Depreme hazırlıkta gözden kaçan hayati detay

6 Şubat depremlerinin ardından boğazımızı düğümleyen o görüntüyü hatırlıyor musunuz? Bir tır şoförü, yükündeki ekskavatörü enkaz bölgesine yetiştirebilmek için hız sınırlarını zorluyordu. İçimizi ısıtan bu fedakârlık manzarası aslında afet planlamamızdaki en büyük kör noktayı, o gözden kaçan hayati detayı yüzümüze çarpıyordu.

Ya ilk müdahaleyi yapacak o iş makineleri ve onları kullanacak yerel operatörler de göçük altında kalırsa?

Afet planları ilk müdahalenin şehirdeki ekiplerce kılavuzlardaki adımlara göre yapılmasını öngörür. Ama şehrin yıkıntıya dönüştüğü, yolların kapandığı bir durumda ne olacak? Hatay'da havalimanının dahi kısmen kullanılamaz hale geldiğini gördük. Demek ki mesele, sadece dışarıdan gelecek müdahaleyi beklemek değil, içeriden müdahalenin önünü açabilmek. Şehirden dışarıya ve dışarıdan şehre giden yollar anında açılmalı ki, arama-kurtarma ekipleri bölgeye sağlıklı biçimde ulaşabilsin.

Bursa'da beklenen büyük deprem sadece Bursa'yı vurmayacak, çevre illere de yayılacak. İstanbul'un dahi etkilenebileceğinden söz ediliyor. Yani konuştuğumuz, Türkiye'nin can damarı olan iki büyük şehir.

Akla şu soru gelebilir: şehirler zaten kentsel dönüşümle depreme dirençli hale getirilmiyor mu? Getiriliyor...Özellikle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un da her fırsatta altını çizdiği depreme hazırlıklı şehirler kurma vurgusu oldukça önemli.

Bakanlıkla TOKİ arasındaki eşgüdümle dayanaklı şehirler inşa ediliyor. Hafife alınacak bir çaba değil. Dirençli şehirler inşa etmek uzun soluklu bir yolculuk.

Fakat mesele sadece binanın ayakta kalması değil. Operatörün de makinenin de yakıtın da ilk saatte hazır olması gerekiyor. Bu sayede deprem sonrası olabilecek yıkımlara karşı ilk müdahale bu ekipler aracılığıyla gerçekleşebilsin.

Peki ne yapmalı?

Şehirleri depreme dirençli hale getirirken, AFAD çalışanları ile ağır iş makinesi operatörleri ve ekipmanları için de depreme dayanaklı yerleşkeler kurmalıyız. Bunun iki faydası var. Birincisi, ilk hamleyi yapacak ekibi sağlam binalarda barındırırsak ilk andaki kayıpları azaltırız. İkincisi, arama kurtarma için gereken insan gücü ve makine yerinde hazır bekler. Tır yetişir mi? diye dua etmek zorunda kalmayız.

Bu yapılabilir mi? Elbette. Şehir hastanelerimiz bunun ispatı. Deprem izolatörlü yapıldıkları için sağlık çalışanları hizmeti aksatmadan sürdürebildi. Aynı mantık burada da işler.

Yapılması gereken belli...Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile mahalli idareler protokol imzalamalı. Belediyelerde çalışan iş makinesi operatörleri için depreme dayanıklı konutlar ve depolama alanları yapılmalı. Bunu bir yerleşke olarak kurgulamak mümkün. Bursa Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Şahin Biba ilk adımı atabilir. Örneğin Yıldırım, Osmangazi ve Nilüfer'de, küçük çaplı da olsa, birer pilot yerleşke tasarlanabilir.

Deprem bir kez daha kapımızı çalmadan alınacak bu küçük önlemler, sonrasında yaşanacak sıkıntıların en azından bir kısmını hafifletebilir.