Rusya sonuç peşinde

Açığa çıkardığı belgelerle ABD güvenlik bürokrasisini zor duruma düşüren Snowden haftalardır Moskova'daki transit bölgenin misafiri. Geçen zaman içinde Latin Amerika ülkeleri başta olmak üzere birçok siyasi merkez eski CIA ajanıyla birlikte anıldı. Fakat ABD'nin kendisine dönük hücumundan kaygılanan Snowden en güvenli saydığı 

Rusya'yı seçti.
Federal Göçmenlik Servisi'ne geçici sığınma başvuRusunda bulunan Snowden'in bu girişimi olumlu sonuçlanırsa Washington-Moskova hattının yeni gerilimlere sahne olabileceği öngörülüyor. Transit alandan çıkış için Federal Göçmen Servisi'nin iznini alan Snowden bu ayrıcalığı kullanmayacağını belirterek konforun değil, sonucun peşinde olduğunu bir kez daha gösterdi. Fakat bu "ara karar"dan huysuzlanan ABD yönetimi Kremlin'in eski ajana dönük hoşgörüsünü sert bir şekilde eleştiriyor.
Hong Kong'u terk ettikten sonra Rusya istikametine yönelen ABD'li ajan Snowden; ilk günlerdeki karışıklığın ardından Moskova'da bulunan havaalanına yerleşti. Rus yetkililerin ilk günlerdeki belirsiz demeçleri genç ABD'linin akıbetiyle ilgili kuşkular doğurmuştu. Özellikle Rus Dışişleri Bakanı lavrov'un "Rusya'ya hiç ayak basmadı" açıklaması hem yerli hem de yabancı basının Snowden'e ait izleri bir süreliğine de olsa ülke dışında aramasına yol açmıştı.

Fakat Rus devlet başkanı Putin'in St. Petersburg'daki ekonomik forum öncesi yaptığı değerlendirme dışişlerine ait bu ifadenin teknik temelde olduğuna vurguda bulunuyordu. Havaalanının transit bölgesinde bulunan ABD'li ajan resmi olarak Rusya topraklarına ayak basmamıştı. fakat hem varlığıyla hem beraberindeki soru işaretleriyle ülke gündeminde ateş topu etkisi yapmıştı.

Bazı milletvekilleri Snowden'i desteklerken, iktidara yakın isimler ve üst düzey bürokratlar ABD'li ajanın Rusya'nın dış ilişkileri adına tehlikeli doğurduğunu belirtti. Dünyanın diğer noktalarındaki muhtemel uyuşmazlıkları örnek gösteren iktidar yanlıları, bu aşamada ABD ile ek bir anlaşmazlığın ulusal çıkarlar aleyhinde olduğunu savundular. Basında bazı önemli kalemler ise Snowden'in her şeye rağmen bir değer taşıdığını ve değerlendirilmesi gerektiğini gündeme getirdi. Hatta aralarında "esir takası" ifadesini kullananlar bile oldu. Rusya'nın ABD'de tutuklu vatandaşları olduğunu hatırlattılar: Snowden'in en azından bir süre önce yakalanan Rusya vatandaşı silah kaçakçısı Viktor Bout'la değiştirilebileceğini önerenler çıktı.

Bu tabi, en başta usulen geçersiz bir öneriydi. Böyle bir alışverişin gerçekleşmesi için;
A- Snowden'in tutuklu olması gerekirdi (ki Rusya sınırları dahilinde bir suç işlemediği için bu seçenek doğrudan devre dışı kalıyor) (Snowden'in tutuklanması gereği bazı Ruslar gibi ABD'lilerin de öncü isteği)
Ama diyelim ki bir suç icat edildi ve Snowden yakalandı;
B- Rusya ile ABD arasında suçlu değişim anlaşması yok. (yüzyıllık hasımlar arasında böyle bir anlaşma bugüne kadar anlamsız bulunmuş demek ki; "düşmanıma kötülük yapıp kaçan otomatikman bana iyilik yapmıştır, onu düşmanıma geri vermek için neden bir hukuki çerçeveye bağlı kalmalıyım" sorusu ağır basmış)
Dolayısıyla heyecanlı bazı Rus vekillerin meseleden rol çalma girişimleri teknik nedenlerden ötürü askıda kaldı. Fakat yine de buna benzer bir yaklaşım belirdi. Şöyle ki; siyasi uzmanlara göre Putin'in Snowden'e dönük "burada kal ama ABD'yle aramızın bozulmasına neden olacak ifşaatlarda bulunma" ifadesi eski CIA ajanındaki mevcut bilgilerin Rus gizli servisi tekeline alınması hedefini taşıyordu. Yani çıktığı yolculukta ABD'nin hukuk dışı faaliyetlerini kamuoyuna duyurmak gayesindeki Snowden'in bu seçenekten vazgeçmesi, elindeki bilgileri değerlendireceği başka etkili bir kurum bulduğuna yorulacaktı. Başlarda Putin'in önerisini sert şekilde reddeden Snowden'in bir hafta önce kremlin tarafından görevlendirilen avukata Rus devlet başkanının şartlarını kabule yakın olduğunu söylemesi bu noktadaki kuşkuları arttırdı.

"Kremlin avukatı" olarak bilinen Anatoli Kuçarena, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin "belalı" ülkelerinden Rusya'nın bu alanda akıntıya kürek çeken hukukçularından.  Snowden'le birkaç kez görüştü, geçici iltica başvurusunun kabul olasılıkları üzerine uzun değerlendirmeler yaptı. Müvekkilinin kendisini insan hakları savunucusu olarak tanıttığının altını çizdi. Ve eski CIA ajanının Rusya federasyonu vatandaşlığına kadar uzanabilecek bir yolu olduğundan bahsetti. Vatandaşlık meselesi gündeme gelmişken ABD'de yakalanarak sınırdışı edilen, Rusların "şuh" ajanlarından Anna Chapman'ın evlilik teklifini de es geçmemek gerekir. ABD'de yaşadığı travmayı (Kremlin'in de yardımıyla) çabuk atlatan Chapman, televizyon programlarına başlamış ve kısa sürede ülkenin aranan magazin figürlerinden biri haline gelmişti. Tabii ki Snowden meselesi orta dururken bir şey yapmaması beklenemezdi. Hayran sayfasındaki gençlerin de rüzgârıyla Snowden'e evlilik teklif etti. (Rus yasalarına göre Rus'la evlenen hemen vatandaş olamıyor ama kendisini vatandaşlığa götüren beş yıllık sürenin rahat geçmesini sağlıyor)
İnternette dolaşan sahte bir Snowden'ın bu teklifi kabul etmesi yabancı haber ajanslarını bir müddet için ters köşeye yatırsa da gerçek kısa süre içinde anlaşıldı ve ABD'li ajanın bu gelişmeyi ciddiye almadığı öğrenildi.

Snowden'in attığı her adımda Wikileaks'çilerin büyük desteği oldu. Hong Kong'dan Moskova'ya kadar Wikileaks'in görevlendirdiği hukukçular Snowden'e yol gösterdi, dış dünya ile bağlantısını sağladı, mesajlarını kamuoyuna ulaştırdı. Bu nedenle Snowden'in "Rusya'da kalma iradesinin" Wikileaks'çilerle birlikte şekillendiği algısı hakim.
Kısa süre öncesine kadar Latin Amerika ülkelerinden birine gideceği düşünülen ABD'li eski ajanın (Putin'in ABD ile ilgili uyarıları geçerliliğini korurken) Moskova'da geçici sığınma için başvuruda bulunması başkentteki doğalgaz ihracatçıları toplantısından sonraki gelişmelerle yakından ilgili. bu toplantıya katılan liderlerin çoğu ABD muhalifi devletlerin başkanlarıydı. Biraz da bundan dolayı, toplantının enerjiyle ilgili teknik analizinden ziyade Snowden üzerine pazarlıklar konuşuldu. venezuleaydı, ekvatordu derken; bazı Avrupa ülkeleri öne çıktı. Obama'nın da Snowden transferiyle ilgili olarak "uçağına müdahale etmeyiz" ifadesi herkesin elini rahatlattı.

Fakat tam bu sırada meydana gelen "tuhaf olay" ileri yeniden karıştırdı. Bolivya lideri Evo Morales'in uçağı "içinde Snowden olduğu zannıyla" Viyana'da inişe zorlandı. Latin Amerika ülkelerinin ağır tepkisiyle karşılanan bu olay sonrasında Snowden'e kırmızı ışık yakan bazı devletler bile genç ABD'liyi kabul etmeye hazır olduklarını söylediler.
Oysa iş işten geçmişti. Obama'nın "karışmayız" vaadine rağmen bu harekete girişmesi Snowden'i ürküttü. Kendisi için en güvenli ülkenin Rusya olduğuna hükmetti. Ve zımni de olsa Putin'in uyarılarını kabul edip iltica başvurusunda bulundu. Çok geçmeden kendisini rahatlatacak ara tedbirler de alındı, havaalanından başka bir yere naklinin mümkün olduğu açıklandı. ABD'nin G-20 ve Soçi boykotunu içeren tehditkar hamlelerinin gölgesinde, Federal Göçmenlik Servisi'nin iltica talebine cevap için belirlediği süre üç ay.  Fakat Rusya'da önemli insanların işleri, her zaman; daha kısa sürede hallolur

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Dünya, 2013.07.26 16:52