Bursa savunmaya hazırlanıyor!

Ekonomi Köşesi'nden merhaba...

Evet, Bursa savunmaya hazırlanıyor!

Şöyle düşünün...

Bir kentin geleceğini okumak için yalnızca bugün ne ürettiğine bakmak yetmez, öyle değil mi?

Yarın ne üreteceğinden hangi sektörlere yatırım teşviki verileceğine, hangi alanlarda teknoloji, Ar-Ge ve katma değer aranacağından hangi sektörlerin önünün açılacağına kadar pek çok başlığa birlikte bakmak gerekir.

İşte Bursa, Eskişehir ve Bilecik'i kapsayan 2024-2028 TR41 Bölge Planı ile 2026 Yerel Kalkınma Hamlesi birlikte okunduğunda, üç ilin geleceğine ilişkin dikkat çekici bir fotoğraf ortaya çıkıyor.

Aynı bölgedeler ve aynı kalkınma planının içindeler, ama aynı işi yapmaları beklenmiyor.

Tam tersine uzmanlaşmaları bekleniyor.

Ve Bursa'nın önündeki başlıklardan biri oldukça dikkat çekici: Havacılık ve savunma sanayi...

***

Önce büyük fotoğrafa bakalım.

BEBKA koordinasyonunda hazırlanan 2024-2028 TR41 Bölge Planı, bölgenin önümüzdeki dönem kalkınma çerçevesini ortaya koyuyor.

TR41 Bölge Planı'nın temel yaklaşımı; nitelikli iş gücü, sektörel çeşitlilik, yüksek katma değerli üretim, yeşil ve dijital dönüşüm, inovasyon ve girişimcilik kapasitesinin geliştirilmesi üzerine kuruluyor.

Yani mesele yalnızca daha fazla üretmek değil, daha yüksek katma değer üretmek.

***

2026 Yerel Kalkınma Hamlesi'nde Bursa için belirlenen yatırım başlıkları da bu yaklaşımı destekliyor.

Bursa'da 4 başlık öne çıkıyor:

-Havacılık ve savunma sanayine yönelik alt sistem bileşenlerinin üretimi (eyleyici sistemler, kompozit kanat ve gövde malzemeleri vb.)

-Kauçuktan yüksek katma değerli ürün üretimi (sismik izolatör, raylı sistem/otobüs için körükler, şok-darbe sönümleyici sistemler, hava araçları için iniş takımı parçaları, titreşim önleyici sistemler vb.)

-Taşıtlarda soğutma sistemi parçaları üretimi (elektronik kontrollü/mekanik devridaim su pompası, termostat, ısı eşanjörü vb.)

-Bursa'nın geleneksel gücünü geleceğin üretimine bağlayan alan: Yüksek katma değerli teknik tekstil ürünleri ve fonksiyonel kumaş üretimi (softshell / hardshell / floresan / membranlı / alev geciktirici (FR) / antistatik (ESD) / kesilmeye dayanıklı / balistik ve termal kumaş vb.)

Bunlar bize aslında tek bir şey söylüyor.

Bursa'ya "daha fazla üret" denilmiyor!

"Daha nitelikli üret" deniliyor!

Bursa için savunma ve havacılık, tek başına bir sektör olmaktan çok mevcut sanayi altyapısının yeni ve stratejik alanlara taşınması şeklinde kurgulanıyor.

Peki, Bursa'nın avantajı ne?

Bursa'nın otomotiv, makine, metal, kauçuk, kompozit, teknik tekstil, elektronik ve yazılım alanlarında güçlü bir üretim altyapısı var. Savunma ve havacılık sanayisinde ise bu alanların önemli bir kısmına ihtiyaç duyuluyor.

Buradaki fırsat tam da bu noktada ortaya çıkıyor. Çünkü savunma sanayi ekosistemi yalnızca ana yüklenicilerden oluşmuyor.

Yan sanayi, KOBİ'ler, malzeme üreticileri, elektronik ve yazılım firmaları, test ve sertifikasyon altyapısı, Ar-Ge merkezleri ve nitelikli mühendislik bu ekosistemin parçası.

Dolayısıyla Bursa'nın otomotivde yıllar içinde oluşturduğu güçlü tedarikçi yapısı, savunma ve havacılık için önemli bir adım olabilir.

Ancak kritik bir ayrıntı var:

Savunma sanayine ürün satmak başka, savunma sanayinin istediği standartlarda üretim yapmak başka.

Bursa'nın asıl sınavı da burada başlıyor.

***

Şimdi aynı plana Eskişehir'den bakalım.

İşte fark burada ortaya çıkıyor.

Eskişehir için belirlenen 4 öncelikli yatırım alanından biri doğrudan havacılık sektörüne yönelik parçaların üretimi ve işlenmesi.

Jet motorlarında kullanılan nikel ve titanyum alaşımlı parçalarından uçak gövde, kanat, kuyruk ve iniş takımı yapısal parçalarına kadar geniş bir alan söz konusu.

Dolayısıyla Eskişehir'de havacılıkta daha doğrudan bir uzmanlaşma hedefleniyor.

Üstelik bu yeni bir hikâye değil.

Havacılık, Eskişehir'in sanayi kimliğinin zaten önemli bir parçası...

Bölgenin önceki planlarında da havacılık ve raylı sistemler özellikle öne çıkıyordu.

Dolayısıyla Eskişehir açısından hedef daha net:

Mevcut havacılık birikimini daha ileri teknoloji ve daha yüksek katma değere taşımak.

Bunun yanında;

Elektrikli ev aletlerine yönelik endüstriyel metal şekillendirme, raylı taşımacılık için demiryolu araç parçaları ile test ve belgelendirme, tarım makineleri aksam ve parçaları da öncelikli yatırım alanları arasında.

***

Bilecik'e geldiğimizde ise tablo değişiyor.

Savunma veya havacılık doğrudan öne çıkmıyor.

Bilecik için belirlenen başlıklar; entegre hayvancılık, mermer atıklarından katma değerli ürünler, meyve-sebze ve atıklarından katma değerli ürünler ve teknik seramik...

Özellikle teknik seramik dikkat çekiyor.

İleri seramik malzemeleri, alümina, zirkonya, silisyum karbür, yüksek teknoloji gerektiren, katma değeri yüksek malzemeler.

Bilecik'e verilen mesaj da aslında oldukça açık:

"Sahip olduğun kaynağı daha fazla işle, daha yüksek katma değer yarat!"

***

Üç ili yan yana koyduğumuzda tablo netleşiyor.

Bursa; mevcut sanayi gücünü savunma, havacılık, mobilite, teknik tekstil ve yüksek katma değerli kauçuk ürünlerine taşıyor.

Eskişehir; havacılık, raylı sistemler ve hassas üretim kabiliyetini derinleştiriyor.

Bilecik; seramik, mermer ve tarımsal kaynaklarını daha yüksek katma değerli ürünlere dönüştürüyor.

Üç farklı yol, ama ortak hedef aynı: Katma değer!

***

Bursa'ya yeniden dönelim.

Savunma sanayi Bursa açısından "sıfırdan yeni bir sektör yaratmak" anlamına gelmiyor.

Daha çok, mevcut sanayiyi bir üst lige çıkarma fırsatı anlamına geliyor.

Otomotivde hassas üretim yapan firmalar, makinede yüksek toleransla çalışan şirketler, kompozit malzeme üretenler, kauçuk teknolojisine sahip firmalar, teknik tekstil üreticileri, elektronik ve yazılım şirketleri...

Bunların bilgi birikimi savunma ve havacılık tedarik zincirine taşınabilir.

Bursa'nın avantajı tam da burada...

Yeni bir sanayi rotası çizmek yerine, mevcut sanayiyi dönüştürmek.

Bursa Uzay, Havacılık ve Savunma Kümelenmesi'nin varlığı da bunun tamamen yeni bir arayış olmadığını gösteriyor.

Ancak savunma sanayine girmek, yalnızca yeni bir müşteri bulmak demek değil.

Bir ekosisteme girmek demek!

Ana yüklenicilerden alt yüklenicilere, KOBİ'lerden malzeme üreticilerine, yazılımdan elektroniğe, test ve sertifikasyondan Ar-Ge'ye ve nitelikli insan kaynağına kadar uzanan büyük bir zincir.

Dolayısıyla Bursa'nın meselesi yalnızca savunma sanayine yatırım çekmek değil.

***

Bir başka kritik mesele de şu:

Bursalı firmaları savunma sanayinin şartlarına hazırlamak.

Eskişehir'in avantajı başka bir noktada! Havacılık zaten kentin sanayi kimliğinin bir parçası...

Dolayısıyla Eskişehir'de hedef, mevcut havacılık altyapısını daha ileri teknolojiye taşımak!

Bursa'da ise hedef daha farklı:

Otomotiv, makine, kompozit, kauçuk, teknik tekstil, elektronik, yazılım...

Yani bu kabiliyetleri savunma ve havacılığa bağlamak.

Bilecik'te ise seramik, malzeme ve doğal kaynakları daha yüksek katma değerli üretime dönüştürmek.

Üçünde de aynı hedef var: Katma değer.

O halde baştaki soruya dönelim:

Bursa'ya yeni bir sektör mü veriliyor?

Bence hayır!

Bursa'ya yeni bir hedef pazar gösteriliyor.

Otomotivden savunmaya, kauçuktan havacılığa, kompozitten uçak parçalarına, teknik tekstilden balistik ve koruyucu ürünlere, makineden yüksek hassasiyetli sistemlere kadar yeni bir geçiş kapısı açılıyor.

Bursa'nın yeni cephesi savunma ve havacılık olabilir. Ama Bursa'nın asıl gücü tankı, uçağı ya da füzesinden önce sanayi altyapısı, mühendisliği, KOBİ'leri, otomotiv tecrübesi, makine gücü, kompoziti, kauçuğu ve teknik tekstili olacak.

Yani Bursa, mevcut sanayisini stratejik sektörlere bağlayacak.

Ve belki de önümüzdeki dönemin en önemli dönüşümü burada yaşanacak.

Bursa yeni bir sanayi kurmayacak. Var olan sanayisini yeniden konumlandıracak.

Çünkü artık yalnızca "ne üretiyoruz?" sorusunu sormak yetmiyor.

Asıl soru şu:

Ürettiğimiz teknolojiyi hangi pazara, hangi standartta ve ne kadar yüksek katma değerle satabiliyoruz?

2028'e giderken Bursa için kritik eşik de tam burası.

Bursa savunmaya hazırlanıyor.

Peki, ürettiği teknolojiyi satmaya da hazır mı?