Türk Yargı Etiği Bildirgesi Resmi Gazete'de yayımlandı

Hakim ve savcıların uymaları gereken etik kuralları  kapsayan "Türk Yargı Etiği Bildirgesi" Resmi Gazete'de yayımlandı.

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) kararıyla yayımlanan bildirge 8 ana  başlıktan oluşuyor. Bildirgede, hakimler ve savcıların, görevlerini yerine getirirken  adaletin en hassas ve doğru şekilde dağıtıldığından emin olan, mesleki sorumluluk  içinde davranan, bütün işlemleri ile karar ve davranışlarında insan ve toplum  hayatına tesir edeceklerinin ve toplum nezdindeki saygınlıklarının korunmasının  Türk yargısının itibarını da yükselteceğinin bilincindeki "hakim, fehim,  müstakim, emin, mekin ve metin" insanlar olduğu belirtildi.

Hakim ve savcıların Anayasa ve kanunlardan aldıkları yetki  çerçevesinde hür vicdanları ile evrensel değerleri şiar edinerek bağımsız ve  tarafsız olarak görevlerini yürüttükleri belirtilen bildirgede, gerek mesleki  gerekse sosyal hayatlarında etik mesleki ilkeler doğrultusunda davranmaya  onurları ve vicdanları üzerine söz verdikleri aktarıldı.

"Güven verirler, güveni zedeleyecek davranışları önlerler"

Bildirgede, hakimler ve savcıların insan onuruna saygılı oldukları,  insan haklarını koruyup herkese eşit davrandıkları vurgulanarak, şu ifadelere yer  verildi: "İnsan onurunun dokunulmaz olduğuna dair medeniyetimizin ve evrensel  kabulün bir tezahürü olarak, insan onurunu esas alır, bütün davranışlarında insan  hak ve özgürlüklerine uygun hareket ederler. İnsan haklarına dayalı devlet  ilkesinin ancak insan hak ve özgürlüklerinin etkin bir şekilde korunması ile  gerçekleşebileceğinin farkında ve bu konuda üzerlerine düşen sorumluluğun  bilincindedirler. Bir arada yaşamanın, farklılıklara saygı duymayı, birbirine  anlayışla yaklaşmayı ve herkese eşit davranmayı gerektirdiğini kabul ederler.

Görevlerini yerine getirirken dil, din, mezhep, ırk, etnik köken,  uyruk, cinsiyet, siyasi düşünce, sosyal ve ekonomik durum, hemşehrilik, yaşam  biçimi, yaş, sağlık durumu, dış görünüş, medeni hal ve benzeri sebeplerle  ayrımcılığı kesin bir biçimde reddeder ve ayrımcı bir dil kullanmazlar.  Anayasa'da yer verilen pozitif ayrımcılığın, eşitlik ilkesinin ihlali anlamına  gelmediğini bilirler. Adalet hizmetinden faydalanmak isteyenler başta olmak üzere  meslektaşları, avukatlar, adalet personeli, tanık, bilirkişi gibi yargısal sürece  dahil olanlara ve topluma eşitlik ilkesinin uygulandığına dair güven verirler.  Görev ve yetki alanı içinde bu güveni zedeleyebilecek her türlü davranışı  önlerler."

 "Bağımsızlıklarıyla adil yargılanmanın güvencesidirler"

Hakimler ve savcıların bağımsızlıklarıyla adil yargılanmanın ve hukuk  devletinin güvencesi olduklarının altı çizilen bildirgede, şu tespitlerde  bulunuldu: "Yargı bağımsızlığının, yargılama fonksiyonunun baskı ve tesirden uzak  bir şekilde yerine getirilmesi için tanındığının bilinciyle hareket ederler.  Bağımsızlıklarına doğrudan ya da dolaylı olarak etki edebilecek baskı ve tesiri  kayıtsız şartsız reddederler. Kararlarını, kişilerin, kurumların ya da kamuoyunun  tepkisini çekeceği endişesi duymaksızın ve onları memnun etme kaygısı  taşımaksızın bağımsız olarak verirler.

Yargıya güvenin sağlanması ve sürdürülebilmesi için bağımsız olmak  kadar, bağımsız görünmenin de önemli olduğu bilincindedirler. Bağımsızlığın,  sorumsuz ve ayrıcalıklı olmak anlamına gelmediğinin, bilakis hesap verebilirlik  ilkesi çerçevesinde adaletin tecelli etmesini sağlama amacı taşıdığının  farkındadırlar. Kanunlarda belirtilen usul ve esaslara uygun olarak hesap  verebilirliğin bağımsızlıklarını zedelemeyen, aksine toplumsal meşruiyetlerini  artırmak suretiyle güçlendiren bir ilke olduğunun bilincindedirler."  

"Ayrımcılık yapmadan tarafsız bir şekilde hareket ederler"

Bildirgede, hakimler ve savcıların tarafsız olduğu vurgulanarak,  şunlar kaydedildi:"Tarafsız hareket etmekle yetinmez, objektif bir bakış açısıyla  tarafsızlıklarına ilişkin her türlü kuşkuyu bertaraf edecek bir duruş  sergilerler. Yargıya güvenin sağlanması ve sürdürülebilmesi için tarafsız olmak  kadar, tarafsız görünmenin de önemli olduğunun bilincindedirler. Adil  yargılamanın gereği olarak herhangi bir tarafa iltimas göstermeden ve ayrımcılık  yapmadan tarafsız bir şekilde hareket ederler. Mesleki ve sosyal hayatlarında  tarafsızlık ilkesine aykırı düşebilecek her türlü ayrımcı söylem ve davranıştan  kaçınır, konuşma ve beden dilini tarafsızlıklarını ihlal etmeyecek biçimde  kullanmaya özen gösterirler. Sosyal medya başta olmak üzere kitle iletişim  araçları vasıtasıyla yapacakları yorum, değerlendirme ve paylaşımların kolaylıkla  amacını aşan sonuçlar doğurabileceğini ve tarafsızlıklarını sorgulanır hale  getirebileceğini öngörerek hareket ederler.

Kişisel kanaat ve düşüncelerinin, tarafsızlıklarına gölge düşürmesine  izin vermez ve ön yargılı şekilde hareket etmezler. Görevlerini yürütürken ön  yargı ve tercihlerinden etkilenip etkilenmediklerini sorgularlar. Toplumda,  herhangi bir olay ile ilgili olumlu veya olumsuz bir kanaat oluştuğu durumlarda  dahi tarafsızlıklarını korurlar. Görevlerini yerine getirirken kendileri,  yakınları ve sosyal çevrelerini gözetmek amacıyla taraflı davranışlarda bulunmayı  reddeder, tarafsızlıklarından ödün vermezler. Görevde olan veya görevinden  ayrılarak avukatlık, bilirkişilik, arabuluculuk ve benzeri görevler yürüten  meslektaşlarına ayrıcalıklı davranmaz, bu yönde bir izlenim oluşturmazlar."

Hakimler ve savcıların dürüst ve tutarlı oldukları vurgulanan  bildirgede, "Dürüstlük ve doğruluğun, mesleğin gerektirdiği yüksek karakterin  vazgeçilmez unsurları olduğunun bilinciyle, gerek mesleki yaşamlarında gerekse  sosyal hayatlarında bu yönde bir duruş sergilerler." denildi.

Bildirgede şu ifadeler yer aldı:"Özü sözü bir kişilikleriyle oldukları gibi görünür ve göründükleri  gibi olurlar. Mesleki itibarlarının korunması için sözlerini yerine getirmekte  hassasiyet gösterirler. Dürüstlüklerine gölge düşürebilecek durumlar içinde  bulunmama konusunda özenli davranırlar. Neticesinden olumsuz şekilde  etkileneceklerini öngörseler dahi gerek iş ve işlemlerinde gerek söz ve  davranışlarında doğruluktan ayrılmazlar.

Yargısal süreçte aleyhine karar verilen taraf da dahil olmak üzere,  dürüstlüklerinden şüphe duyulmamasını sağlayacak şekilde davranırlar. Hukuki  güvenlik ilkesi gereği uygulamalarında tutarlılığı gözeterek görevlerini yerine  getirirler. Tutarlılığı sabit fikirlilik olarak yorumlamazlar ve toplumsal  değişimleri dikkate alırlar."

 "Yargıya olan güveni zedeleyebilecek davranışlardan kaçınırlar"

Bildirgede, hakimler ve savcıların, kendilerine duyulan güvenin,  yargıya güvenle doğrudan ve ayrılmaz şekilde bağlantılı olduğunun bilinciyle  bütün işlem, eylem ve kararlarında yargıya güveni temin ettikleri ve  güçlendirdikleri hatırlatıldı. "Vakur duruşlarıyla adına karar verdikleri Türk milleti başta olmak  üzere herkesin kendilerine güven duymasını sağlarlar." ifadesine yer verilen  bildirgede, şunlar kaydedildi:"Görevlerini yaparken kendilerine duyulan güvene halel getirebilecek  bir algı, kuşku veya tereddüt oluştuğunu fark ettiklerinde, görevden  çekilmelerinin gerekip gerekmediğini azami dikkat ve özenle değerlendirirler.  Yargıya olan güveni tartışmalı hale getirebilecek veya zedeleyebilecek tutum ve  davranışlardan her zaman ve her yerde titizlikle kaçınırlar.

Özel hayatlarında, mesleki güvenilirliklerine gölge düşürebilecek  davranışlarda bulunmamaya hassasiyet gösterirler. İfade özgürlüklerini, yargıya  duyulan güveni sarsmayacak ve siyasi tarafgirliğe düşmeyecek biçimde  kullanırlar."

"Bilgilerin mahremiyetini sosyal medyada ihlal etmezler"

Bildirgede, hakimler ve savcıların mahremiyeti toplumdan bilgi  saklamak için değil, aksine yargısal sürece dahil olanların haklarını koruyarak  adaletin yerini bulması amacıyla gözettiklerine işaret edilerek, görevleri  nedeniyle vakıf oldukları devlet sırları, ticari sırlar ile kişilere ve kurumlara  ait gizli kalması gereken bilgilerin mahremiyetini korudukları vurgulandı.Hakimlik ve savcılık mesleğini yerine getirenlerin, gizli kalması  gereken bilgi ve sırları, kendi yararına ya da başkalarının yarar veya zararına  olabilecek şekilde kullanamayacakları hatırlatılan bildirgede, şunlar belirtildi: "Bu bilgilerin mahremiyetini sosyal medya veya başka bir yolla ihlal  etmezler. Adliye personeli başta olmak üzere görevleri gereği gizli kalması  gereken bilgilere erişim imkanı olanların, gizliliğe riayet etmesini sağlarlar.  Gizli kalması gereken bilgileri doğru belirlerler. Mevzuatta öngörülen açıklık ve  şeffaflık ilkeleri; lekelenmeme, bilgi edinme ve savunma hakları; basın, haber  alma ve ifade özgürlükleri ile mahremiyetin karşı karşıya geldiği hallerde,  kişilerin şeref ve itibarı ile kamusal yarar arasındaki hassas dengeyi gözeterek  hareket ederler.Yargıya teslim edilen bilgi ve sırların korunduğuna ilişkin güveni  temin eder, bu bilgilerin ve sırların gizliliğini görevleri sona erse dahi  gözetirler."

"Yorum ve değerlendirmelerinde yapıcı ve ölçülü olurlar"

Hakimler ve savcıların mesleğe yaraşır şekilde davranacakları  kaydedilen bildirgede, "Mesleki ve sosyal ilişkilerinde muhataplarına karşı saygı  ve nezaket ilkeleri çerçevesinde hareket eder, söz ve davranışlarının onlar  üzerindeki etkisini gözetirler. Mesleklerinin yaşamlarına kattığı değer ve  yüklediği sorumluluğun bilinciyle görevlerinin gerektirdiği hassasiyetle  davranırlar." denildi.

Bildirgede şunlar ifade edildi: "Olaylar ve durumlar karşısında uzlaştırıcı bir dil kullanır,  sağduyulu ve temkinli davranırlar. Toplumun kendilerinden yargı hizmetinin  kaliteli sunulmasının yanı sıra erdemli olmalarını da beklediğinin  bilincindedirler. Görevin yerine getirilmesi sırasında diğer meslektaşlarla uyum,  iş birliği ve karşılıklı saygı içinde çalışarak verimli bir iş ortamı  oluştururlar. Mesleki bilgi ve deneyimlerini meslektaşlarıyla paylaşma hususunda  istekli davranırlar. İfade özgürlüğü kapsamında yazılı, görsel, işitsel ya da  sosyal medyada düşüncelerini açıklarken veya paylaşımlarda bulunurken mesleğin  gerektirdiği etik ilkelere uygun hareket ederler.

Mesleki işleyişe ilişkin konular ile yargı kararlarına dair yorum ve  değerlendirmelerinde yapıcı ve ölçülü olurlar. Meslektaşlarının yetkinliklerini,  yargının saygınlığına ve yargıya olan güvene zarar verebilecek şekilde tartışmaya  açmazlar."

 "Özel hayatlarına gereken dikkati gösterirler"

Bildirgede, hakim ve savcıların mesleğe yaraşır şekilde davranmaları  gerektiği vurgulandı."Görevin yerine getirilmesiyle ilgili olan veya ilgili görülebilecek  herhangi bir hediye, bağış, borç, yardım ya da iltimas kabul etmezler." ifadesine  yer verilen bildirgede, şunlar belirtildi:"Konumları ve mesleklerinin sağladığı nüfuzdan fayda sağlamazlar.  Yakınlarının ve birlikte çalıştıkları personelin de bu hususa riayet etmelerini  sağlarlar. Hizmet gereklerini gözeterek kamu mal ve hizmetleri ile insan  kaynaklarının en etkili ve doğru biçimde, amacına uygun olarak kullanılmasını  temin ederler. Mesleki saygınlığın korunabilmesi için özel hayatlarına gereken  dikkati gösterirler. Özel hayatlarında iletişim içinde oldukları kişilerin, işlem  ve kararlarını etkilemesine fırsat vermedikleri gibi etkileme güçleri bulunduğu  izlenimine yol açabilecek tavır ve davranışlardan da kaçınırlar. Herhangi birinin de bu izlenimi oluşturmasına imkan tanımazlar.   Sosyal hayatlarının gereği olarak içinde bulunacakları ortam ve mekanları titiz  bir şekilde seçmek suretiyle mesleki saygınlıklarını korurlar."

"Hak ve adalete uygun düşmeyen bir istekte bulunmazlar" 

Hakimler ve savcıların yetkin ve mesleklerine özenli davranmaları  gerektiği vurgulanan bildirgede, şu ilkelere de yer verildi: "Kararlarının veya işlemlerinin, bu tasarruflardan etkilenenlerin  dünyasında ve toplum üzerinde bırakacağı tesirin farkındadırlar. Bu nedenle,  bütün mesleki faaliyetlerinde gereken dikkat, önem ve özeni gösterirler. Her  soruna çözüm odaklı ve aynı duyarlılıkla yaklaşırlar. Görevlerini vicdani  kanaatleri doğrultusunda, ahlaki olgunluklarına, ehliyet ve liyakatlerine yaraşır  şekilde yaparlar. Kararlarını hakkaniyetle verebilmek için gerekli bütün bilgi  kaynaklarına ulaşmaya ve işlemlerini yeterli gerekçelerle desteklemeye özen  gösterirler. Mesleki bilgilerini güncel tutmak ve geliştirmek amacıyla gerekli  eğitimleri alma; alanıyla ilgili akademik çalışmaları, ulusal ve uluslararası  alandaki hukuki gelişmeler ile yargı içtihatlarını takip etme konusunda  kendilerini sorumlu hissederler. Mesleki yetkinliklerini arttırmanın, dış  etkilerden bağımsız olarak karar vermelerine katkı sağlayacağını bilirler.  Görevlerini adaletin tecellisini geciktirmeyecek şekilde ve makul sürede yerine  getirirler. Görevlerine bağlılıkları, gayretleri ve çalışkanlıklarının yanı sıra  davranışlarına gösterdikleri özen ile de meslek etiği yönünden örnek olurlar.  Çalışma saatlerini verimli kullanır, kamu hizmetini aksatmamak için azami özen  gösterirler. Zamanın herkes için değerli olduğunu bilir ve bu konuda duyarlı  davranırlar. Atama, yer değiştirme ve özlük haklarına ilişkin diğer hususlarda  hak ve adalete uygun düşmeyen bir istekte bulunmazlar." 

Bildirgenin, Türkiye Cumhuriyeti hakimleri ve savcılarının takip  edecekleri etik ilkeleri belirleyen bağlayıcı bir belge niteliğinde olduğu ifade  edilerek, hakimler ve savcıların, bu bildirgede belirtilmeyen bir durumla  karşılaştıklarında, takip etmeye onur ve vicdanları üzerine söz verdikleri  ilkelerin ruhuna uygun davranmaları gerektiği belirtildi. Türk Yargı Etiği Bildirgesi'nin aynı zamanda hakimler ve savcıların,  adına karar verdikleri yüce Türk milletine ve onun her bir ferdine verilmiş söz  niteliğinde olduğu, yargı etiği konusunda karşılaşılabilecek tereddütler  hususunda Hakimler ve Savcılar Kuruluna başvurulabileceği kaydedildi.

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Güncel, 2019.03.14 07:30