TCMB Açık Mektup

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası(TCMB), Banka Kanunu'nun 42. Maddesi uyarınca Hükümete, enflasyon ilgili olarak Açık Mektup gönderdi.

   
Gönderilen Açık Mektup'da 2013 yılı için yayınlanan ilk Enflasyon Raporu'nda yılsonu için öngörülen enflasyon tahminin orta noktası yüzde 5,3 olarak belirlediği ancak, yıl içinde söz konusu tahmine ilişkin varsayımlarda gözlenen sapmalar sonucunda  yılsonunda enflasyon belirsizlik aralığının üzerinde gerçekleştiği belirtildi.
   
Açık Mektup'ta şu ifadeler yer aldı:
    "Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (Merkez Bankası) Kanunu'nun 42. maddesi  uyarınca, enflasyonun hedeften belirgin olarak sapması durumunda Merkez Bankası'nın
sapmanın nedenlerini ve alınması gereken önlemleri Hükümete yazılı olarak bildirmesi ve  kamuoyuna açıklaması gerekmektedir. 25 Aralık 2012 tarihinde yayımlanan "2013 Yılında  Para ve Kur Politikası" başlıklı temel politika metninde belirtildiği gibi, 2013 yılı için enflasyon  hedefi Hükümetle beraber yüzde 5 olarak belirlenmiştir. Yine aynı metinde, yılsonunda  enflasyonun hedeften belirgin olarak (her iki yönde de 2 puandan daha fazla) sapması halinde  Hükümete bir açık mektup yazılacağı ifade edilmiştir. 2013 yılsonunda enflasyon yüzde 7,40  düzeyine ulaşarak hedefin belirgin olarak üzerinde gerçekleşmiştir. Bu metin, enflasyonun  hedeften sapmasının nedenleri ile hedefe ulaşmak için alınan ve alınması gereken önlemleri  açıklamaktadır.

2013 yılı için yayınlanan ilk Enflasyon Raporu'nda (ER 2013/I), yılsonu için öngörülen enflasyon tahminin orta noktası yüzde 5,3 olarak belirtilmişti. Ancak, yıl içinde söz konusu  tahmine ilişkin varsayımlarda gözlenen sapmalar sonucunda yılsonunda enflasyon belirsizlik  aralığının üzerinde geçekleşmiştir.
   
2013 yılında enflasyonun hedefin üzerinde gerçekleşmesinde etkili olan temel  unsurların başında yılın ikinci yarısında döviz kurunda kaydedilen artış gelmektedir. Küresel
bazda para politikasına ilişkin belirsizlikler sonucunda gelişmekte olan ülke para birimlerinde gözlenen hareketlere paralel olarak Türk lirasında yaşanan değer kaybı, özellikle temel mal  fiyatları kanalıyla çekirdek enflasyon üzerinde etkili olmuştur. 2013 yılında ithalat  fiyatlarındaki görece ılımlı seyre rağmen, döviz kuru gelişmelerinin enflasyona etkisi yılsonu  itibarıyla yaklaşık 1,5 puana ulaşmıştır.
   
Enflasyonun öngörülen seviyenin üzerinde kalmasında bir diğer etken ise gıda  fiyatlarının seyridir. Yılbaşında yüzde 7 olarak varsayılan yıllık gıda enflasyonu, yılsonunda
yüzde 9,7 olarak gerçekleşmiştir. Büyük ölçüde işlenmemiş gıda fiyatlarındaki yüksek artışın  etkili olduğu bu görünümün enflasyondaki sapmaya yaptığı katkı 0,6 puan düzeyindedir.  Yönetilen fiyatların enflasyona olan net etkisi ise 2013 Ocak Enflasyon Raporu'nda sunulan  tahminler ile uyumlu gerçekleşmiştir.
   
Sonuç olarak, enflasyonun hedefinin üzerinde gerçekleşmesinde döviz kuru ve gıda  fiyat gelişmeler etkili olmuştur.

Enflasyon dinamiklerinin temel belirleyicileri talep ve maliyet unsurları ile enflasyon beklentileridir. Bu faktörler açısından değerlendirildiğinde 2013 yılında iktisadi faaliyetteki
ılımlı seyir sonucunda enflasyon üzerinde talep yönlü baskılar gözlenmemiştir. Yılın ikinci  yarısında gözlenen enflasyon artışında temel olarak yurt dışı belirsizliklerden dolayı oluşan  döviz kuru gelişmelerinin maliyet yönlü etkisi ile para politikasının kontrolü dışında kalan  işlenmemiş gıda fiyatlarındaki yüksek seyir belirleyici olmuştur.
   
Mayıs 2013 tarihinden itibaren küresel para politikalarına dair bir belirsizlik artışı  olmuştur. Bu gelişmeler sonucunda yılın ikinci yarısında gelişmekte olan ülkelere yönelik
portföy akımları yavaşlamış ve finansal varlıklarda yeniden bir fiyatlama yaşanmıştır. Aynı  dönemde Türkiye'de reel ve bankacılık sektörlerinin yurt dışından sağladıkları fonlama devam  ederken portföy akımları zayıf seyretmiştir. Finansal varlıklardaki yeniden fiyatlama ile birlikte  de Türk lirasında değer kayıpları yaşanmıştır. Bu dönemde yurt içi talepteki ılımlı büyüme ve  kredilerdeki artış eğilimi ise devam etmiştir. Yurt dışı kaynaklı belirsizlik artışı  temelde kredilerden ziyade döviz kurları üzerinde etkili olmuştur.
   
2013 yılı ikinci yarısındaki döviz kuru gelişmeleri ve gıda fiyatlarının yüksek seyri  nedeniyle yıl sonu enflasyonu hedefin belirgin olarak üzerinde gerçekleşmiştir. Bu gelişmeler ayrıca enflasyon beklentilerinde de bozulmaya yol açmıştır. Merkez Bankası enflasyona ilişkin  riskleri sınırlamak ve orta vadeli enflasyon görünümünü hedeflerle uyumlu hale getirmek için  para politikasındaki temkinli duruşunu güçlendirmiş ve Mayıs ayı sonrasında bankalar arası  piyasada oluşan faizlerin 300 baz puandan fazla artmasını sağlamıştır. Ayrıca  sağlanan likiditenin kompozisyonu daha kısa vade ve daha büyük oranda gecelik fonlama  şeklinde ayarlanmış ve böylelikle likidite politikası daha sıkı hale getirilmiştir.
   
Enflasyon üzerindeki yukarı yönlü riskleri sınırlamak ve finansal istikrarı desteklemek  için özellikle tüketici kredilerindeki büyüme hızının azaltılması da önem taşımaktadır.
Böylelikle ılımlı büyüme sürecinde iç ve dış talep arasındaki kompozisyon dengeli bir şekilde devam ettirilerek talep yönlü enflasyon baskıları sınırlandırılmış olacaktır. Merkez Bankası'nın 2013 yılının ikinci yarısında gerçekleştirdiği likidite politikasındaki sıkılaşma bu sürece katkı verecektir. Ayrıca bu süreçte net döviz satımlarının da finansal sistemin likidite ihtiyacını artırarak likidite politikasının etkililiğini güçlendirmesi ve böylece tüketici kredileri üzerinde ilave bir yavaşlatıcı etki yapması beklenmektedir.
   
Yakın dönemde Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) tarafından alınan makro ihtiyati tedbirlerin de tüketici kredileri üzerinde yavaşlatıcı yönde etkili olması
beklenmektedir. Tüketici kredilerinin genel karşılık oranlarının artırılması, kredi kartlarında minimum ödeme tutarlarının yükseltilmesi, kredi kartı limitlerine gelirle orantılı sınırlamalar getirilmesi, kredi kartı taksit sayılarının sınırlandırılması ve taşıt kredilerinde kredi teminat oranları uygulanması gibi makro ihtiyati tedbirlerin tüketici kredileri üzerindeki etkileri Şubat ayından itibaren daha fazla görülebilecektir. Bu gelişmeler yurt içi talebin daha dengeli büyümesini sağlayarak hem talep yönlü enflasyon baskılarını sınırlayabilecek hem de cari açıktaki düzelme sürecini destekleyecektir.
   
Merkez Bankası, enflasyon görünümü orta vadeli hedeflerle uyumlu olana kadar para politikasındaki temkinli duruşunu koruyacaktır. Likidite politikasının daha da sıkılaştırıldığı, sermaye akımlarının zayıf seyrinin sürdüğü ve alınan makro ihtiyati tedbirlerin etkili olduğu bir durumda yurt içi talebin katkısı daha dengeli olacak ve enflasyon üzerindeki baskılar sınırlanacaktır. Yakın dönemde Türk lirasında gözlenen değer kaybı yılın ilk aylarında enflasyonun yüksek seviyelerde seyretmesine neden olabilecektir.
   
Bununla birlikte, son dönemde yurt içinde gözlenen belirsizlik artışının da geçici olacağı bir görünüm altında döviz kurunun enflasyon üzerindeki gecikmeli etkilerinin yıl ortalarından itibaren zayıflayacağı ve enflasyonun yılın ikinci yarısından itibaren kademeli bir düşüş eğilimine gireceği öngörülmektedir. Para politikası birincil etkilere tepki vermemekle birlikte, enflasyondaki geçici hareketlerin fiyatlama davranışı üzerindeki etkilerini de takip etmektedir. Bunun yanında, uygulanan para politikasının iktisadi faaliyette arzu edilmeyen dalgalanmalara yol açmaması ve finansal istikrarı olumsuz etkilememesine büyük önem atfedilmektedir. Bu nedenle, enflasyondaki düşüşün kademeli şekilde gerçekleştirilmesi ve hedefe ulaşma süresinin bir buçuk yıllık bir zaman dilimine yayılması öngörülmektedir.
   
Yukarıda sunulan görünüm çerçevesinde, enflasyonun yüzde 5'lik hedefe 2015 yılının ortalarında ulaşacağı tahmin edilmektedir. Enflasyonun vergi ayarlamaları, kur
artışının etkileri ve enerji fiyatları kaynaklı olarak yılın ilk yarısında dalgalı bir seyir izleyeceği, ancak geçici unsurların etkisini kaybetmesiyle yılın ikinci yarısında hızlı bir düşüş göstererek yılsonunda belirsizlik aralığının içinde kalacağı öngörülmektedir. Enflasyon görünümüne üzerindeki riskler Ocak 2014 Enflasyon Raporu'nda analiz edilmiştir.
   
Sonuç
Enflasyon 2013 yılı sonunda hedefin belirgin olarak üzerinde gerçekleşmiştir. Bu gelişmede Türk lirasındaki değer kaybı ve gıda fiyatları etkili olmuştur. Merkez Bankası
enflasyondaki yükseliş karşısında temkinli duruşunu güçlendirmiş ve likidite politikasını sıkılaştırmıştır. Bu çerçevede, önümüzdeki yılın ikinci yarısından itibaren enflasyonun kademeli olarak hedefe doğru düşmesi beklenmektedir. Merkez Bankası enflasyon görünümüne ilişkin gelişmeleri yakından takip ederek fiyat istikrarı yolunda elde edilen kazanımların kalıcı olması için gereken tedbirleri almaya devam edecektir. Enflasyon ve para politikasına dair gelişmeler ile orta vadeli tahminlerimizi daha kapsamlı olarak ele alan ve bugün internet sayfamızda yayımlanan Enflasyon Raporu ilişikte bilginize sunulmaktadır.
 

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Ekonomi, 2014.01.28 14:18