Bursa şehir coğrafyası ve mimarisi

'Gençlik düşünebilse, ihtiyarlık yapabilse, bu ikisi denk düşmüyor, mühim olan şey, tayin edemeyeceğimiz bir ömrü verimli hale getirmektir. Herkes kendi talihinin mimarıdır.' gibi sözleri ile üzerinde düşünüp nice dersler çıkarabildiğimiz büyük tarihçi, değerli büyüğümüz İlber Ortaylı emaneti teslim etti. Allah rahmet eylesin. Ailesinin ve tüm sevenlerinin başı sağolsun.

Bursa şehrinin bilinen en eski yerleşim izleri binlerce yıl öncesine uzanır. İlk yerleşmelerden günümüze birçok farklı kültürel yaşam izlerini barındıran toplumların yerleşmeleri ile üst üste katmanlaşmış bir şehir meydana gelmiştir. Birçok farklı topluluğun bu yeri kendisine yurt edinmesinin temel sebebi elbette barındırdığı coğrafi zenginliklerdir. Doğal coğrafi morfoloji özellikleri zamanla üzerine kurulan yerleşimlerle bir şehir morfolojisi halini almıştır. Bursa'nın da bugün kendine özgü morfolojik özellikleri mevcuttur.

Uludağ'ın eteklerinde sırtını dağa yaslamış, doğu batı yönünde gelişmeye başlayan şehir sonraları ovaya doğru saçaklanarak gelişmiştir. Uludağ yamaçlarından başlayarak ovaya doğru süzülen derelerin kenarlarına yapılan binalar şehir içerisinde önemli bir yer tutar. Yer yer bu dereler üzerinde yapılan köprüler yerleşimlere daha da anlam katar. Hemen her tarafında suyun hakim olduğu ve yerleşimin çıkışının temelini oluşturan su izleri Bursa şehri için çok önemlidir.

Uludağ yamaçlarından doğarak ovaya doğru ilerleyen dereler adeta ovaya can verir. Ovanın verimli toprakları ile birleşen su birçok tarımsal zenginliğin ortaya çıkmasına sebep olur. 1950'li yıllara kadar Bursa'da tarım şehri niteliği hakimdi. Bunun yanı sıra sıcak su zenginlikleri sebebi ile bir kaplıca/termal şehir kimliği de azımsanamayacak kadar önemli idi. Osmanlının ilk başkenti olması sebebiyle birçok olumsuz gelişmeye rağmen bir tarih şehri kimliği etkisi hala etkisini sürdürmektedir.

Uludağ yamaçları ile ovanın yeşil örtüsü Bursamızın 'Yeşil Bursa' olarak anılmasını sağlamıştır. 1960'lı yılların başından itibaren yaşanan gelişmeler sonrasındaki sanayi yatırımları ve göçler nedeniyle Bursamızda sanayi kenti kimliği hakim olmaya başlamıştır. Bu dönüşümün sebep olduğu şehirleşme ne yazık ki gereği gibi ve uygun şekilde yönetilemediği için bugün Bursamız çözülmesi çok zor birçok sorun ile karşı karşıyadır. Bugün bile şehirleşmeyi etkileyen dinamiklerin bu gelişmeleri gereği gibi yönlendiremediğini düşünüyorum. Sorunlar için köklü çözümler bulmak yada yeni sorunlar oluşmaması için şehrin gelişimini doğru yönlendirmek yerine kısa süreli günlük çözümler ve ekonomik kazanç temelli imar faaliyetlerinin ötesine geçilememektedir.

Bu güzel coğrafyanın ve yaşayan insanların bu kadar olumsuzluk içeren bir yerleşmeyi ve yönetsel yaklaşımı hak etmemelerini düşünüyorum. Hala, bu güzel coğrafyaya ve insanımıza yakışır, daha sağlıklı ve yaşanabilir bir şehir yapabileceğimize inanıyorum.

Önümüzdeki günlerde 11 ayın sultanı Ramazan ayını geride bırakarak bayramı idrak edeceğiz. Bayramın tüm insanlığa sevgi, huzur, mutluluk ve barış getirmesi dileğiyle hepinizin bayramını tebrik ediyorum. Allah tekrarını nasip etsin. Bir sonraki yazımda buluşmak dileğiyle sağlıcakla kalın, sevgiyle kalın, güvenle kalın, Allah'a emanet olun.