünya Mirası adaylığı çalışmaları kapsamında 2016-2021 yılları arasında İznik Alan Başkanı olarak hizmet ettim. Bu zaman zarfında İznik ile ilgili birçok farklı alanda çalışmaları bulunan uzmanlarla birlikte son derece verimli çalışmalar yaptık. Bu çalışmalara Bursa ve İznik'teki birçok kamu kurumu, sivil toplum kuruluşu yöneticilerimiz, meslek odalarımız ile değerli İznikli gönüllü paydaşlarımız katkıda bulundu. Hepsine özverili çalışmaları ve destekleri nedeniyle birkez daha gönülden teşekkür ediyorum.

Osmanlı tarihi ve sanat tarihi konusunda çalışmaları bulunan uzmanlarımızın üzerinde hem fikir olduğu en önemli konulardan birisi de İznik'in hem Türk İslam Coğrafyası için hem de Osmanlı için oldukça önemli olayların başladığı ve gerçekleştiği olaylara tanıklık etmesiydi. İznik, Anadolu topraklarındaki ilk Türk-İslam Devleti olan Anadolu Selçuklu Devletinin ilk başkentidir. Aynı zamanda Osmanlı'nın beylikten devlet olmaya geçişteki yaşam ve yönetim anlayışının temellerin atıldığı yerdir.

Bursa Osmanlı'nın ilk başkenti olarak ne kadar önemli ise İznik de Bursa'ya geçiş için adeta bir önsöz niteliğindedir. Osmanlı Bursa'yı fethetmeden önce yaklaşık 30 yıl İznik'i almak için kuşatmıştır. Bu zaman zarfında surların dışında kendine karargâh kuran Osmanlı, bugün uzmanların Osmanlı Arkeolojisinin başlangıcı olarak nitelendirdiği yapılar inşa etmiştir. Bunların en önemlilerinden biri de ilk kez 1960'lı yılların başlarında tarihçi Oktay Aslanapa öncülüğünde yapılan kazılarda ilk defa ortaya çıkarılan İznik Sultan Orhan İmareti Camiidir. Bugün İznik Surlarının Yenişehir Kapı olarak bilinen kapının hemen dışında yer alan bir bölgede temel seviyesinde kazıları yapılarak ortaya çıkarılmıştır. Cami temellerinin çok yakınında büyük bir kısmı ayakta kalan yine aynı dönemde yapıldığı düşünülen bir hamam ortaya çıkarılmıştır. İznik Belediyemiz ve İznik Müze Müdürlüğümüzün desteği ile Bursa Büyükşehir Belediyemizin önceki dönemlerinde yapılan çalışmalarla ortaya çıkarılan bu eserler İznik'te 'Osmanlının İlk İzleri' olarak nitelendirilmekte ve bu yüzden gerekli ilgiler gösterilerek restorasyon çalışmaları yapılmasını beklemektedir. İznik'te yakın dönemde ortaya çıkarılıp teşhire kazandırılan kültür varlıklarımız kadar Osmanlı açısından çok büyük öneme sahip bu eserlerimizin de en az onlar kadar ilgi ve çalışma yapılmasını hak ettiğini düşünüyorum. Günümüzde Osmanlı'yı en büyük müzeleri yaparak bu müzelerdeki sonradan üretilmiş çizgisel anlatımlar üzerinden anlatmak yerine mevcutta hala izleri ortaya çıkarılmış bu mevcut eserler üzerinden anlatmanın daha doğru olduğu açıktır.

Şimdi fotoğraftaki izlere tekrar iyice bakın, Osmanlı tarihi açısından çok önemli olan bu izleri/değerleri yerinde görmek birçok insanımızda büyük heyecan yaratacaktır. Bu kültürel değerler bugünkü neslimizin tarihimizi daha doğru anlamasına ve geleceğimize yön vermesine ışık tutacaktır.

Bir sonraki yazımda buluşmak dileğiyle sağlıcakla kalın, sevgiyle kalın, güvenle kalın, Allah'a emanet olun.

Çizim, 'İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Enstitüsü, 1964-1965 Sanat Tarihi Yıllığı, Oktay Aslanapa'nın İznik'te Sultan Orhan İmaret Camii Kazısı' yazısından alınmıştır.